| دسته بندی | نرم افزار |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 260 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 75 |
فهرست مندرجات
عنوان صفحه
مقدمه 1
فصل اول- شرایط کلى و جزئى طرح 2
فصل دوم- تأسیسات بهداشتى 5
فصل سوم- گازرسانى 12
فصل چهارم- سیستم آتش نشانى 14
فصل پنجم- فاضلاب و آب باران 17
فصل ششم- تهویه مطبوع 20
فصل هفتم- انتخاب تجهیزات 56
فصل هشتم- طراحى به کمک نرم افزار CARRIER 61
فصل نهم- طراحى به کمک نرم افزار DUCTSIZE 201
نتیجه گیرى 252
پیشنهادات 253
ضمائم 254
مراجع 333
مقدمه:
زندگى انسان در یک خانه بدلیل ایجاد تفاوت بین شرایط هواى داخل و خارج از آن مى باشد. هواى داخل خانه باید شرایط ویژه اى براى ایجاد احساس آرامش در انسان داشته باشد. احساس آرامش در انسان به پارامترهایى نظیر دماى هوا، رطوبت نسبى، و نیز پاک بودن هوا از هر گونه مواد مضربستگى دارد. عملیاتى که براى ایجاد این شرایط بر روى هواى داخل خانه انجام مى شود، تهویه مطبوع نام دارد. در این مجموعه سعى شده است که با استفاده از محاسبات دستى و نیز با استفاده از دو نرم افزار پرکاربرد در زمینه صنعت تأسیسات و تهویه مطبوع یعنى نرم افزار هاى DUCTSAZEوCARRIER به طراحى بهینه در همه شاخه هاى تأسیسات مکانیکى ائم از سیستم هاى آبرسانى، آتش نشانى، فاضلاب، حرارت مرکزى، تهویه مطبوع و .. بپردازیم.
فصل اول
شرایط کلی و جزئی طرح
شرایط کلی طرح
محل پروژه: تهران
عرض جغرافیایی: 7/35 درجه
طول جغرافیایی: 4/51- درجه
ارتفاع از سطح دریا: 4002 فوت = 1220متر
دمای خشک تابستانی: 102 درجه فارنهایت = 9/38 درجه سانتیگراد
دمای مرطوب تابستانی: 75 درجه فارنهایت = 9/23 درجه سانتیگراد
اختلاف دمای روزانه تابستانی: 27 درجه فارنهایت
دمای خشک زمستانی: 20 درجه فارنهایت = 7/6- درجه سانتیگراد
دمای مرطوب زمستانی: 2/16 درجه فارنهایت = 8/8- درجه سانتیگراد
ضریب تمیزی هوا: 1
ضریب انعکاس زمین: 2/0
ضریب رسانش خاک: F/Ft/hr/Btu 8/0 = k/m/w 583/1
زمان محلی از گرینویچ: hr 5/3-
شرایط جزئی طرح
مساحت ساختمان: 8/102502 فوتمربع
نوع ساختمان: اداری
تعداد طبقات: 17 طبقه (2طبقه پارکینگ بهصورت زیرزمین و 15طبقه اداری روی زمین)
وزن واحد ساختمان: 70پوند بر فوتمربع
ارتفاع هرطبقه: 9/8 فوت = 7/2 متر
محل موتورخانه: طبقه 2-
محل پارکینگها: طبقات (2- و 1-)
تعداد راه پلهها: درهمه طبقات بجز 2- و 1- در چپ و راست ساختمان دو دستگاه وجود دارد.
تعداد آسانسورها: 2دستگاه برای حمل نفرات
سیستم سرمایش و گرمایش: موتورخانه مرکزی و چیلر تراکمی
سیستم تهویهمطبوع: فن کویل و هواساز
سیستم لولهکشی آببهداشتی: لولهکشی آبسرد، آبگرم و سیرکولاسیونآبگرم
سیستم اطفاءحریق: فایر باکس مرکزی در هر طبقه و ایستگاه پمپاژ در موتورخانه بعلاوه کپسول آتشنشانی و سیستم هشدار دهنده اعلام حریق
فصل دوم
تأسیسات بهداشتی
در طراحی و معماری سعی شده تا تجهیزات و تأسیسات بهداشتی بصورت مجتمع باشند تا هزینه اجرا، نصب، نگهداری و تعمیرات کاهش یابد.
قسمت اول تمام مصرف کنندهها( دستشوییها، توالتها و ...) "2/1 میباشد.
طبق جدول (1) کتاب تأسیسات آقای تهرانی واحدهایمصرف آبسرد و آبگرم (Fixtureunit)، داریم:
|
نوع وسیله بهداشتی |
تعداد |
واحد مصرف کل Fixture unit |
واحدمصرف آبسرد Fixture unit |
واحدمصرف آبگرم Fixture unit |
سایز هر انشعاب اینچ |
|
توالت عمومی |
60 |
8 |
6 |
3 |
2/1 |
|
توالت خصوصی |
10 |
6 |
5/4 |
3 |
2/1 |
|
دستشویی |
70 |
2 |
5/1 |
5/1 |
2/1 |
|
فلاش تانک |
70 |
3 |
3 |
0 |
2/1 |
|
حمام(دوش) |
2 |
6 |
5/4 |
3 |
2/1 |
|
تی شور |
13 |
3 |
2 |
2 |
2/1 |
|
سینک آبدارخانه |
14 |
2 |
5/1 |
5/1 |
2/1 |
|
سینک رستوران |
2 |
4 |
3 |
3 |
4/3 |
جدول (2-1)
برای محاسبه قطر لولهها از نمودار جریان آب در لولههای نیمه خشن نمودار (4-5) کتاب تهرانی و طباطبایی استفاده شده است. سرعت درون لوله 7فوت در ثانیه میباشد.
Fu 480=8×60 Fu 60=6×10
Fu 140=2×70 Fu 210=3×70
Fu 12=6×2 Fu 39=3×13
Fu 28=2×14 Fu 8=4×2
واحد مصرف کل ساختمان Fu977 میباشد که با استفاده از نمودار(1-5) طباطبایی مقدار واقعی تقاضا تقریبا gpm210 میباشد.
طول لوله اصلی خیابان تا ساختمان: 50 متر
طول لوله ورودی به ساختمان تا موتورخانه: 30 متر
فاصله موتورخانه تا بالاترین طبقه: 60 متر
فاصله بالاترین طبقه تا دورترین مصرف کننده: متر20
مجموع طولها 160 متر است که با احتساب 50% طول معادل اتصالات و وصالهها 240 متر میشود.
محاسبه نرخ افت فشار در سیستم لولهکشی از رابطه زیر عبارتست از:
P=[Ps-0434h-Pf-Pm]100/L
P متوسط نرخ افتفشار در سیستم لولهکشی ( psi)
Ps افتفشار در لوله اصلی خیابان ( 50psi )
h ارتفاع بالاترین وسیله بهداشتی از لوله اصلی خیابان (140 ft)
Pf حداقل فشار مورد نیاز در بالاترین و دورترین وسیله بهداشتی ( 15psi )
Pm افتفشار در کنتور آب ( psi)
L طول کل مسیر لولهکشی (785 ft)
فشار psi11 بدست میآید که طبق فرمول بالا 03/4=P ، حال با مراجعه به نمودار(4-5) می بینیم که برای دبی gpm210 و قطر لوله "3 افتفشار از مقدار مجاز 03/4 و سرعت از محدوده مجاز 2تا 6 فوت در ثانیه تجاوز میکند، پس قطر لوله را "4 فرض کرده و دوباره عمل را تکرار میکنیم که این بار 2/3=P که با مراجعه به نمودار (4-5) میبینیم که برای دبی gpm210 و قطر لوله "4 افت فشار و سرعت در محدوده مجازند.
چون طول لولهکشی بیشتر از 100 فوت است لذا سیستم برگشت در نظر گرفته شدهاست. سیستم برگشت شامل یک پمپ سیرکولاسیون خطی است که توسط یک ترموستات مستغرق که در مسیر برگشت نصب گردیده کنترل میشود و همیشه آبگرم مصرفی را با دمای مناسب در تمام ساختمان قرار میدهد.
چون ارتفاء ساختمان زیاد است و فشار سیستم آب شهر جوابگو نیست لذا برای تأمین فشار از بوسترپمپ استفاده کردیم، تا طبقه پنجم با فشار آب شهر و از طبقه پنجم تا چهاردهم با فشار بوستر پمپ تأمین میشود..
در مجموعه سرویس بهداشتیهای کوچک قطر لوله برگشت آبگرم بین "2/1 تا "4/3 می باشد و قطر لولههای آبگرم برگشتی در رایزر بر اساس دبی آبگرمی که توسط لوله مورد نظر بطرف منبع حمل میشود و افتفشار 5/2 فوت در 100 فوت با مراجعه به نمودار(4-5) بدست میآید.
یک روش جهت انتخاب پمپ سیرکولاسیون آبگرم برگشتی طبق روش انجمن مهندسین آمریکا (اشری) به ازای هر Fu50 واحد مصرفی gpm1 دبی پمپ آبگرم برگشتی در نظر میگیرند.
روش دوم که ما مورد استفاده قرار دادیم عبارت است از:
1- طول کل تمامی سیستم لولهکشی رفت و برگشت آبگرم مصرفی را حساب کرده.
2- ضرب کردن طول بدست آمده مرحله قبل در [Btu/hr.ft]60 جهت دستیابی به میزان تقریبی تلفات حرارتی.
3- تقسیم تلفات حرارتی بدست آمده در مرحله 2 بر 10000 جهت دستیابی به دبی پمپ سیرکولاسیون آبگرم مصرفی.
4- تعیین هد پمپ با ضرب کردن نرخ افتفشار 5/2فوت بر 100 فوت در طول مسیر برگشت.
|
مراحل |
طبقه همکف تا پنجم |
طبقه پنجم تا چهاردهم |
|
1- تعیین طول رفت وبرگشت(ft) |
1027=3.28×(8/127+4/185) |
1617=3.28×(1/290+9/202) |
|
2- مقدار تلفات حرارتی[Btu/hr.ft] |
61620=60×1027 |
97020=60×1617 |
|
3- دبی پمپ سیرکولاسیون(gpm) |
16/6=10000/61620 |
7/9=10000/97020 |
|
4- هد پمپ سیرکولاسیون(ft) |
48/10=28/3×8/127×(100/5/2) |
64/16=28/3×9/202(100/5/2) |
|
5- انتخاب پمپ |
گراندفوس آلفا+ سری 100 |
گراندفوس آلفا+ سری 100 |
جدول (2-2)
انتخاب منبع دو جداره
میزان مصرف آبگرم بر حسب نوع ساختمان و نوع وسیله بهداشتی به شرح جدول زیر است:
|
نوع وسیله بهداشتی |
تعداد |
حداکثر مصرف(gph) |
ضریب ذخیره |
ضریب تقاضا |
|
توالت عمومی |
60 |
8 |
2 |
3/0 |
|
توالت خصوصی |
10 |
3 |
2 |
3/0 |
|
حمام |
2 |
100 |
2 |
3/0 |
|
سینک |
16 |
20 |
2 |
3/0 |
جدول (2-3)
gph1030= (20×16)+(100×2)+(10×3)+(8×60) حداکثر مصرف آبگرم
gph309= 3/0×1030 مقدار واقعی مصرف آبگرم
Litr2336 = Gallon618= 2×3/0×1030 ظرفیت منبع آبگرم
وزن مخصوص آب شهری 33/8 پوند بر گالن
دمای آب ورودی به آبگرمکن= 40 درجه فارنهایت
دمای آب خروجی از آبگرمکن= 140 درجه فارنهایت
Kcal/hr130000= Btu/hr514794=(40-140)33/8×618=Q=mc(t2-t1)
طبق جدول 3 راهنمای انتخاب منبع کویل دار شرکت حرارتگستر و با توجه به مصرف gpm309 مدل TCWH684 انتخاب می گردد که مشخصات زیر را دارا میباشد:
|
مشخصات مخزن ذخیره آب |
|
مشخصات کویل |
||
|
ظرفیت (Lit) |
2300 |
|
ظرفیت گذر آب گرم کننده(gpm) |
31 |
|
ظرفیت تامین آبگرم مصرفی(gph) |
310 |
|
ظرفیت حرارتی(Btu/hr) |
515000 |
|
درجه حرارت آب ورودی(فارنهایت) |
40 |
|
درجه حرارت آب ورودی(فارنهایت) |
180 |
|
درجه حرارت آب خروجی(فارنهایت) |
140 |
|
درجه حرارت آب خروجی(فارنهایت) |
160 |
|
جنس مخزن |
گالوانیزه |
|
جنس کویل |
مسی |
|
طول منبع (cm) |
240 |
|
طول کویل(cm) |
17 |
|
نحوه استقرار مخزن |
افقی |
|
سطح کویل(فوت مربع) |
5/31 |
جدول (2-4)
انتخاب بویلر
مجموع بار حرارتی ساختمان: Btu/hr3253700= MBH7/3253
مجموع بار حرارتی آبگرم مصرفی: Btu/hr 515000
کل حرارتی که باید توسط بویلر تأمین شود: Btu/hr 3768700= 515000+3253700
با احتساب 15% ضریب اطمینان داریم: Kcal/hr 1095000=Btu/hr4334000=15/1×3768700
چون فقط در فصل سرما از کل ظرفیت گرمایی بویلر استفاده میکنیم و در فصل گرما فقط جهت تأمین آبگرم مصرفی مورد استفاده قرار میگیرد پس بهتر است جهت کاهش استهلاک و صرفه جویی در مصرف انرژی از دو بویلر استفاده کنیم
Kcal/hr581000×2= Btu/hr2300000×2
که طبق کاتالوگ شرکت شوفاژکار دیگ چدنی مدل 16 توربو با مشخصات زیر انتخاب میشود:
تعداد پره: 16 ظرفیت گرمایی: kcal/hr 605000
حجم آبگیری: Lit 278 طول: mm2680
عرض: mm710 ارتفاع: mm1115
محاسبه قطر لوله دودکش بویلر
برای محاسبه قطر لوله دودکش بر اساس رابطه A=(0.01*Q)/H^0.5 که در آن:
A: سطح مقطع دودکش برحسب مترمربع H: ارتفاع دودکش برحسب متر
Q: ظرفیت بویلر kcal/hr))
=806 cm2 A=(0.01*581000)/52^0.5 806=(3.14/4)*D^2 D=32cm
منبع انبساط
برای هر دیگ طبق فرمول زیر یک منبع انبساط در نظر میگیریم برای سیستم سرمایش هم منبع انبساطی هم حجم دو منبع انبساط دیگر در نظرمیگیریم. Lit871= 1000/ (5/1×581000)
3 منبع انبساط 1000 لیتری در نظر میگیریم.
انتخاب مشعل
ظرفیت مشعل با تقسیم ظرفیت بویلر بر ارزش حرارتی سوخت بدست میآید که در واقع مقدار جریان سوخت در ساعت را مشخص مینماید.ارزش حرارتی هر متر مکعب گاز طبیعی Kcal/m3 9000 میباشد لذا:
m3/h 581000/9000 = 65 Q/9000 =
پس طبق کاتالوگ شرکت پارس مشعل دو عدد مشعل مدل PM-4 211 به مشخصات زیر انتخاب میکنیم.
|
PM-4 211 |
|
|
240-600 |
Output in kilo watts - max |
|
18.5 |
Min Gas Pressure in mbar |
|
380-3-50 |
Electrical Supply |
|
750w |
Motor Power |
|
TMG-740-2 |
Control Box Satronic (or equiv.) |
|
1 1/2" 1 1/4" |
Gas Train: Gastechnic (or equiv.) |
|
ROD |
Flame Monitoring |
جدول (2-5)
| دسته بندی | روانشناسی و علوم تربیتی |
| فرمت فایل | ppt |
| حجم فایل | 269 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 151 |
نام درس : روانشناسی رشد 2
تعداد واحد : 2 واحد
نام منبع : روان شناسی رشد 2 ( نوجوانی و بلوغ )
•هدف کلی درس: آشنایی با کم و کیف رشد و تکامل آدمی در دوران نوجوانی، مفهوم خصایص، تغییرات و خطرهای دوران بلوغ، نیازها و بزهکاری نوجوانان •جایگاه درس: از دروس پایه رشته علوم تربیتی (در کلیه گرایش ها) • تعداد ساعت – 8 ساعت
•فصل اول : بلوغ و نوجوانی •فصل دوم : روان شناسی بلوغ و نوجوانی •فصل سوم : تغییرات و تحولات بدنی و روان شناختی دوران نوجوانی •فصل چهارم : نوجوانی •فصل پنجم : رشد عاطفی و اجتماعی نوجوان •فصل ششم : مسائل نوجوانان •فصل هفتم : بزهکاری نوجوانان
| دسته بندی | روانشناسی و علوم تربیتی |
| فرمت فایل | ppt |
| حجم فایل | 949 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 324 |
نام درس: متون روانشناسی به زبان خارجی 1
تعداد واحد: 3
English in Psychology 1
طرح درس:
1- ارائه واژگان کلیدی و عمومی به منظور مرور معنی، معادل فارسی و تلفظ صحیح
2- مرور نکات پربسامد دستوری، واژگانی، تلفظی و معنایی با اشاره به خط مربوطه
3-مرور نکات مهم درک مطلب با انجام تمرینات درست/غلط
4- مرور واژگان مهم با انجام تمرینات چند گزینه ای
| دسته بندی | روانشناسی و علوم تربیتی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 204 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 104 |
فهرست مطالب
چکیده تحقیق
مقدمه
1- فصل اول
1-1- بیان مسئله
1-2- اهمیت پژوهش
1-3- هدف پژوهش
1-4-سوالات پژوهش
1-5-متغیرهاو تعاریف نظری و عملیاتی آنها
1-5-1- منبع کنترل
1-5-1-2-تعریف عملیاتی
1-5-2-عزت نفس
2- فصل دوم
پیشینه نظری
2-1- نظریه ی روانشناسان و جامعه شناسان در باره ی عزت نفس
2-1-1- نظریه جیمز
2-1-2- نظریه مید
2-1-3- نظریه کولی
2-1-4- نظریه روزنبرگ
2-1-5- نظریه سالیوان
2-1-6- نظریه هورنای
2-1-7- نظریه آدلر
2-1-8- نظریه راجرز
2-1-9- نظریه مزلو
2-1-10-نظریه ی آلپورت
2-1-11-نظریه ی دیگر روانشناسان
2-1-12-عزت نفس و غرور
2-1-13-نقش خانواده در شکل گیری عزت نفس
2-1-14-نقش پدر خانواده بر عزت نفس فرزندان
2-1-15-کمک تخصصی برای افزایش عزت نفس
2-2-منبع کنترل
2-2-1-رویکردها و نظریه های متفاوت درباره منبع کنترل
2-2-2-مفاهیم اساسی نظریه یادگیرِی اجتماعی
2-2-3-تفاوت های فردی
2-2-4-کنترل
2-2-5-واکنش در برابر از دست دادن کنترل
2-2-6-منبع کنترل
2-2-6-1-منبع کنترل درونی
2-2-6-2-منبع کنترل بیرونی
2-2-6-3-ویژگی های افراد با منبع کنترل درونی
2-2-6-4-ویژگی های افراد با منبع کنترل بیرونی
2-2-7- تصور راتر در باره انسان
3- فصل سوم
3-1 – طرح پژوهش
3-2- جامعه ی مورد پژوهش
3-3- نمونه روش نمونه گیری
3-4-ابزارتحقیق
3-4-1-آزمون منبع کنترل
3-4-2-آزمون عزت نفس
3-5-روش اجرای پژوهش
3-5-1-اجرای اصلی
3-6-1-روش آمار
4- فصل چهارم
تجزیه و تحلیل آمارِِِی
4-1-یافته های مربوط به سوال پژوهش
فصل پنجم
5-1-بحث و نتیجه گیری
5-2-پیشنهادات
منابع
ضمائم
چکیده تحقیق
پژوهش حاضر٬ با عنوان « بررسی رابطه منبع کنترل ( درونی- برونی) با عزت نفس » که با هدف یافتن رابطه بین عزت نفس و منبع کنترل در پسران و دختران دانشجو وهمچنین یافتن تفاوت منبع کنترل و عزت نفس بین دانشجویان دختر و پسر , انجام شد.
منبع کنترل که دارای دو بعد درونی و بیرونی است و بنابر فرضیات راتر ,افرادی که دارای منبع کنترل درونی هستند معتقدند که اعمالشان نقش عمدهای در به حد اکثر رساندن برون دادهای بد یا خوب دارد و افراد دارای دارای منبع کنترل بیرونی٬ فکر میکنند برون دادهای بد یا خوب ارتباطی با رفتار انها ندارد.
عزت نفس به مقدار ارزشی گفته میشود که فرد به خود نسبت میدهد و فکر میکند دیگران برای او به عنوان یک شخص قائل هستند.
جامعه آماری مورد نظر در این پژوهش دانشجویان دختر و پسر دانشگاه ابهر بوده و نمونه انتخاب شده نیز 60 نفر از دانشجویان که شامل 30 دختر و 30 پسر بوده که در کتابخانه ادبیات مشغول به درس خواندن بو دند و روش نمونه گیری نیز نمونه گیری در دسترس است.
روش آماری که در این پژوهش مورد استفاده قرار گرفت ٬با توجه به این که پژوهش دارای دو متغییر بوده که هر کدام نیز دارای دو بعد بودند روش هم بستگی پیرسون بود.
نتایج بدست آمده از پژوهش حاضر از قرار زیر است:
1-بین عزت نفس ومنبع کنترل دختران دانشجوی دانشگاه ابهر٬ رابطه معناداری وجود دارد.
2-بین عزت نفس ومنبع کنترل پسران دانشجوی دانشگاه ابهر٬ رابطه معناداری وجود دارد.
3-بین عزت نفس دختران و پسران دانشجوی دانشگاه ابهر٬ تفاوت معناداری وجود دارد.
4-بین منبع کنترل دختران و پسران دانشجوی دانشگاه ابهر٬ تفاوت معناداری وجود دارد.
فصل اول
عنوان : کلیات تحقیق
مقدمه
بیان مساله
اهداف تحقیق
اهمیت و ضرورت تحقیق
فرضیه های تحقیق
متغیرهای تحقیق
تعاریف عملیاتی و نظری واژه ها و مفاهیم
مقدمه
در جوامع کنونی و بویژه با ورود به قرن بیست و یکم اکثریت قریب اتفاق افراد به اصول بهداشتی مربوط به ابعاد مختلف جسمانی خویش آگاهی دارند به والدین از طریق رسانه های گروهی و به فرزاندان از طریق آموزشگاهها این مهم توصیه و سفارش
می شود.
ولی اکثریت جامعه متاسفانه به امر بسیار مهم بهداشت روانی خود و فرزندان اهمیت نمی دهند و بهتر آنکه بیان نمائیم آگاهی ندارند. در حالی که بر حسب آمارهای کشورهای مختلف تعداد افراد مبنی بر مشکلات و معضلات روانی رو به فزونی است.
در این میان یکی از مباحث مهم در امر بهداشت روانی عزت نفس یا همان خود بزرگواری می باشد. که یکی از خصوصیات مهم و اساسی شخصیت هر فردی را تشکیل می دهد و به طور حتم روی سایر جنبه های شخصی انسان اثر می گذارد. و کمبود یا فقدان آن باعث عدم رشد سایر جنبه های شخصیت یا ناموزونی آنها خواهد شد و حتی ممکن است پایه گذار بیماریهای روانی گوناگون مانند افسردگی، کمرویی، پرخاشگری، ترس و ... شود (بیابان گرد، 1373،ص 10) عزت نفس عبارت است از ارزشی که اطلاعات و اعتقادات خود فرد در مورد تمام یا چیزهایی که از او ناشی می شود به دست می دهد (شاملو، سعید، ص 70).
عزت نفس و منبع کنترل از جمله مفاهیمی هستند که در چند دهه اخیر مورد توجه بسیاری از روانشناسان و پژوهشگران قرار گرفته اند، اما قدمت تاریخی این موضوع در مباحثی که علماء و فلاسفه تعلیم و تربیت در گذشته داشته اند نیز به چشم می خورد در طول صد سال گذشته نیز بسیاری از روان شناسان این نظر را پذیرفته اند که انسان دارای یک نیاز به عزت نفس می باشد (مانند آدلر[1] 1930، آلپورت[2] 1937، راجرز[3] 1959، سالیوان [4] 1953، طارن هورنی [5] 1937، جیمز [6] 1890 ، مازلو[7]، 1970) از میان افراد طارن هورنی 1937 روشی را که افراد تلاش می کنند بواسطه آن یک خود پنداره مطلوب از خود بدست آورده و از آن محافظت و دفاع نمایند را مورد بحث قرار داده است.
فرنچ[8] (1968) و ارگو[9] (1972) از عزت نفس به عنوان یک سپر فرهنگی در مقابل اضطراب نام می برند. کوپراسمیت(1967) در تحقیق خود به این نتیجه رسید که کودکان با عزت نفس بالا افرادی هستند که احساس اعتماد به نفس، استعداد، خلاقیت و ابراز وجود می کنند و به راحتی تحت تاثیر عوامل محیطی قرار نمی گیرند.
افزایش پیشرفت تحصیلی، افزایش تلاش فرد در کسب موفقیت، داشتن اعتماد به نفس، متکبر و پرخاشگر بودن، تمایل به داشتن سلامتی بهتر، افزایش پیشرفت تحصیلی، افزایش تلاش فرد در کسب موفقیت، داشتن اعتماد به نفس، متکبر و پرخاشگر بودن، تمایل به داشتن سلامتی بهتر، لذت بردن از روابط با دیگران، پیش بینی مثبت نسبت به موفقیتهای بعدی، ارتباط تنگاتنگ در بین عزت نفس و ابراز وجود، از نشانه های بارز سطوح عزت نفس بالا در افراد است.
جورج کلی[10] 1955 در کتاب روانشناسی ساخت های شخص این نظریه را مطرح کرده است، انسان در پی آن است که محیط خود را پیش بینی و کنترل کند. کلی پیشنهادی کرده است که هر فرد بشر ساخت ها برای خود تدوین کرده که از طریق آنها رویدادهای جهان را ملاحظه و تفسیر می کند و از این راه می تواند رویدادها را پیش بینی و کنترل کند. وی خاطر نشان کرد «ساخت ها تجاربی هستند که پویش های ذهنی در آن جریان دارند. این ساخت ها انتظار توام با پیش بینی تغییر در رویدادها را ممکن می سازند». کلی خاطر نشان می سازد که وقتی ساخت های شخص در ایفای نقش شکست می خورند، فرد احساس تهدید، گناه، خصومت و پرخاشگری می نماید (جورج کلی، کتاب روانشناسی ساخت های شخصیت، 1955، ص 3-2)
در بین نظریه پردازان یادگیری اجتماعی جولیان راتر (1954) پایه فرضیات و منطق علمی خود را تحت تاثیر نظریات طانتور قرار داده و کاربرد نظریات وی در زمینه یادگیری اجتماعی متاثر از نظریات آدلر است.
فرض راتر بر این است که: وقوع فردی نه تنها ناشی از ماهیت و اهمیت هدف ها برای فرد بدنبال دارد. در نظریه ی یادگیری راتر (1954) نیروی بالقوه رفتاری که در یک موقعیت خاص روی می دهند تابعی است از انتظاری که فرد از رفتار خو در مقابل پاداش مناسب دارد و همچنین ارزش آن پاداش برای فرد.
یکی از مفاهیم ویژه و پر اهمیت در نظریه یادگیری اجماعی راتر منبع یا مکان کنترل است. این مفهوم دارای دو بعد کنترل درونی و بیرونی است. بنابر فرضیات راتر، افرادی که دارای کنترل بیرونی هستند دارای ادراک مثبت یا منفی از حوادث و رویدادهایی هستند که ارتباطی با رفتار فرد ندارد و قوای کنترل فردی است. راتر این افراد را معتقد به شانس یا برونی فرض می کند در بعد دیگر کنترل درونی قرار دارند. این کنترل فردی است راتر این افراد را معتقد به مهارت یا درونی فرض می کند (راتر، 1972، ص 28).
ایستین و کوموریت (1971) با انجام تحقیقی دریافتند که آزمودنیهایی که عزت نفس پایین و متوسط داشتند هر دو بطور معنی داری دارای منبع بیرونی کنترل، و آنهایی که دارای عزت نفس بالا بودند دارای منبع درونی کنترل هستند .
آنچه در ادامه می آید پژوهشی است که پیرامون ارتباط منبع کنترل با عزت نفس در بین دانشجویان یکی از دانشگاه ها انجام شده است.
1-1- بیان مسئله:
عزت نفس یک شاخص بسیاری مهم در شخصیت افراد است که با مقدار ارزشی که ما به خود نسبت می دهیم و فکر می کنیم دیگران برای ما قائل هستند گفته می شود و منبع کنترل دارای دو بعد است کنترل درونی (ما بر سرونوشت خود کنترل داریم و دلیل شکست ما و موفقیت هایمان خود ما هستیم) منبع کنترل بیرونی( ما بر سرنوشت خود کنترل نداریم و دلیل شکست ما و پیروزی ما سرنوشت و بخت و اقبال است).
مسئله در این پژوهش این است که آیا بین عزت نفس و منبع کنترل دانشجویان دختر و دانشجویان پسر رابطه معنا داری وجود دارد و آیا بین عزت نفس دختران و پسران دانشجو تفاوت معنا داری وجود دارد و همچنین اینکه آیا بین کنترل دختران و پسران دانشجو تفاوت معنا داری وجود دارد یا نه.
بیان مساله
1- بین کنترل عزت نفس و منبع کنترل دانشجویان جریان رابطه وجود دارد.؟
2- بین عزت نفس و منبع کنترل در دانشجویان پسر رابطه وجود دارد؟.
3- بین عزت نفس دختران و پسران دانشجو تفاوت وجود دارد؟.
4- بین منبع کنترل پسران و دختران دانشجو تفاوت وجود دارد؟
1-2- اهمیت پژوهش:
با توجه به اینکه منبع کنترل و عزت نفس تعیین کننده نگرش فرد نسبت به دنیای پیرامون و خود فرد است و همچنین تمام کارکردها و جوانب زندگی خود را تحت الشعاع قرار می دهد به همین منظور در این تحقیق به دنبال بررسی و یافتن ارتباط بین دو مقوله
عزت نفس و منبع کنترل با هم هستیم.
1-3- هدف پژوهش:
هدف این پژوهش این است که با یافتن رابطه بین عزت نفس و منبع کنترل و با استفاده از نتیجه این پژوهش مبنی بر این که کدام بعد از ابعاد درونی و بیرونی منبع کنترل با عزت نفس بالا معنا دار نسبت به بالا بردن عزت نفس در افراد اقدام کند.
1-5- متغیرها و تعاریف نظری و عملیاتی آنها
1-5-1- منبع کنترل
1-5-1-1- تعریف نظری: مفهوم کنترل دارای دو بعد درونی و بیرونی است. بنابر فرضیات راتر افرادی که دارای منبع کنترل درونی هستند معتقد هستند که اعمالشان، نقش عمده ای در به حداکثر رساندن برون داده های بد یا خوب دارد.(199، آزاد، 1372).
افرادی که داری منبع کنترل بیرونی هستند فکر می کنند برون داده های بد یا خوب ارتباطی با رفتار خود آنها ندارد و از کنترل آنها خارج است.
1-5-1-2- تعریف عملیاتی:
عبارتنداز نمرهای که آزمودنی از آزمون منبع کنترل بدست آورده شده است. منبع کنترل مولفه ای است که آزمون منبع کنترل جولیان راتر آن را می سنجد.
1-5-2- عزت نفس:
مقدار ارزشی که ما به خود نسبت می دهیم عزت نفس نامیده می شود به عبارت دقیق تر، عزت نفس مقدار ارزشی است که ما فکر می کنیم دیگران برای ما به عنوان یک شاخص قائل هستند (ساندفرد[11]، فرانک[12]، 1956)
عزت نفس مولفه ای است که آزمون عزت نفس کوپراسمیت آن را می سنجد.
تعریف عملیاتی عزت نفس عبارتند از نمرهای است که آزمودنی از آزمون عزت نفس کوپر اسمیت بدست آورده شده است.
| دسته بندی | سایر گروه های فنی مهندسی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 4098 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 72 |
«فهرست مطالب»
عنوان : صفحه
مقدمه 1
فصل اول : انواع پمپ ها و آشنایی مختصر با آنها 3
مقدمه 4
1 . 1 ) تقسیم بندی پمپ ها 4
1 . 1 . 1 ) پمپ های جابجایی مثبت 5
1 . 1 . 2 ) پمپ های دینامیکی 7
1 . 2 ) مقایسه ای بین پمپ های جابجایی مثبت و پمپ های دینامیکی 9
فصل دوم : معرفی پمپ های سانتریفوژ اصول کار و محاسبات پایه آنها 11
2 . 1 ) پمپ های سانتریفوژ (گریز از مرکز) 12
2 . 2 . 1 ) اصول کلی و تئوری حاکم بر پمپ های سانتریفوژ 13
2 . 2 . 1 ) تبدیل انرژی در پمپ های سانتریفوژ 13
2 . 2 . 2 ) توان، تلفات و بازده 15
2 . 2 . 3 ) مجموع هد پمپ 18
2 . 2 . 4 ) مجموع هد تولید شده به وسیله سیستم پمپاژ 19
2 . 2 . 5 ) اصول فیزیکی کاویتاسیون و رفتار مکش 20
2 . 2 . 6 ) ارتفاع خالص مکش ثبت (NPSH) 22
2 . 2 . 7 ) NPSH در دسترس مجموعه پمپاژ (Available plant NPSH) 24
2 . 2 . 8 ) روشهای افزایش کارایی مکش 24
عنوان : صفحه
2 . 2 . 9 ) خوردگی کاویتاسیون 25
فصل سوم : طراحی هیدرولیکی پمپ های سانتریفوژ 26
مقدمه 27
3 . 1 ) روش های مختلف طراحی پمپ های سانتریفوژ 28
3 . 1 . 1 ) روش مدل سازی 28
3 . 1 . 2 ) روش طرح ورودی 28
3 . 1 . 3 ) روش گردابی آزاد 28
3 . 1 . 4 ) روش جریان گذران 29
3 . 1 . 5) روش استپانوف با ضریب طرح 29
3 . 2 ) تئوری طراحی پمپ سانتریفوژ 29
3 . 2 . 1 ) معادله اویلر 30
3 . 2 . 2 ) معادله برنولی برای یک پروانه 31
3 . 2 . 3 ) راندمان کلی 32
3 . 3 . 4 ) ضریب لغزش (Slip Factor) 32
3 . 3 ) مراحل طراحی یک پمپ سانتریفوژ 35
3 . 3 . 1 ) ورودی پروانه 37
3 . 3 . 2 ) طرح پره پروانه 39
3 . 3 . 2 . 1 ) روش قوس دایره 39
3 . 3 . 2 . 2 ) روش نقطه به نقطه 41
عنوان : صفحه
3 . 4 ) حل پروژه عددی از طراحی پمپ سانتریفوژ 43
فصل چهارم : نصب و راه اندازی، نگهداری و عیب یابی پمپ های سانتریفوژ 58
1 . 4 ) گشتاور راه اندازی در پمپ های سانتریفوژ 59
1 . 1 . 4 ) راه اندازی پمپ های سانتریفوژ (Start up) 62
الف ) راه اندازی پمپ در حالت شیر فلکه بسته 62
ب ) راه اندازی پمپ در حالن شیر فلکه یک طرفه بسته و .. 63.
ج ) راه اندازی پمپ در حالت شیر فلکه باز و ... 64
د ) راه اندازی پمپ با شیر فلکه خروجی باز و ... 65
2 . 1 . 4 ) زمان راه اندازی در پمپ های سانتریفوژ 66
3 . 1 . 4 ) زمان خاموش شدن یک پمپ سانتریفوژ 67
2 . 4 ) راهنمای عیب یابی و تعمیر پمپ های سانتریفوژ 68
فهرست منابع و مآخذ 72
مقدمه :
امروزه پمپ ها چه در زمینه کشاورزی و چه در زمینه صنعتی، یکی از ارقام بزرگ و پرمصرف دستگاههای صنعتی را تشکیل می دهند. هم اکنون شاید بیش از دستگاههای صنعتی به یکی از ده ها نوع پمپ که در بازار وجود دارند مجهز می باشند. کاربرد و موارد استفاده گوناگون پمپ ها باعث شده که دستگاههای یاد شده، پس از موتورها، در بالاترین درجه اهمیت قرار گیرند. پمپ های متنوعی که در ابعاد و اندازه های گوناگون طراحی و به بازار عرضه می شوند، کاربرد بسیار وسیعی دارند. از پمپ های چاه عمیق که در واقع رابطی بین منابع و ذخایر آب های زیرزمینی و کشتزارها و مزارع هستند گرفته تا انواع و اقسام پمپ هایی که در صنایع شیمیایی، کاغذ سازی و غیره و به کار می روند همه و همه دستگاههایی هستند که در صنایع مزبور نقش مهمی به آنان واگذار گردیده است.
بنا به علل فوق بحث طراحی و ساخت پمپ از اهمیت ویژه ای برخوردار است به طوریکه همواره ساخت پمپ های با راندمان بالا (سرعت، دبی، جنس و سایر خواص مناسب) مدنظر بوده است. اصولاً طراحی مکانیکی پمپ به دو بخش عمده تقسیم می شود.
الف ) طراحی سازه ای یا اصطلاحاً «طراحی جامداتی» که بیشتر به مسئله شکل و جنس قطعات مختلف پمپ می پردازد.
ب ) طراحی هیدرولیکی پمپ، که مبنای اصلی در این نوع طراحی وضعیت سیال تحت پمپاژ می باشد. در این طراحی به بررسی همچون توان، تلفات، راندمان، سرعت و دبی سیال در مقاطع مختلف، شکل پروفیل سیال در ورود و خروج شکل پروفیل پره ها و تعداد آنها کاویتاسیون، خوردگی و ... پرداخته می شود.
یکی از گروههای پرمصرف پمپ ها، پمپ های سانتریفوژ (گریز از مرکز) می باشند که از زیر مجموعۀ پمپ های دینامیکی محسوب می شوند. اصول کار این پمپ ها براساس استفاده از نیروی گریز از مرکز پایه گذاری شده است.
در این پروژه بیشتر به مسئله «طراحی هیدرولیکی پمپ گریز» پرداخته می شود.
در فصل اول به تقسیم بندی انواع پمپ ها و معرفی هر کدام به طور خلاصه پرداخته شده است.
فصل دوم مشتمل بر تعاریف اصلی، بررسی اصول حاکم بر پمپ های سانتریفوژ و محاسبات پایه و اولیه مربوط به آنها می باشد.
در فصل سوم که قسمت اصلی پروژه را تشکیل می دهد به مسئله طراحی هیدرولیکی پمپ گریز از مرکز همراه با یک مثال عددی پرداخته شده است.
در نهایت در فصل چهارم مباحثی تکمیلی شامل نصب و راه اندازی، نگهداری و عیب یابی پمپ های گریز از مرکز آورده شده است.
فصل اول :
ô انواع پمپ ها و آشنایی مختصر با آنها
فصل اول :
ô انواع پمپ ها و آشنایی مختصر با آنها
فصل اول : انواع پمپ ها و آشنایی مختصر با آنها
مقدمه :
امروزه با توجه به توسعه همه جانبه فن آوری و صنعت در زمینه های مختلف و لزوم به کارگیری انواع و اقسام پمپ ها با کاربردهای متفاوت در سطح وسیعی از صنایع از قبیل کشاورزی، پتروشیمی، پالایشگاه، صنایع نظامی شبکه های انتقال و توزیع آب و صدها و شاید هزاران شاخه دیگر از صنعت باید به نقش اساسی و حساس پمپ ها در این راستا اذعان کرد.
این امر موجب توسعه فن آوری تولید پمپ و عرضه انواع و اقسام مختلف آنها (از لحاظ نحوه کار، جنس مواد، اندازه، کاربرد و حتی از نظر سیالی که می تواند پمپ نمایند) به بازار شده است.
در این فصل ضمن طبقه بندی پمپ ها به گروههای مجزا (براساس نحوه کار) معرفی و مروری راجع به هر کدام خواهیم داشت.
1 . 1 ) تقسیم بندی پمپ ها
ماشین های که به سیال مایع انرژی می دهند پمپ نامیده می شوند. پمپ ها را می توان به دو گروه پمپ های با جابجایی مثبت و پمپ های دینامیکی (تغییر دهنده اندازه حرکت) تقسیم بندی کرد.
1 . 1 . 1 ) پمپ های جابجایی مثبت
پمپ های جابجایی مثبت مرز متحرک داشته وسیال را با تغییرات حجمی جابجایی می کنند. به این صورت که حفره ای باز شده و سیال از میان دریچه ورودی مکیده شده بعد حفره بسته شده و سیال از طریق یک دریچه خروجی رانده می شود.
مثال رایج برای این نوع پمپ ها قلب پستانداران است. انواع مکانیکی این پمپ ها استفاده وسیعی دارند. تمام پمپ های جابه جایی مثبت سیال را به صورت دوره ای یا منقطع جابجا می کنند. زیرا پس از ورد سیال به داخل خود دریچه بسته شده سیال فشرده و رانده می شود. مزیت عمده این نوع پمپ ها این است که سیال با هر درجه از جهت را جا به جا می کنند. پمپ های جابجایی مثبت را می توان مطابق شکل زیر تقسیم بندی کرد.
. 1 . 2 ) پمپ های دینامیکی :
پمپ های دینامیکی اندازه حرکت سیال را به وسیله پره ها یا تیغه های خود افزایش می دهند. در اینجا هیچ گونه حجم بسته وجود ندارد سیال در حین عبور از منافذ و گذرگاهها افزایش اندازه حرکت داده و سپس سرعت زیاد با گذرا از یک مقطع واگرا به افزایش فشار تبدیل می شود. پمپ های دینامیکی را می توان به صورت زیر تقسیم بندی کرد.
شکل 1 . 2 ) انواع پمپ های دورانی (دینامیکی) الف ) سانتریفوژ؛ ب ) محوری؛ ج ) جریان مختلط
1 . 2 ) مقایسه ای بین پمپ های جابجایی مثبت و پمپ های دینامیکی
دبی جریان پمپ های دینامیکی عموماً بیش از پمپ های جابجایی مثبت بوده و حرکت سیال از میان آنها یکنواخت تر است ولی می توان جابجایی مایعات خیلی لزج را ندارد. قبل از استفاده از پمپ های دینامیکی باید آنها را با مایع پر کرد. در غیر این صورت نمی توانند مایع را از یک منبع پایین تر از خود بمکند. در عوض پمپ های جابجایی مثبت تقریباً برای تمام مایعات خود مکنده هستند. یک پمپ جابجایی مثبت جابجایی مثبت برای دبی کم و فشار زیاد مناسب است. در حالی که یک پمپ دینامیکی می تواند جریان با فشار کم و دبی زیاد تولید کند. شکل زیر تفاوت جالبی را در چگونگی عملکرد این دو نوع پمپ نشان می دهد. پمپ های جابجایی مثبت جریانی تقریباً ثابت را در طیف وسیعی از افزایش فشار فراهم می کنند. حال آنکه پمپ های دینامیکی برعکس افزایش فشار یکنواختی را در طیف گسترده ای از حجم های جابجایی به وجود می آورند. تاثیر لزجت بر عملکرد این دو نوع پمپ نیز از شکل قابل مشاهده است.
شکل 1 . 3 ) : مقایسه منحنی عملکرد پمپ های دینامیکی و جابجایی مثبت در سرعت ثاب
فصل دوم :
ô معرفی پمپ های سانتریفوژ، اصول کار، محاسبات پایه آنها
فصل دوم :
ô معرفی پمپ های سانتریفوژ، اصول کار، محاسبات پایه آنها
2 . 1 ) پمپ سانتریفوژ (گریز از مرکز) :
مطابق شکل 2 . 1 این پمپ شامل پروانه دواری است که در داخل یک محفظه جای گرفته است. سال از طریق چشم بدنه به صورت محوری وارد پمپ شده از لابه لای پروانه ها لغزیده به طریق مماسی و شعاعی به سمت پیرامون پروانه می چرخد؛ تمام قسمت های محیطی پروانه را پشت سر گذاشته و به داخل قسمت واگرای محفظه پمپ رانده می شود.
سیال با عبور از پروانه فشار و سرعت پیدا می کند. شکل حلزونی محفظه باعث کاهش سرعت جریان و در نتیجه افزایش فشار می گردد. پروانه ها معمولاً با انحنای رو به پشت طراحی شده اند ولی پروانه های دارای انحنای رو به جلو نیز وجود دارند که فشار خروجی را اندکی تغییر می دهند. پره ها می توانند باز باشند یعنی تنها به وسیله یک لقی (فاصله باریک) از محفظه جلویی پمپ جدا شوند. یا بسته باشند یعنی به کمک دیواره خود پروانه از دو طرف محفظۀ پمپ جدا شوند.
قسمت های مختلف پمپ سانتریفوژ عبارتند از : پروانه، پره ها، حلزونی و چشم پمپ
.
شکل 2 . 1 ) یک پمپ گریز از مرکز
2 . 2 ) اصول کلی و تئوری پمپ های سانتریفوژ :
دراین بخش اصول حاکم بر پمپ های سانتریفوژ را با استفاده از معادلات اویلر و کاربرد قضیه اندازه حرکت و تبدیل انرژی در پمپ های سانتریفوژ را بررسی می کنیم. همچنین به بررسی روابط توان، تلفات، بازده و هدپمپ می پردازیم.
2 . 2 . 1 ) تبدیل انرژی در پمپ های سانتریفوژ :
در پمپ های سانتریفوژ تبدیل انرژی به روشهای هیدرو دینامیکی صورت می گیرد. برای ارائه یک تئوری مقدماتی درباره نحوه عملکرد پمپ جریان را یک بعدی فرض کرده و بردارهای سرعت ایده آل سرعت سیال بر روی پروانه را با قضیه اندازه حرکت زاویه ای برای حجم کنترل تلفیق و هماهنگ می کنیم. شکل 2 . 2 نمودار سرعت ایده آل را نشان می دهد فرض می شود که سیال در شعاع با مؤلفه سرعت مماسی (مماسی بر زاویه پره ) به اضافه سرعت محیطی (مربوط به سرعت نوک پره) وارد پروانه می شود؛ بنابراین سرعت مطلق ورود () برابر با جمع برداری خواهد شد. به همین ترتیب جریان در شعاع با سرعت برآیند (برابر با جمع مؤلفه به موازات زاویه پره و سرعت نوک پره () خارج می شود.
| دسته بندی | کار و امور اجتماعی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 1401 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 96 |
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول 1
مقدمه 2
بیان مسئله 3
اهمیت و ضرورت مسئله 4
اهداف تحقیق 6
فرضیه تحقیق 6
سوال تحقیق 7
متغیرهای تحقیق 7
تعریف عملیات اصلاحات و واژه ها 7
فصل دوم 9
تاریخچه کلی بهداشت عمومی 10
چهره های جاویدان در تاریخ بهداشت عمومی 21
ارزشیابی بهداشت در انسان 24
نظریه های سازش شغلی 28
موفقیت شغلی 32
رضایت شغلی 34
پرسشنامه رضایت شغلی 40
تعریف موضوع 46
فرضیه کلی 48
روش تحقیق 49
پیشنهادات 49
طرح مسئله و موضوع تحقیق 52
اهداف پژوهش 53
فصل سوم 60
روش تحقیق 61
حجم نمونه 63
ابزار گردآوری اطلاعات 63
روش آماری 65
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل چهارم 66
تجزیه و تحلیل داده ها 67
فصل پنجم 78
نتیجه گیری 79
مشکلات و محدودیت های تحقیق 80
پیشنهادات و توصیه ها 82
منابع و ماخذ 83
ضمائم و پیوست ها 8
فصل اول
c مقدمه
c بیان مسئله
c اهمیت مسئله
c اهداف و مقاصد تحقیق
c فرضیه تحقیق و سئوالات تحقیق
c متغیرهای تحقیق
c تعاریف عملیاتی اصطلاحات و واژه ها
مقدمه :
کارکردن و فعالیت فرایندی است که در آن کالا تولید می شود یا خدمتی ارائه می گردد و در مقابل این خدمات و تولید فرد دستمزد و حقوق دریافت می گیرد
کارکردن در بخشهای دولتی، کار در حجره و مغازه ها و باغ و مزرعه و کارخانه و یا داشتن حرفه در برخی حرفه های سنتی مثل آهنگری، جوشکاری، سفالگری و فرش بافی و گلیم بافی، چارق دوزی و … همه و همه مستلزم تولید کالا یا ارئه خدمات خاصی است که در مقابل افراد دستمزد و حقوق می گیرند. گاهی دستمزد ممکن است به صورت نقدی و یا به صورت تامینی باشد. مثلاً فردی در یک کارگاه کار می کند که صاحب کارگاه زندگی او را تأمین و سالانه کت و شلوار و یک وعده مسافرت هم درنظر بگیرد.
اگر فردی کاری را برای دل خویش انجام می دهد و جنبه زیبا شناختی دارد نمی توان به آن شغل گفت زیرا مستلزم دریافت حقوق و دستمزد نمی باشد. جهان در اثر کار و فعالیت بنا شده و دنیای متمدن که آثاری از میلیونها سال در داخل دریاها و غارها و بناهایی از هزاران سال و پیش در دل دارد محصول کار و فعالیت نسلهای گذشته بشری است. (عبدالله شفیع آبادی، نظریه های شغل و حرفه، رشد، چاپ پنجم، 1371 ، تهران ، ص 56)
اگر ایجاد تمدن ها و بناها و ساخت تاریخ و تغییرات اجتماعی محصول کار و تلاش انسانی است، اگر تولید میلیارد تن انواع محصولات کشاورزی محصول کار و فعالیت انسانی است، اگر صید میلیونها تن ماهی و آبزیان نتیجه تلاش انسانهاست، و اگر گردش میلیارد دستگاه و چرخ و محور کارخانجات و صنایع به دست انسانی است، اگر حمل و نقل میلیاردها تن مواد اولیه و معدنی جهت تبدیل و بهره وری مواد با ماشین ها و لوکوموتیوها و هواپیما به دست انسانی است، اگر آموزش و ارائه مهارت و دانش و معلومات در هزاران دانشگاه و میلیونها کلاس درس از تلاش اساتید و آموزگاران است و اگر بازیابی و حیات مجدد جان میلیونها انسان که در اثر سوانح و تصادفات و بیماری ها به دست پزشکان و پرستاران احیا می شود و این هم از عایدی تلاش انسانی است.
و اگر میلیاردها انسان روزمره از جایی به جایی از محلی به محلی از علمی به علمی دیگر از سطحی به سطح دیگر از شرایطی به شرایطی دیگر از دوره ای به دوره دیگر از مقطعی به مقطع دیگر رشد و ارتقاء می یابد و همه محصول تلاش فکر و اندام و تحمل دانش و توانایی و حس و اراده و میل و انگیزه و علاقه و تصمیم و شرایط مختلف کاری افراد است.
آیا نباید این افراد سالم باشند و از کار و تلاش خود لذت ببرند و از فعالیت خود راضی باشند؟
بنابراین این تحقیق با موضوع رابطه سلامت عمومی و رضایت مندی شغلی ارائه شده است.
بیان مسئله :
سلامت عمومی در دیدگاه و منظر عمومی و عام مردمی همان داشتن صحّت بدن و عدم وجود بیماری و مرض تلّقی می شود. اما سلامت عمومی از دیدگاه های علمی و طبی و روان شناسی و روان شناسی بالینی و رشته های دیگر متفاوت است.
حتی نگرش به سلامت در نظام و اجتماعات مختلف نیز تفاوت هایی با هم دارند و نیز در دیدگاه مکاتب علمی و تخصصی نیز متفاوت است.( علی صادقی حسن آبادی، بهداشت عمومی، انتشارات کوشامهر، شیراز، چاپ هشتم، 1375 ، ص 29)
مثلاً از زاویه پزشکی نرم و سلامت به جنبه های درمانی و سرانه درمان توجه دارد روان شناسی از دید آماری و داده ها گزارش می کند و حتی روان شناسی اجتماعی سلامت را براساس نرخ ارتکاب اعمال مجرمانه و آسیب های اجتماعی بررسی می کند.
برهمین اساس نیز رضایت مندی شغلی و ارتباط آن با سلامت عمومی از منظر پزشکی و درمانی، روان شناسی اجتماعی و در نهایت منظر عمومی نیز متفاوت خواهد بود. زیرا جامعه شناس و روان شناس اجتماعی رضایت مندی شغلی بیشتر حاصل مناسبات اجتماعی در محیط عاری از اعمال مجرمانه و آرامش جستجو می کند و چنانکه در بالا اشاره شد.
رضایت مندی شغلی از دیدگاه طبی اغلب شامل رضایتی است که از دیدگاه پاتولوژی جسمانی زیرنظر دارد و الی آخر.
اگر فردی حتی از هر حیث سالم بوده و تعادل روحی و روانی نیز داشته باشد و علاقمند شدید و میل و اراده به خلبانی هم داشته باشد در این صورت این فرد لزوماً یک خلبان نیست و در صورت اقدام به پرواز خود و هواپیما و جمعیت زیادی را دچار حادثه و مرگ می نماید. این مورد همان داشتن استعداد و توانایی و مهارت است که در مورد هواپیما و رانندگی اتوبوس عینیت دارد و شاید متأسفانه در مدیریت این احساس دیرتر توجه دیگران را به خود جلب می کند[1].
بر همین اساس در این تحقیق درصدد برآمدیم تا ضمن تبیین سلامت عمومی تاثیر و رابطه آن را بر رضایتمندی شغلی افراد در یکی از شرکتهای بزرگ و گسترده مسافربری و اتحادیه های مسافربری ارزیابی کنیم. )[1] . هدایت اله ستوده ، آسیب شناسی اجتماعی، آواری نور، تهران، چاپ 4 ، 1386 ، ص 29 حاشیه)
و ضمن تعریف و پرداختن به سلامت عمومی کارکنان مختلف شرکتهای تعاونی مسافربری دیدگاه های آنان را درباره میزان حقوق، نحوه کار، برخورد کارفرمایان و مدیران و سایر شرایط آنان که مترادف با رضایت شغلی آنهاست بررسی کنیم.
اهمیت و ضرورت مسئله :
گذشته اجدادی ما و کار و تلاش آنها مبتنی بر بهره وری کامل و بالا بوده است. چرا که هر وقت احساس گرسنگی می کرد به شکار می رفت و به اندازه گرسنگی اعضای خانواده و گروه شکار می کرد و تا شکار موجود می بود، لزوم شکار دیگر را در سرنداشت و این مسئله در مورد سایر نیازها همچنین بود. این روش البته از جایگاه علمی و تجربی نشأت نیم گرفت بلکه به صورت طبیعی چنین وضعی در میان اقوام و انسانهای نخستین ایجاد می کرد. این شرایط در زمان گاندی رهبر هند اتفاق افتاد. وی مردم انبوه و فقیر هند را به صنایع دستی خود و کوچک وادار کرد و از این رهگذر ضمن ایجاد کار و شخصیت اجتماعی برای فقیران کشور را از تنگناهای اقتصادی نجات بخشید[2].
این وضعیت در مورد ماهیت کار و دنیای کار و فعالیت امروزی بیشتر اهمیت پیدا می کند، زیرا جهان پنج میلیاردی و پنج قاره جهان که در بخشهای مختلف اقتصادی، اجتماعی، هنری، سیاسی، آموزشی و … مشموا کار هستند در حالی که معادن و منابع اقتصادی روز به روز کاهش می یابد و طبیعت کارآمدی خود را از دست می دهد و سیل مجارویۀ جمعیت در اثر ازدیاد مصرف و تنوع نیازها و فرهنگ اسراف و زیاد طلبی جهان را تحدید و دریاها و خاکها و هوا را زهرآگین و آلوده ساخته و روح و روان و امنیت خود را در معرض تحدید است خود ساخته محدود کرده. همیت سلامت عمومی و رضایتمندی شغلی تا چه حد اهمیت می یابد؟
و این اهمیت چه اثرات و تبعاتی را به دنبال دارد؟
شاید امروزه این سخن را همه ما به کرار شنیده ایم که هیچ کس از شغل و فعالیت خود راضی نیست. و از میزان درآمد شغل خود ناراضی است. و از محیط کار خود شکایت دارد و از مدیریت و رهبری مؤسسه و شرکت و حمل کار خود گلایه دارد و از سطح روابط و چگونگی ارتباط خود با دیگران شکوه می کند. ([1] . دفتر همکاری های علمی وزارت آموزش و پرورش، آموزش اساسی به منظور فقرزدایی.)
گاهی گلایه و شکوه ها و شکایتها از خود است که من خسته شده ام و من از رفت و آمد مکرر به محل کارم دلزده شده ام، من از اینکه هر روز در کارم حاضر می شوم ناراحت هستم و از اینکه باید به جای استراحت و تفریح خوشحال باشم رنجور و نگران هستم.
گاهی گلایه ها و شکایت جنبه روان شناختی دارد که اصولاً من رغبتی به کارم ندارم، کارم متناسب با علایق و رغبتهای من نیست. من کاری را دوست دارم که یا ذهن یا حافظه من دیگر نباشد و با دست و پای من انجام گیرد و این کار درست برعکس این انتظارات من است. من از کارم نمی توانم انتظارات اجتماعی ام را جبران کنم و برای من زننده است، شغل من ماهیت درونی مرا با خود همراه ندارد و شغل من با من بیگانه است.
گاهی شغلی متناسب با استعدادها و علایق و با درآمد و شرایط خوب و با مدیریتی سازگار نصیب فرد می شود اما در گذر زمان و تغییر شرایط و ازدواج و انتقال فرزندان به امکان و جاهای دیگر نگرش شرایط تغییر پیدا می کند. و چون توان تطبیق خود را با شرایط جدید از دست می دهد دچار نارضایتی و ناخشنودی در ادامه کار خود می گردد. و لذا رضایتمندی و خشنودی شغلی مفهومی نسبت که اگر در ابتدا اتفاق افتد تا آخر می توان به آن ضمانت و اعتماد کرد.
اهداف تحقیق :
هدف های اصلی تحقیق عبارتند از :
- شناخت سطوح سلامت عمومی کارکنان ؛
- شناخت سطوح رضایت شغلی کارکنان ؛
- شناخت رابطه بین سلامت عمومی و رضایتمندی شغلی.
فرضیه تحقیق :
هرچه قدر سلامت عمومی فرد بالا باشد میزان رضایت مندی شغلی او نیز بیشتر است.
سوال تحقیق :
آیا بین سلامت عمومی و رضایت مندی شغلی رابطه مستقیم وجود دارد؟
متغیرهای تحقیق :
متغیرهای تحقیق عبارتند از :
متغیر مستقل : سلامت عمومی
متغیر وابسته : رضایتمندی شغلی.
متغیرها عناصر اصلی شکل گیری در فرایند تحقیق به شمار می روند، زیرا متن و محتوی تحقیق حول دو محور اصلی یعنی متغیر مستقل و متغیر وابسته دور می زند در واقع ارتباط متغیرها (متغیر مستقل و متغیروابسته) یک ارتباط علت و معلولی است. یعنی در واقع فرایند و ادامه جریان تحقیق تأثیر و اثربخش متغیر مستقل را بر روی متغیر وابسته نشان می دهد.
البته ممکن است غیر از متغیرهای دو گانه ذکر شده (متغیر مستقل و متغیر وابسته) متغیرهای دیگری هم در تبین و شناخت روابط متغیرها اثر بگذارد که قدرت در شغل، اقتدار در قبول شغل، تفریح مدار بودن شغل، مباحث اعتقادی به شغل، ارتباط با معنویت شغل و ده ها عامل و دلیل دیگر که می تواند غیر از متغیرهای ذکر شده در روند و فرایند تحقیق اثر بگذارد که در عرف و ماهیت تحقیقات این عوامل و متغیرها را متغیرهای وابسته یا مزاحم با مداخله گر می نامند.
تعریف عملیات اصلاحات و واژه ها :
سلامت عمومی : اگر با جمع بندی بیمه نظرهای مختلف بپذیریم فردی از نظرجسمی سالم، از نظر فکری بی عیب، از نظرروانی متعادل و شاد و از لحاظ اجتماعی فعال و سازگار و از نظر اقتصادی آگاه و از نظر اقتصادی مولد و از نظر فرهنگی و اعتقادی مسئول و متعهد باشد سلامت عمومی در جامعه حاکم است.
رضایتمندی : میزان برخورداری فرد از انواع امتیازات ناشی از شغل (حقوق، تناسب با[3] استعداد توانایی، منزلت اجتماعی، رشد و تکامل، ضمانت آتی و تفریح و ... ) رضایتمندی نام دارد.
رضایتمندی شغلی : اگر رضایتمندی ذکر شده درباره شغل باشد، رضایتمندی شغلی و درباره هر موضوعی جمله بالا صادق است. ([1] . علی صادقی حسن آبادی، بهداشت عمومی، کوژ مهر، شیراز، 1375
فصل دوم :
c تاریخچه کلی بهداشت عمومی
c چهره های جاویدان در تاریخ بهداشت عمومی
c ارزشیابی بهداشت انسان
c هدایت شغلی
c سازش شغلی
c موفقیت شغلی
c رضایت شغلی
c تحقیقات استانی
c فرهنگ سازی و بهره وری شغلی مدیران
c فشارهای روانی معلمان و عوامل موثر بر آن
تاریخچه کلی بهداشت عمومی :
مبدأ بهداشت عمومی :
اکثر انسانهای اولیه، پاکیزگی و بهداشت فردی را بیشتر بنا به علل اعتقادی و ظاهراً به منظور آنکه در چشم خدایان خود پاک جلوه کنند رعایت می کردند. برای هزارن سال بیماریهای همه گیز (اپیدمیها) به عنوان مکافات تبهکاریهای بشر تلقی می شدند، و این عقیده که بیماری ناشی از عوامل طبیعی، مانند آب و هوا و محیط فیزیکی است، بعدها و به مرور زمان به وجود آمد. این پیشرفت عمده در تفکر، در یونان و طی قرون پنجم و چهارن قبل از میلاد اتفاق افتاد و نمایانگر اولین تلاش در جهت تنظیم فرضیۀ (تئوری) منطقی و علمی علت بیماری بود. مثلاً رابطه بین مالاریا و باتلاقها بسیار زود (403 – 503 قبل از میلاد) در اندیشه ها استقرار یافت، اگرچه علل چنین ارتباطی مبهم بود. کتاب «هواها، آبها، مکانها» که تصور می شود در قرن پنجم یا چهارم قبل از میلاد توسط بقراط نگارش یافته باشد، اولین تلاش عمده برای بیان رابطه بین بیماری های انسان و محیط زندگی وی می باشد.
باید توجه داشت که نشانه هایی از اقدامات بهداشتی در زمانهایی بسیار قبل از قرن چهارم در نقاطی مانند هند، مصر و آمریکای جنوبی به دست آمده و در کاوشهای باستان شناسی آثاری از خانه ها و تأسیسات آب و فاضلاب موجود است.
منشاء طب و بهداشت در ایران باستان نیز در افسانه های بی شماری بیان شده و معرفی طب را در این کشور به دوران جمشید، چهارمین پادشاه باستانی ایران نسبت می دهند.
تحول پزشکی بابلیان در حدود 6000 سال پیش و تقریباً چهار هزار سال قبل از پیدایش طب یونان آغاز شده بود. ایشان که به خدایان متعدد و معتقد بودند، هر یک از این خدایان را مسئول نوعی بیماری و درمان می شناختند. ([1] . چنین نکته ای در بیانات حضرت محمد (ص) هم منعکس است که : برای هر دردی که بر روی زمین خلقش ده درمانی نیز آفریده شده است.)
آشوریان نیز بعد از بابلیان تحت تاثیر اینگونه اعتقادات بودند و ارواح خبیثه ای را که منشاء بیماری ها تلقی می شدند با داروهایی که اغلب منتقلب کننده و نفرت انگیز بود از بدن بیمار خارج می کردند. از مشخصات دیگر طب آشوری پیدایش فمر بهداشت عمومی بود که از طریق آداب و قوانین سخت مذهبی تجسم می یافت. مثلاً زن پس از زایمان ناپاک تلقی می گردید و هر چیزی هم که مورد تماس وی قرار می گرفت آلوده می شد. همچنین کسانی که با پیکر مرده تماس می یافتند ناپاک می شدند. این افکار و عقاید حتی قبل از غلبه ایرانیان بر آشوریان (538 قبل از میلاد) در کتب زرتشتیان ثبت شده است. اساس واقعی آنچه در این کتابها آمده اعتقاد به قانون ستیز در طبیعت بوده است. براین اساس، برای هر مرضی که به وسیله اهریمن در زمین منتشر می شد اهورامزدا درمانی به کار می برد[4].
اعتقاد به ارواح خبیثه در ایجاد بیماریها به دوره ساسانیان منتقل شد ولی فرضیه ای کامل برای توجیه بیماریها به نظر نمی رسید. بنابراین شاید بتوان گفت که نظریه آلوده شدن از طریق ارتباط فیزیکی نیز در این سرزمین بسیار قدیمی است زیرا مثلاً بر طبق مقررات، پزشکان نمی بایستی بدون رعایت دقت و احتیاط از بالین یک بیمار به عیادت بیمار دیگر بروند (تا موجب شیوع بیماری نزد اشخاص سالم نشود).
آب در نظر ایرانیان قدیم همپایه آتش دارای اهمیت و تقدس بود و از طرفی آفتاب نخستین نیروی بزرگ پاک کننده شناخته می شدو با توجه به این نکات، تعلیمات دینی که درباره پاکیزگی مطرح بود با اصولی که پیشگیری از بیماری را موجب می شد چنان آمیزشی داشت که جدا ساختن آنها از یکدیگر امکان پذیر نبود. از جمله آتش، خاک، آب و گیاه نمی باید آلوده می شدند و بدین لحاظ و از جهان مشابه طب زرتشتی در زمینه بهداشت عمومی به عالی ترین حد دوران خود رسیده بود.
در میان تمام آلودگیها، مرگ از همه بزرگتر و مهمتر بود و دست زدن به مرده باعث پلیدی و ناپاکی شخص شده برای تطهیر، تشریفاتی مخصوص لازم بود. هرچند که سگ حیوان قابل احترامی شمرده می شد، جنبه های زیان بار آن مانند انتقال هاری از نظر دور نمانده و زرتشت در این باره چنین هشدار می داد :
«هرگاه در خانه مزداپرست سگی باشد که نتواند آواز دهد و در هوش وی خلل رسیده باشد وظیفه مزداپرست چه خواهد بود؟ باید گلوبندی چوبی برگردن وی نهند و پوزه بندی ... بر او بندند و از دو سو محکم کنند. هرگاه بر طبق این دستور رفتار نکنند و سگی که آواز ندهد و در هوش وی خلل رسیده باشد گوسفند یا انسانی را زخمی سازد چنین شخصی در برابر این زخمها به کیفر بد و زشت خواهد رسید.»
همچنین از جمل روش های پیشگیری از آلودگی ها یکی جمع آوری کثافات موجود در محلهای نگهداری طیور و نیز نگهداری گاو و گوسفند دور از محل زندگی بود. مگس در میان موجودات موذی از همه زیان بارتر و منفورتر شمرده می شد.
شرح وقایع حیاتی از جمله تولد و مرگ بخشی عمده از آداب و مقررات مندرج در اوستا را تشکیل می داد. در قوانینی که انجام سقط را منع می کرد، جنبه های دینی با زمینه های علمی همراه بود. درباره مراقبت از بانوان بارداری که بی سرپرست مانده بودند نیز قوانینی وجود داشت که مقررات مربوط به منع و نهی سقط جنین را تکمیل می کرد.
براساس اطلاعات به دست آمده، وضعیت طب در ایران قدیم پیشرفته تر از آشور بود. حتی به جرأت می توان گفت که ایرانیان اصول «طب یونانی» را به خود یونانیان تعلیم می داده اند چنانکه خود یونانیها هم فرضیه طبایع چهارگانه را یک فرضیه بیگانه (ایرانی) می نامیدند.
| دسته بندی | روانشناسی و علوم تربیتی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 393 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 73 |
فصل اول
کلیات تحقیق
مقدمه
انسان ها از نظر سطح پایداری انگیختگی و واکنش پذیری نسبت به محرک های محیطی، تفاوت دارند. منظور از سطح پایه انگیختگی این است که یک نفر بدون تحریک بیرونی چقدر برانگیختگی است. واکنش پذیری به واکنش انگیختگی فرد هنگام قرار گرفتن در معرض تحریک بیرونی، اشاره دارد.
هیجان خواهی و هوتن هیجانی نوعی صفت شخصیت است که با انگیختگی و واکنش پذیری ارتباط دارد. فرد زیاد هیجان خواه، تحریک بیرونی مداوم مغز را ترجیح می دهد. از کارهای تکراری کسل می شود و همواره در جستجوی راه های برای افزایش دادن انگیختگی از طریق تجربیات هیجان انگیزاست. فرد کم هیجان خواه، تحریک مغزی کمتری را ترجیح می دهد و کارهای تکراری را نسبتاً خوب تحمل می کند هیجان خواهی به این صورت تعریف می شود و هوش هیجانی هم عبارتند از : جستجو کردن هیجانها و تجربیات متنوع، تازه و پرشور و تمایل به ریسک کردن بدنی، قانونی و مالی. به خاطر خود این گونه تجربه ها زاکرمن 1994 ماروین زاکرمن 1994 از مثال رانندگی خیلی سریع بعد از مشروب خواری استفاده می کند برای اینکه تمایل فرد هیجان خواه را به مخاطرات بدنی (صد در صد زدن خود و دیگران) مخاطرات اجتماعی (در معرض دید قرار گرفتن به عنوان راننده مست) مخاطره قانونی ( دستگیر و زندانی شدن ) که افراد هیجان خواه دوست دارند بپردازند تا به هیجان ها و تجربیاتی که جستجو می کنند برسند. سلامت عمومی را حالت سازگاری نسبتاً خوب، احساس بهزیستی و شکوفایی توان و توان و استعداد های شخصی تعریف کرده اند واین اصطلاح عموما برای کسی به کار می رود که در سطح بالایی از سازگار و استنباط رفتاری و عاطفی عمل می کند، نه کسی که صرفا بیمارنی ست و از سویی علم سلامت عمومی شاخه ای از علم بهداشت روانی است که با پیشگیری از اختلافهای روانی و حفظ شهوه های بهینه زندگی و بهداشت عاطفی سر و کار دارد. و علم سلامت عمومی فرایند همیشگی است که از بو تولد تا هنگام مرگ ادامه می یابد واین علم با چهارهدف شکوفایی توان با لقوه، شاد کامی، رشد و تحول هماهنگ و زندگی موثر و کار آمد سعی می کند از طریق آزمودن به کار کنان، سلمت عمومی، پیشگیری، درمان اختلالهای روانی و حفظ و تداوم بهداشت روانی در شرایط خاص سالم را ایجاد کند ( اندورا- ساپتی گئون ترجمه حمید رضا حسن شاهی برواتی 1385)
بیان مساله
هیجان ها بسیار پیچیده از آن هستند که ابتدا به چشم می خورند. در نگاه اول، همگی هیجان ها را به عنوان احساس می شناسیم، ما شادیو ترس را می شناسیم زی را جنبه احساسی آن طبق تجربه ماخیلی بارز هستند وقتی با تهدیدی مواجه میشویم ( ترس ) هابه سمت هدفی پیشرفت می کنیم و تقریبا غیر ممکن است که متوجه جنبه احساسی هیجان نشویم.اما به همان صورتی که بینی بخشی از صورت است، احساس ها نیز فقط جزیی از هیجان هستند، هیجان ها چند بعدی هستند و آنهارا به صورت پدیده های ذهنی، زینتی، هدفمند و اجتماعی وجود دارند. ( ایزارد 1993 ) هیجان ها تا اندازه ای احساس ذهنی هستند به این صورت که باعث می شود شیوه های مثل عصبانی ها خوشحال احساس می کنیم اما این هیجان ها و هوش استفاده شده در مقابل آن واکنش های زیستی نیز هستند یعنی پاسخ های بسیج کننده انرژی که بدن را سازگار شدن با هر موقعیتی که فرد با آن مواجه شده آماده می کنند. ( جال مارشال ریو ترجمه سید مهدی 1385 ) جلوگیری از بروزاختلالهای روانی و پیشگیری ( نخستین)، تشخیص و درمان زود هنگام اختلالها و کمک به معضلات ناشی از ابتلا به اختلا لهای روانی در روانشناسی علاوه بر اهمیتی که برای پیشگیری قایل می شودبه دنبال دستیابی به ویژگها وکیفتهای است که سالم و سازگار ودریکه کدام مطلوب به شمار بیاید و توجه به مواردی که نمی توان صرفا از طریق توجه محض به پیشگیری به آن دست یافت و اما اینکه این طرز تقیبا تعری فکال سلامت عمومی و مطابقت آن با هوش هیجانی لازم و ملزومی کدیگرند و در بحث هوش هیجانی توجه به سلانت روانی می تواند مهم به شمار بیاید.
( اندرو. ساپتنگتون ترجمه حمید رضا حسن شاهی- 1385
اهمیت و ضرورت تحقیق
هیجانی بخصوص هوش هیجانی پدیده های پیچیده و تعاملی هستند که مثل اغلب مسائل پیچیده، بهتر است هر بار روی یک قطعه ازاین معما کارکرد به طور کلی، زیست شناسان، کردارشناسان و نور دفیزیولوژیستی ها، صرفاً روی جنبه های زیستی هیجان تمرکز می کنند در حالی که روان شناختی، روان شناسان اجتماعی و جامعه شناسان عمدتاً روی جنبه های شناختی و اجتماعی، فرهنگی آن تأکید می کنند که این مساله و شناسایی هوش هیجانی می تواند در اختلال جسمانی، اضطراب و افسردگی و مشکلات اجتماعی جوانان نقش موثری داشته باشد و امید است که با ارائه این کونه تحقیقات بتوانم بیشتر به سلامت عمومی جوانان اهمیت بدهیم و هوش هیجانی آنها را در برابر اعمال و رفتارهای دیگران مورد سنجش قرار دهیم که ارائه این گونه تحقیقات می تواند در نهادهای اجتماعی و خانواده و حتی محیط آموزشگاهی و دانشگاهی نقش بسزایی داشته و مورد اهمیت قرار بگیرد.
اهداف تحقیق
هدف از تحقیق حاضر بررسی رابطه بین سلامت عمومی هوش و هیجانی در بین جوانان20 ساله شهرستان ابهر است و اینکه آیا بین سلامت عمومی هوش هیجان رابطه وجود دارد و آیا هوش هیجانبالا سلامت روانی را بالا می برد و یا برعکس آن هوش هیجانی پایین باعث کاهش سلامت روانی و عمومی در جوانان می شود.
فرضیه تحقیق
بین سلامت عمومی و هوش هیجانی جوانان حدود سنی 20 ساله شهر ابهر رابطه معنی داری وجود دارد.
متغیر های تحقیق
سلامت عمومی متغیر روبسته
هوش هیجانی متغیر رمستقل
تعاون عملیاتی و نظری واژه ها و مفاهیم
سلامت روانی و عمومی عبارتند از: حالت سازگار ی نسبتا خوب، احساس بهزیستی و شکوفایی توان و استعدادهای شخصی و رابطه سازگاری با محیط و اطراف پیرامون آن و بالاخره عبارتند از نمره ای است که آزمودنی از آزمون سلامت عمومی بدست آورده است.
هوش هیجانی عبارتند از نوعی ساختار روان شناختی است که این چهار جنبه و تجربه را در یک الگوی هم زمان هماهنگ می کند و هوش هیجانی عبارتند از چیزی است که احساس انگیختگی،هدفمندی، بیانگری را در واکنشی منسجم به روی فراخوان است و عبارتند از نمره ای که آزمونی از آزمون هیجانی طلبی بدست آورده است.
فصل دوم
پیشینه و ادبیات تحقیق
هیجان چیست؟
هیجان بسیار پیچیده تر از آن هستند که ابتدا به چشم می خورند. در نگاه اول همگی هیجان ها را به عنوان احساس،می شناسیم زیرا جنبه احساسی آنها طبق تجربهما خیلی بارز هستند. وقتی با تهدیدی مواجه می شویم (ترس) یا به سمت هدفی پیشرفت می کنیم (شادی)، تقریباًغیر ممکن استکه متوجه جنبه احساسی هیجان نشویم. اما به همان صورتی که بینی بخشی از صورت است، احساس ها نیز فقط جزئی از هیجان هستند.
هیجان ها چند بعدی هستند و آنها را به صورت پدیده های ذهنی، زینتی، هدفمند و اجتماعی وجود دارند.(ای زارد 1993) هیجان ها تا اندازهای احساس ذهنی هستند به این صورت که باعث می شود شیوه هایی مثل عصبانی یا خوشحال احساس می کنیم اما هیجان ها و اکنش های زیستی نیز هستند یعنی پاسخ های بسیج کننده انرژی که بدن را برای سازگار شدن با هر موقعیتی که فرد با آن مواجه شده، آماده می کنند. هیجان ها هدفمندهم هستند، خیلی شبیه گرسنگی که هدف دارد. برای مثال خشم، میل انگیزشی برای انجام دادن کاری، مانند جنگیدن با دشمن یا اعتراض کردن به بی عدالتی در ما ایجاد می کند که در غیران صورت چنین نمی کردیم.هیجان ها پدیده های اجتماعی نیز هستند. وقتی هیجان زده می شوم.
علام قابل تشخیص چهرهای، ژستی و کلامی می فرستیم که دیگران را از کیفیت و شدت هیجان پذیری ما با خبر می کنند (مثل حرکت ابروها، لحن صدا).
با توجه به این چهار ویژگی هیجان، معلوم می شود که هیجان را نمی توان به روشنی تعریف کرد. مشکل تعریف کردن هیجان شادی در ابتدا شما را متحّیر کند، زیرا هیجان ها در تجربیات روزمره، خیلی صریح به نظر می رسند. هر کسی می داند که تجربه شادی و خشم چگونه است، بنابراین شاید بپرسید، واقعاً مشکل تعریف کردن هیجان چیست؟
مشکل این است : تا وقتی از کسی خواسته نشده باشد هیجان را تعریف کند، می داند که هیجان چیست (فروراسل، 1984 ) هیچ یک از این ابعاد مجزای ذهنی، زیستی، هدفمند یا اجتماعی هیجان را به نحو شایسته ای تعریف نمی کند. هر یک از این چهار بُعد، فقط بر ویژگی متفاوت هیجان تأکید دارد. برای شناختن و تعریف کردن هیجان، بررسی هر یک از چهار بُعد هیجان و نحوه ای که بر یکدیگر اثر متقابل می گذارند، ضرورت دارد.
عنصر احساسی، به هیجان تجربه ذهنی می دهد که معنی و اهمیت شخصی دارد. هیجان هم از نظر شدت و هم کیفیت، در سطح ذهنی (یا پدیدار شناختی) احساس و تجربه می شود. جنبه احساسی در فرایندهای شناختی و ذهنی ریشه دارد.
عنصر انگیختگی بدن، فعال سازی و فیزیولوژیکی، از جمله فعالیت سیستم های خودمختار و هرمونی را شامل می شود که رفتار مقابله کردن بدن را هنگام هیجان، آماده و تنظیم می کنند. انگیختگی بدن و فعال سازی فیزیولوژیکی به قدری با هیجان آمیخته است که اصلاً نمی توان فرد عصبانی یا متنفر را که برانگیخته نباشد، تصور کرد. وقتی هیجان زده می شویم، بدنمان برای عمل آماده می شود و این آمادگی به صورت فیزیولوژیکی (ضربان قلب، اپی نفرین در جریان خون) و نظام عضلانی (حالت هوشیار بدن، مشت گره کرده) می باشد.
عنصر هدفمند، حالت انگیزشی هدفمند به هیجان می دهد تا برای مقابله کردن با شرایط هیجان آوری که شخص مواجه شده، اقدام لازم را انجام دهد. جنبه هدفمند توضیح می دهد چرا افراد از هیجانهایشان بهره مند می شوند. کسی که هیجان ندارد، در مقایسه با سایر افراد، در وضعیت اجتماعی و تکامل نامطلوبی قرار دارد. برای مثال، تصور کنید کسیکه توانایی ترس، علاقه، یا عشق را ندارد از لحاظ بقای اجتماعی و جسمانی چقدر معلول است.
عنصر اجتماعی – بیانگر – بیانگر، جنبه اجتماعی هیجان است. تجربیات خصوصی ما از طریق حالت های بدن، ژست ها، آواگریها و جلوه های صورت علنی می شوند. وقتی هیجان خود را ابراز می کنیم، به صورت غیرکلامی به دیگران می رسانیم که چه احساسی داریم و چگونه موقعیت موجود را تعبیر می کنیم. برای مثال، وقتی کسی نامه ای خصوصی را باز می کند، به صورت او نگاه می کنیم و با لحن صدایش گوش می کنیم تا از هیجان او سر در آوریم. بنابراین، هیجان ها کل وجود ما یعنی احساس ها، انگیختگی بدن، احساس هدفمندی و ارتباط های غیر کلامی را فعال می کنند.
با توجه به این مقدمه درباره چهار عنصر هیجان، اکنون می توانیم هیجان را به صورت مقدماتی تعریف کنیم. هیجان ها پدیده های احساسی انگیختگی – هدفمند – بیانگر کم دوام هستند که به ما کمک می کنند با فرصت ها و چالش هایی که هنگام رویدادهای مهم زندگی مواجه می شویم، سازگار شویم. چون هیجان ها در پاسخ به رویدادهای مهم زندگی ایجاد می شوند.
تعریف کردن هیجان خیلی پیچیده تر از تعریف «مجموع اجزای آن» است. هیجان نوعی ساختار روان شناختی است که این چهار جنبه تجربه را در یک الگوی هم زمان، هماهنگ می کند. هیجان همان چیزی است که عناصر احساسی انگیختگی و بیانگری را در واکنشی منسجم به رویداد فراخوان، تنظیم می کند. برای مثال، در مورد ترس، رویداد فراخوان می تواند شیب های تند اسکی باشد، در حالی که این واکنش احساس ها، انگیختگی بدن، امیال هدفمند و ارتباط های غیرکلامی علنی را دربر دارد. بنابراین اسکی باز تهدید شده، احساس وحشت می کند (جنبه احساسی)، قلبش به تپش می افتد (جنبه انگیختگی بدن)، شدیداً میل دارد از خودش محافظت کند (جنبه هدفمند)، و چشمان پرتنشو گوشهای دهان به عقب کشیده شده نشان می دهد (جنبه بیانگر). این عناصر هماهنگ و متقابلاً حمایت کننده، حالت واکنش پذیری به خطر محیطی را که هیجان ترس است، تشکیل می دهند.
این توصیف هیجان نشان می دهد که جنبه های مختلف تجربه، مکمل و هماهنگ کننده یکدیگر هستند (آوریل 1995 ، لدوکس 1989 ).
برای مثال، آنچه افراد احساس می کنند با نحوه ای که عضلات صورتشان را حرکت می دهند، ارتباط دارد. برای مثال، وقتی غذای گندیده ای را می بینید، بینی خود را چروک می اندازید و لب بالای خود را منقبض می کنید، به صورت یک سیستم احساسی بیانگری منسجم هماهنگ شده اند. همین طور نحوه ای که صورت خودتان را حرکت می دهید، با واکنش پذیری فیزیولوژیکی شما، مانند پایین بردن ابرو و فشردن محکم لب ها به هم، با افزایش ضربان قلب و بالا رفتن دمای پوست، هماهنگ است (دیوید سون و همکاران 1990 ).
رابطه هیجان با انگیزش
اغلب پژوهشگران هیجان قبول دارند که هیجان ها به صورت نوعی انگیزه عمل می کنند. اما برخی پژوهشگران از این فراتر می روند و می گویند هیجان ها سیستم انگیزشی نخستین را تشکیل می دهند (تانکی نز 1963 ، 1962 ، 1984 ، ایزارد 1991 ).
در طول 100 سال تاریخ روان شناسی، سایقهای فیزیولوژیکی (گرسنگی، تشنگی، خواب، میل جنسی، درد) بر انگیزنده های نخستین محسوب می شدند(هال 1952،1943 ).
محرومیت از هوا نمونه ای از آن است. محروم شدن از هوا، سایق فیزیولوژیکی ایجاد می کند که می تواند توجه کامل فرد را جلب کرده، عمل او را نیرومند کند و رفتار را به سمت هدف خاصی هدایت نماید.
بنابراین، منطقی به نظر می رسد که نتیجه بگیریم، محرومیت از هوا، انگیزه ای قوی را برای اقدامات لازم جهت به دست آوردن هوا برای برگرداندن تعادل حیاتی، به بار می آورد.
اما سیلوان تامکینز[1]، پژوهشگر هیجان، این استدلال، این حقیقت ظاهری را «خطای» نامید (تامکین نز، 1970 ). به عقیده تامکین نز، فقدان هوا، واکنش هیجانی نیرومندی را به وجود می آورد – واکنش ترس یا وحشت، همین وحشت است که انگیزش عمل کردن را تأمین می کند. بنابراین وحشت نه محرومیت از هوا یا به خطر افتادن تعادل حیاتی بدن، علت اصلی رفتار با انگیزه دست و پا زدن وحشتزده است. بنابراین اگر هیجان را حدف کنیم انگیزش را حذف کرده ایم.
هیجان به عنوان سیستم نمایش
هیجان ها همچنین، وضعیت حالت های انگیزشی دائماً در حال تغییر فرد و وضعیت سازگاری او را نمایش می دهند (باک، 1988 ) هیجان های مثبت، مشغولیت و خشنودی حالت های انگیزشی ما را منعکس می کنند، در حالی که هیجان های منفی، بی اعتنایی و و ناکامی حالت های انگیزشی ما را نشان می دهند. هیجان های مثبت همچنین سازگاری موفقیت آمیز را با شرایطی که مواجه می شویم نشان می دهند، در حالی که هیجان های منفی، سازگاری ناموفق را منعکس می کنند.
هیجان ها از این نقطه نظر، لزوماً مانند نیازها و شناخت ها، انگیزه نیستند، بلکه در عوض، وضعیت ارضا شده ی ناکام شده انگیزه ها را منعکس می کنند. برای مثال، انگیزش جنسی و نحوه ای که هیجان، پیشرفت جاری را گزارش می دهد (نمایش می دهد) و از این طریق به برخی رفتارها کمک می کند و از رفتارهای دیگر جلوگیری می نماید، در نظر بگیرید. هنگام آمیزش جنسی، هیجان مثبتی چون علاقه و شادی علامت می دهند که همه چیز رو به راه راست و به نیست و از رفتار جنسی جلوگیری می کنند. هیجان های مثبت، هنگام فعال کردن و ارضاء کردن انگیزه های فرد (یعنی علاقه شادی) به صورت استعاره، چراغ سبزی را برای ادامه دادن رفتار روشن می کنند. از سوی دیگر، هیجان های منفی، هنگام فعال کردن و ارضاء کردن انگیزه های فرد (یعنی نفرت، گناه) چراغ قرمزی را برای متوقف کردن رفتار روشن می کنند.
چه چیزی موجب هیجان می شود ؟
وقتی با واقعه مهمی روبرو می شویم، هیجان وارد کار می شود. به طوری که ذهن (فرایند شناختی) و بدن افراد (فرایندهای فیزیولوژیکی) به شیوه سازگارانه ای به این واقعه واکنش نشان می دهند. یعنی مواجه شدن با روی دادن مهم، فرایندهای شناختی و زیستی را فعال می کند که جمعاً عناصر مهم هیجان، از جمله احساس ها، انگیختگی بدن، رفتار هدفمند، و بیانگری را فعال می سازند.
یکی از سوال های اساسی در بررسی هیجان این است که چه چیزی موجب هیجان می شود؟ دیدگاه های متعددی نظیر آنهایی که زیستی، روانی – تکاملی، شناختی، رشدی، روان کاوی، اجتماعی، جامعه شناختی، فرهنگی و انسان شناختی هستند، وارد این بررسی علتی می شوند. به رغم این تنوع، آگاهی از این که چه چیزی موجب هیجان می شود بر یک مجادله اساسی استوار است : زیست شناسی در برابر شناخت. در واقع، این مجادله می پرسد آیا هیجان ها عمدتاً پدیده های زیستی هستند یا شناختی.
اگر هیجان ها عمدتاً زیستی باشند، پس باید از یک منبع زیستی، مانند مدارهای مغزی و نحوه ای که بدن به رویدادهای مهم واکنش نشان می دهد، سرچشمه بگیرند. اما اگر هیجان ها عمدتاً شناختی باشند، در این صورت باید از رویدادهای ذهنی علیتی، مانند ارزیابی های ذهنی از معنی موقعیت برای سلامتی فرد، سرچشمه بگیرند.
زیست شناسی و شناخت
دیدگاه های شناختی و زیستی با هم، تصویر جامعی از فرایند هیجان در اختیار می گذارند. با این حال، قبول کردن این نکته که جنبه های شناختی و زیستی هر دو زیربنای هیجان هستند این سوال را پیش نی کشد که کدام یک اصلی است؛ عوامل زیستی یا شناختی. آنهایی که طرفدار برتری شناخت هستند معتقدند تا وقتی افراد معنی و اهمیت شخصی یک رویداد را به صورت شناختی ارزیابی نکردت باشند، نمی توانند به صورت هیجانی پاسخ دهند : آیا این رویداد به سلامتی ربطی دارد؟ آیا با سلامتی فردی عزیز ارتباط دارد؟ اهمیت دارد؟ فذاینده دارد؟ زیانبار است؟ ابتدا معنی برقرار می شود و بعد هیجام مطابق با آن روی می دهد. ارزیابی معنی، موجب هیجان می شود. آنهایی که طرفدار برتری عوامل زیستی هستند، معتقدند واکنش های هیجانی لزوماً به ارزیابی های شناختی نیازی ندارند، رویدادهای متفاوت، مانند فعالیت عصبی زیر قشری[2] یا جلوه های صورت خود انگیخته، هیجان را فعال می کنند. از دید نظریه پرداز زیستی، هیجان ها می توانند بدون رویداد شناختی قبل از آن، روی دهند، ولی نمی توانند بدون رویداد زیستی قبل از آن، روی دهند. بنابراین، عوامل زیستی، نه شناختی برترند.
دیدگاه زیستی
کارول ایزارد (1989 ، 1991 ) پل اکمن (1992) و جک پنکسِپ (1982 ، 1994 ) سه نماینده دیدگاه زیستی هستند. ایزارد اعلام می دارد که اطفال به رغم کمبودهای شناختی، (مثل واژگان محدود، گنجایش حافظه محدود) به برخی رویدادها، به صورت هیجانی پاسخ می دهند. برای مثال، یک بچه 20 روزه، در پاسخ به صدای تیز انسان، لبخند می زند (وُلف 1969 ) و یک بچه دو ماهه در پاسخ به درد، خشم نشان می دهد (ایزارد و همکاران 1983 ) بعد از اینکه کودک زبان را فرا می گیرد و استفاده از توانایی های حافظه بلند مدت را آغاز می کند، بسیاری از رویدادهای هیجانی، مقدار زیادی پردازش شناختی را دربر دارند.
| دسته بندی | روانشناسی و علوم تربیتی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 150 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 102 |
فهرست
عنوان صفحه
چکیده 1
فصل اول : کلیات تحقیق 2
مقدمه 3
بیان مسأله 5
سؤال مسئله 6
اهمیت و ضرورت تحقیق 7
فرضیه های تحقیق 8
تعاریف عملیاتی و نظری واژه ها و مفاهیم 9
فصل دوم : پیشینه و ادبیات تحقیق 11
تعریف 12
مشکل تعریف 12
تاریخچه 19
مختصری درباره تاریخچه بهداشت روانی در ایران 25
اهمیت، دامنه، حدود و زیان بخشی بیماری های روانی در جامعه 34
علل افزایش و شیوع بیماریهای روانی 40
با شور و شوق پیر شدن 48
خانواده 51
دوستی ها 53
روابط اجتماعی : تنهایی و انزوا 54
محل زندگی 55
خانه سالمندان 56
سالمند کیست؟ 60
قانون سالمندى 62
واقعیات خانه سالمندى 66
نگاهی به خانه سالمندان و گرایش افرادپیر برای ورود به این خانه ها 70
چرا این عزیز را به جمع هم سالان خود نبریم؟ 72
مراکز ارائه دهنده خدمات بهداشتی به خانواده 74
آیا سالمندان گرایشی به خانه سالمندان دارند؟! 77
مشکلات اقتصادی عزت نفس سالمندان را خدشه دار می کند 81
افراد سالمند و مشکلاتشان درخانه سالمندان 83
تحقیقات انجام شده 90
فصل سوم : روش تحقیق 92
جامعه آماری 93
نمونه روش نمونه گیری 93
ابزار اندازه گیری در تحقیق 94
شیوه اجرای آزمون 95
نمره گذاری 96
روش تحقیق 97
روش تجزیه و تحلیل دادها 98
فصل چهارم : یافته ها و تجزیه و تحلیل دادها 99
تجزیه و تحلیل داده ها 100
آزمون فرضیه تحقیق 102
نمودار مربوط به تجزیه و تحلیل دادها 107
فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری 110
بحث و نتیجه گیری 111
محدودیت ها 114
پیشنهادات 115
منابع 116
پیوست 118
چکیده :
درتحقیق حاضر سلامت روانی سالمندان آسایشگاهی و غیر آسایشگاهی شهرستان ابهر مقایسه شد . فرضیه های عنوان شده عبارت بودند از اینکه بین سلامت روانی سالمندان آسایشگاهی و غیر آسایشگاهی تفاوت وجود دارد و بین خرده آزمونهای روانی مانند اختلال اضطرابی ، جسمانی ، افسردگی ، اجتماعی سالمندان آسایشگاهی تفاوت وجود دارد که جامعه مورد عبارت بود از ، سالمندان آسایشگاهی و غیر آسایشگاهی که 60 نفر به عنوان نمونه انتخاب گردید و آزمون سلامت روانی گلد برگ بر روی آنها اجراء گردید نتایج بدست آمده حاکی از آن بود که بین سالمندان آسایشگاهی و غیر آسایشگاهی در زیر مقیاس های سلامت روانی و خود سلامت روانی تفاوت وجود دارد . به عبارت دیگر ، سالمندان غیر آسایشگاهی از سلامت روانی کمتری نسبت به سالمندان آسایشگاهی برخوردار بودند .
واژه های کلیدی : سالمندی ، آسایشگاه و سلامت روانی
فصل اول
کلیات تحقیق
مقدمه
در طول قرن بیستم انسان بیش از تمام تاریخ دست خوش دگرگونی از نظر شیوه های زندگی ، روابط اجتماعی و مسائل بهداشتی روانپزشکی شده است . تلاش شتابزده برای صنعتی شدن و گسترش سریع شهرنشینی و زندگی ماشینی که لازمه آن مقبول شیوه های نوین زندگی است اثر معکوس بر سلامت انسان گذاشته و مسائل بهداشتی تازه ای را به بار آورده است اوضاع اجتماعی ، اقتصادی ، سیاسی و فرهنگی نابسامان جهان و بار مشکلات اجتماعی و محیطی و روانی واکنش های بیمارگونه بسیاری در افراد و جوامع به وجود آورده است که خود سبب وخیم تر شدن اوضاع و نامساعد تر شدن محیط زیست شده است . پیری روز بروز مسئله جدی و بزرگی در کشورهای در حال پیشرفت و پیشرفته می شود و بخصوص افراد پیر و طرز زندگی آنان اکثراً مسائل روانی، اجتماعی ، فرهنگی ، اقتصادی را پیش می اورند و دوران پیری از نظر سلامت روانی بسیار حایز اهمیت است و از نظر پیشگیری باید به خاطر داشت که معمولی ترین بیماری های روانی در افراد پیر عبارتند از پیسکوزهای پیری ، اختلالات روانی ناشی از اختلالات عروقی ، کمبود اکسیژن و از بین رفتن فعالیت های عادی مغز که با کم شدن روابط اجتماعی از دست دادن مسئولیت و تربیت پسران و دختران بعلت ازدواج و جدا شدن آنها ، بازنشسته شدن و از دست دادن نزدیکان و اطرافیان توأم می گردد و حتی گاهی جدا سازی سالمندان از خانه و کاشانه و در کنار خانواده و بچه ها بودن می تواند در روحیه آنها به قدری تأثیر گذار باشد که نتوان کاری از پیش برد . از اوایل انقلاب صنعتی بطور روز افزونی خانواده ها ، از زیر بار مسئولیت سالمندان شانه خالی می کنند وسالمندان هم اکنون بین تازه واردین بسیاری از بیمارستانهای روانی کشورها پیشرفته حتی 40 درصد از مجموع بستری شدگان را تشکیل می دهند اگر چه در گروههای سنی بالا تعداد از زنان مسن خیلی بیشتر از مردان است و لی تعداد مردان بستری شده در این بیمارستانها بیشتر از زنان می باشد زیرا در این سنین زنان انعطاف پذیری بیشتری از مردان اند و خود را بهتر اداره می کنند . هم چنین از تعداد بستری شدگان تعداد بیشتری بیمار از طبقات پایین اجتماع که از نظر اقتصادی فقیرتر بوده و تحت بزرگی از سکنه شهرهای بزرگ را تشکیل می دهند وجود دارد به طوری که افراد مسن همگی از انزوای اجتماعی دلتنگند والدین می نالند که فرزندانشان آنقدر کار می کنند و یا به خود مشغولند که فرصت دیدار و یا حتی تلفن کردن به آنها را ندارند و گاهی اوقات وارد شدن به یک آسایشگاه می شود محل دوم زندگی سالمندان که هر کدام از این محیط ها می توانند تاثیری سو برروی سالمند داشته باشد . این پدیده ها شاید بیشتر مربوط به عوامل اجتماعی است تا عدم هماهنگی در میزان وقوع بیماری در سنین بالا و این نکته شایان توجه است . ( میلانی فر – 1385)
بیان مسأله
همانطور که شرح داده شد مسئله افراد مسن در جوامع مسئله جدی و بزرگی را مخصوصا در سالهای اخیر ایجاد کرده است . اهمیت مسئله بیشتر از این نظر است که بروز بعضی از اختلالات روانی ، رفتاری ، شخصیتی ، حافظه و عدم مقرارت زندگی به تنهایی ، احتیاج به حمایت دیگران و نظایر آن با عث شده است که پیران را جزء بیماران روانی قلمدادو در آنان را در بیمارستان روانی بستری نمایند . با وجودی که به عقیده بعضی بیشتر اشکالات افراد مسن در نتیجه از بین رفتن اعمال طبیعی و عادی نسج مغز است ولی از دست دادن اعتماد به نفس ، ارتباط اجتماعی ، مسئولیتهای شغلی و حتی افراد خانواده یا فامیل مهمترین عامل هستند شخص مسن اکثرا متوجه درون خود می شود ، افسرده می گردد و دچار مشغولیات هیپوکندریاک و هذیان بخصوص درباره کار دستگاههای گوارشی و کار دیواسکولر می شود ، تنهایی احساس می کند علاقه و خبرگی حرفه ی خود را کم کم از دست می دهد و در یک دایره معیوب قرار می گیرد که همان عوارض پیری است و فکر اینکه مبادا فرزندان آنها را طرد کنند خود باعث می شود از لحاض روانی دچار تغییر و تحول شوند این برعهده قشر جوان است که با بکار گیری اصول بتواند در جهت راحت زیستن سالمندان کمک باشد و این مساله آیا منزل و خانه و خانواده می تواند سلامت روحی و روانی پیران را برگرداند یا خیر ( شاملو– 1385 )
در تحقیق حاضر به این نکته توجه داریم که آیا محیط خانه سالمندان برای سالمندان مناسب است و آیا در کنار گروهی از هم سن و سالها می تواند در جهت ادامه زندگی یک سالمند نقش داشته باشد . یا نه و آیا سلامت روحی و روانی در بین سالمندان حاضر در خانه سالمندان و سالمندان غیر آسایشگاهی متفاوت است و اینکه سالمندان که در خانه و یا کنار فرزندان خود هستند سلامت روانی بالاتری دارند .
سؤال مسئله
آیا بین سالمندان آسایشگاهی و سالمندان غیر آسایشگاهی از لحاظ سلامت روانی تفاوت وجود دارد .
اهداف تحقیق
هدف کلی در تحقیق حاضر عبارتند از اینکه سالمندان که در کنار خانواده و یا خانه اجدادی زندگی می کنند آیا از لحاظ روحی و روانی در سطح بالاتری نسبت به سالمندی هستند که در کنار یک سری سالمند دیگر با خصوصیات تقریبا مشابه هستند ، است یا نه تفاوت وجود ندارد .
و هدف جزریی اینکه آیا سالمندانی که در آسایشگاه به سر می برند از لحاظ اختلالات جسمانی اضطرابی ، اختلال رفتاری ، اجتماعی نسبت به سالمندانی که در آسایشگاه به سر نمی برند تفاوت دارند. یا نه .
اهمیت و ضرورت تحقیق
اهمیت سلامت روانی تامین سلامت فکر و روان افراد جامعه است . برای رسیدن به این هدف احتیاج به نیروی انسان فعال و کاردان ، همکاری سازمانهای دولتی، برنامه ریزی ، بودجه برای ایجاد و گسترش سازمانهای روان پزشکی و بالاخره آموزش سلامت همگانی در سطح جامعه بخصوص در مورد کودکان و سالمندان مطرح است که آموزش سلامت روانی به افرادی که مسن هستند و کمی از لحاظ روحی و روانی دچار تغییر تحول شده اند لازم است جهت همکاری استفاده از سرویسهای موجود در صورت مواجه با استرس و مشکلات روانی و آموزش برخورد صحیح فرزندان و اطرافیان با یک فرد مسن و نوع برخورد با آن تا بتواند سلامت روحی و روانی را در آن تضمین کنیم . همانطور که می دانیم دوره میانسالی و سالمندی یکی از پرفشارترین دوره زندگی است که در این دوره مسائل زندگی خانوادگی ، پرورش فرزندان و نگهداری و رسیدن به ارتقائ شغلی برای آنها تمام مسائلی است که روحیه و روان سالمند تاثیر بسزایی در زندگی اجتماع داشته که اگر در زمان سالمندی فرزندان برای جبران این زحمات رفتار ناشایستی از خود نشان دهند حتماً سالمند را دچار به هم ریختن و انزوا می کند . ( میلانی فر – 1385) .
فرضیه های تحقیق
فرضیه اصلی
بین سالمندان آسایشگاهی و غیر آسایشگاهی از لحاظ سلامت روانی تفاوت وجود دارد .
فرضیه های فرعی
1- بین سالمندان آسایشگاهی و غیر آسایشگاهی از لحاظ اختلال جسمانی تفاوت وجود دارد .
2- بین سالمندان آسایشگاهی و غیر آسایشگاهی از لحاظ اختلال اجتماعی تفاوت وجود دارد .
3- بین سالمندان آسایشگاهی و غیر آسایشگاهی از لحاظ اختلال رفتاری تفاوت وجود دارد .
4- بین سالمندان آسایشگاهی و غیر آسایشگاهی از لحاظ اختلال اضطرابی تفاوت وجود دارد .
تعاریف عملیاتی و نظری واژه ها و مفاهیم
سلامت روانی : عبارتند از سازش فرد با جهان اطرافش به حداکثر امکان به طوری که باعث شادی و برداشت مفید و موثر به طور کامل شود که از زبان کارل منجر بوده است . ( ملایری فر – 1385 )
واتسون مؤسس مکتب رفتار گرایی می گوید سلامت روانی عبارت است از رفتار عادی نمودار شخصیت انسان سالم است که موجب سازگاری او با محیط و با نتیجه رفع نیازهای اصلی و ضروری می شود . ( میلانی فر – 1385 )
و سلامت روانی بالاخره عبارتند از نمره ای است که آزمودنی از آزمون سلامت روانی گلد برگ بدست آورده است .
تعریف پیری : مخصوص افرادی است که معمولا بالای 75 سال هستند و از لحاظ جسمی شکننده اند و مبتلا به اختلالت بینایی و شنوایی و اختلالات روانی می باشند .
سالمندان آسایشگاهی : عبارتند از سالمندانی که برای نگهداری از آن ها ، آنها را به مراکز سالمندان که با تسهیلات پزشکی و بهداشتی و شیوه زندگی و برنامه آنها بر نظر این مراکز است و سالمند باید تابع آن باشد .
سالمندان غیر آسایشگاهی : عبارتند از سالمندانی که بقیه عمر خود را در میان فرزندان و کانون خانواده گذران می کنند و لزوم وجود حمایت و نگهداری از طرف همسر و فرزندان آنهاست .
فصل دوم
پیشینه و ادبیات تحقیق
تعریف
بهداشت روانی [1]، روانپزشکی پیشگیر[2] ، بهداشت روانی اجتماعی[3] و یا روانپزشکی اجتماعی[4] به کلیه روشها و تدابیری اطلاق می شود که برای جلوگیری از ابتلاء و درمان بیماریهای روانی و توان بخشی بیماران روانی موجود به کار می رود .
دو واژه اخیر بعد از سومین انقلاب در روانپزشکی[5] از سال 1963 که باعث ایجاد مراکز جامع روانپزشکی در مناطق جغرافیایی و با جمعیتی معین گردیده بکار می رود .
مشکل تعریف
مشکل تعریف بهداشت روانی از آنجا سرچشمه می گیرد که هنوز تعریف صحیح و قابل قبولی برای بهنجاری[6] نداریم . البته تعاریف ئ نقطه نظرهای زیادی با توجه به شرایط و موقعیتهای اجتماعی ، سن و فرهنگ برای بهنجاری شده است .
پزشکان و افرادی که با دید پزشکی به مسئله نگاه می کنند بهنجاری یا سالم بودن را نداشتن علائم بیماری[7] تلقی می کنند و به عبارت دیگر سلامتی و بیماری را در دو قطب مخالف یکدیگر قرار می دهند و برای اینکه فردی سالم بیمار شودبایستی از قطب سالم به قطب مخالف برود .
این امر در بعضی از بیماریها منجمله بیماریهای عفونی ممکن است صادق باشد ولی در بیماریهای روانی صادق نیست . عدم وجود علایم بیماری روانی و یا از بین رفتن علایم بیماری در اثر درمان ، به معنی نیست که فرد از سلامت روانی کامل برخوردار و به اصطلاح سالم است . بیماران مبتلا به صرع ، جنون ادواری و انواع افسردگی ها و نظایر آن از این قبیلند . البته این موضوع منحصر به بیماران روانی نیست و در اکثر بیماریهای جسمانی نیز صدق می کند . بیماران مبتلا به فشار خون و با بیماری قند و غیره اگر به علت استفاده از دارو ، فشار خون عادی و یافتند خون در حد طبیعی دارند دلیلی بر سلامتی آنها نیست چون قطع درمان باعث پیدایش و برگشت علایم بیماری خواهد شد .
پزشکان و روانپزشکان بهداشتی[8] که در سازمانهای بهداشتی یا طب پیشگیری و برنامه های اجرایی سروکار دارند و به اصطلاح دید بهداشتی دارند مانند اپیدمیولوژیست ها برای تعریف بهنجاری از نرمال میانگین[9] یازنگوله معروف منحنی توزیع عمومی استفاده می کنند و افراد را با خصوصیات افراد میانگین که از طریق آماری به دست می آید ، خود مسئله قابل بحثی است .
روانپزشکان فردی را از نظر روانی سالم می دانند که تعالی بین رفتارها و کنترل او در مواجه با مشکلات اجتماعی وجود داشته باشد [10]. از این دیدگاه انسان و رفتارهای او در مجموع یک سیستم در نظر گرفته می شود که بر اساس کیفیات تاثیر و تاثر متقابل عمل می کنند . با این دید سیستمیک ملاحظه می شود که چگونه عوامل متنوع زیستی انسان بر عوامل روانی اجتماعی او اثر گذاشته و بالعکس از آن اثر می پذیرد .
به عبارت دیگر در بهداشت و تعادل روانی ، انسان به تنهایی مطرح نیست بلکه آنچه مورد بحث قرار می گیرد پدیده هایی است که در اطراف او وجود دارند و بر جمع سیستم و نظام او تاثیر می گذارند و از آن متاثر می شوند .
پس از دید روانپزشکان سلامتی عبارتست از تعادل در فعالیتهای زیستی،روانی، و اجتماعی افراد که انسان از این تعادل سیستمیک و ساختارهای سالم خود برای سرکوب کردن و تحت کنترل در آوردن بیماری استفاده می کند.روانکاوان و طرفداران فرضیه های روانکاوی (روان تحلیلی) از شخصیت ایده آل صحبت می کنندو«من»[11] را میانجی بین خواسته های «نهاد»[12] و کنترل و مؤاخذه «فوق من» [13]می دانند و بهنجاری را میانجیگری صحیح و منطقی بین دو قدرت «نهاد» و «ابرمن» می دانند.روانکاوان به مراحل مختلف رشد روانی و عملکرد صحیح و خالی از تعارض ایگو،استفاده از مکانیسم های دفاعی سازنده در ضربه ها و فشارهای شدید را دلیل بر سلامت و تعادل روانی می دانند.کارهای اریکسون[14] و هارتمن[15] نیز به منظور تایید این نظریه است .
کارشناسان سازمان بهداشت جهانی سلامت فکر و روان را این طور تعریف می کنند :
«سلامت فکر عبارت است از قابلیت ارتباط موزون و هماهنگ با دیگران،تغییر و اصلاح محیط فردی و اجتماعی و حل تضادها و تمایلات شخصی به طور منطقی،عادلانه و مناسب» .
لونیسون[16] و همکارانش در1962سلامتی روان را این طور تعریف کرده اند:
«سلامتی روان عبارت است از اینکه فرد چه احساسی نسبت به خود، دنیای اطراف،محل زندگی،اطرافیان و مخصوصا با توجه به مسئولیتی که در مقابل دیگران دارد،چگونگی سازش وی با در آمد خود و شناخت موقعیت مکانی و زمانی خویشتن».
کارل مننجر(7 )به نقل می گوید : « سلامت روانی عبارت است از سازش فرد با جهان اطرافش به حداکثر امکان به طوری که باعث شادی و برداشت مفید و موثر به طور کامل شود . »
طبق تعریف واتسون مؤسس مکتب رفتارگرایی « رفتار عادی نمودار شخصیت انسان سالم است که موجب سازگاری او با محیط و با نتیجه رفع نیازهای اصلی و ضروری او می شود » .
تعریف گینز برگ[17] به نقل در مورد بهداشت روانی عبارت است از : « تسلط و مهارت در ارتباط صحیح با محیط بخصوص در سه فضای مهم زندگی عشق ، کار ، تفریح » . این شخص و همکارانش برای توضیح بیشتر می گویند : « استعداد یافتن و ادامه کار ، داشتن خانواده ، ایجاد محیط خانوادگی خرسند ، فرار از مسائلی که با قانون درگیری دارد، لذت بردن از زندگی و استفاده صحیح از فرصت ها ملاک تعادل و سلامت روان است » .
با توجه به تعریف بهنجاری ، از دیدگاههای مختلف و پیچیدگی علوم رفتاری در پزشکی و عدم تعیین مرز و حد رفتار عادی ، ارتباط جسم و روان ، رابطه علوم رفتاری با فیزیولوژی و پزشکی از یک طرف و روانشناسی ، فلسفه ، علوم انسانی و جامعه شناسی از طرف دیگر ، کمبود تحقیقات و مطالعات در بیماریهای روانی و نحوه اجرای انواع پیشگیریها که پایه و اساس بهداشت را در پزشکی تشکیل می دهند . همگی نقطه ضعفی است که تعریف ، هدف و برنامه های بهداشت روانی را در دچار اشکال می کند .
مشکلات تعریف بهداشت روانی به قدری آشکار است که احتیاج به ارائه مدارک و دلیل ندارد و تعاریف فوق نشان دهنده وسعت مسئله و خط مشیی است برای آنان که علاقمند به بهداشت در بیماریهای روانی هستند همان طور که گذشت اکثریت روانپزشکان توانایی سازش با محیط ، انعطاف پذیری ، قضاوت عادلانه و منطقی در مواجه با محرومیت ها و فشارهای روانی را ملاک سلامت و تعادل روان می دانند و هدف اصلی از درمان بیماران روانی نیز قادر کردن آنها به زندگی خانوادگی ، اجتماعی و به اصطلاح سازش با محیط است .
تعاریف فوق برای روانپزشک بهداشتی که در وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی مجری طرح و برنامه ریزی بهداشت روانی کشور است و با مسائلی مانند سیاست روز ، امکانات بودجه ، مسائل ارتباط جمعی ، کمبود پرسنل و نیروی انسانی متخصص و فعال ، مسائل اداری ، مالی ، قضائی ، آمار و اقلام ، جمعیت ، تعداد مبتلایان جهت پیاده کردن و گسترش برنامه های بهداشت روانی و خلاصه مسائل همه گیر شناسی سروکار دارد مفید و مفهوم نیست و با نوع کار او نیز توافقی ندارد .
از تعاریف فوق چنین استنباط می شود که بهداشت روانی علمی است برای بهزیستی و رفاه اجتماعی که تمام زوایای زندگی از محیط خانه گرفته تا مدرسه ، دانشگاه ، محیط کار و نظایر آن را در بر می گیرد و در بهداشت روانی آنچه بیش از همه مورد نظر است « احترام به شخصیت و حیثیت انسانی است » و تا هنگامی که حیثیت و شخصیت فرد برقرار نشود سلامت فکر و تعادل روان و بهبود روابط انسانی معنی و مفهومی نخواهد داشت . روی این اصل بهداشت روانی را دانش هنری می دانند که به افراد کمک می کنند با ایجاد روش های صحیح روانی و عاطفی بتواند با محیط خود سازگاری حاصل نموده و برای حل مشکلات از راههای مطلوب اقدام نمایید . مجددا به این واقعیت تاکید می شود که در بهداشت روانی تنها نداشتن علائم بیماری کافی نیست . بهداشت مناسب باید افراد را قادر سازد تا توانائیهای جسمی و روانی خود را به حداکثر رسانیده و از استرسهای ناشی از عوامل بین افراد جلوگیری کرده ، زندگی اجتماعی ، اقتصادی با رور و هماهنگ با محیط داشته باشند
| دسته بندی | روانشناسی و علوم تربیتی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 300 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 101 |
فهرست مطالب
فصل اول
مقدمه پژوهش
عنوان صفحه
مقدمه 9
بیان مساله 12
اهمیت و ضرورت پژوهش 15
اهداف پژوهش 17
پرسش پژوهش 19
فرضیه پژوهش 19
متغیرهای پژوهش 19
تعریف اصطلاحات و مفاهیم پژوهش 20
فصل دوم
پیشینه پژوهش
شاخصهای سلامتی و سلامت روانی 22
دچار شدن به استرس در زندگی 24
استرس چیست؟ 24
شناسایی عوامل استرسزا 26
انطباق اجتماعی 28
جنبههای روانی – اجتماعی استرس 29
منابع استرس 31
تشخیص نشانههای اولیه استرس 36
اختلالات اضطرابی 37
ماهیت اختلالهای اضطرابی 38
تاثیر استرس بر سلامت 48
استرس، رفتار و بیماری 50
اختلال استرس حاد و اختلال استرس پس از آسیب 54
عوامل روانی اجتماعی تعدیل کننده استرس 56
کنترل فردی و سلامت 60
شخصیت مقاوم 63
مقاوم بودن و سلامت 64
چگونه میتوان استرس را کاهش داد؟ 65
استرس میتواند مفید باشد؟ 68
فصل سوم
روش پژوهش
مقدمه 72
جامعه آماری 72
روش نمونه گیری 72
نمونه پژوهش 73
ابزار پژوهش 73
روش اجرا 77
روش آماری 77
تحلیل دادهها 77
فصل چهارم
یافتههای پژوهش
مقدمه 80
الف) توصیف دادهها 80
توصیف حجم نمونه از لحاظ میزان استرسهای روزانه 85
ب) استنباط دادهها 88
فصل پنجم
نتایج پژوهش
خلاصه پژوهش 91
محدودیتهای پژوهش 92
پیشنهادهای پژوهش
فصل اول
مقدمه
بدون شک با ارزشترین و اساسیترین ویژگی موجودات، سلامتی یا سالم بودن آنهاست. تمامی موجودات اعم از جاندار و غیر جاندار تنها درصورت سالم بودن میتوانند کاراییهایی که بنابر ویژگیهای موجودیتشان برایشان تعریف شده را بطور کامل بروز دهند و مسلما در صورت به مخاطره افتادن وضعیت سلامتشان، به همان نسبت از کارایی آنها کاسته میشود. با کمی تعمق در ویژگیهای ساختاری و عملکردی سادهترین موجودات تا پیچیدهترین آنها، میتوان دریافت که بارزترین ویژگی مشترک، همانا هماهنگی و نظم است. بنابراین هرگونه عاملی که باعث آسیب به ساختار و عملکرد یک مجموعه ملکولی یا سلولی- ملکولی منظم و هماهنگ شود، میتواند بسیار حائز اهمیت باشد.
امروزه بدلیل زحمات و تحقیقات فراوانی که توسط دانشمندان علوم
روانشناسی، عصب شناسی و زیست شناسی سلولی- ملکولی صورت گرفته است، نقش ملکولی بیوشیمیایی در بدن که مسوول انجام یک یا چند وظیفه حیاتی بوده و تحت تاثیر سیستم عصبی هستند، بیش از پیش محسوس گشته است. مقدار و میزان این واسطههای بیوشیمیایی در خون بسیار حائز اهمیت بوده و در صورت کاهش یا افزایش معنی دار هر یک از آنها، باید منتظر بروز عواقب و علل مربوط به تغییرات آنها در بدن بود.
با توجه به شیوه زندگی افراد در این روزگار، ضرورت تأمل و تحقیق در باب ظرائف سالم بودن و مهمتر از آن سالم زیستن بویژه در کشورهای در حال توسعه و فقیر، بسیار احساس میشود. بطور کلی عوامل متعددی میتوانند مخل سلامتی شوند و در مبحث مذکور دخیل باشند، اما در میان آنها عواملی وجود دارند که شاید در ظاهر قابل توجه نباشند و سهل انگاشته شوند ولی با مرور زمان آثار جبران ناپذیری که میتوانند برگشت ناپذیر هم باشند، هویدا میگردد. از جمله این موارد میتوان به فشارهای عصبی و اضطراب اشاره کرد که به دلیل فعالیت مداوم و نامتناسب اعصاب، منجر به آزاد سازی واسطههای بیوشیمیایی خاص خود در بدن شده و بر حسب نوع، شدت یا زمان اینگونه فشارها، آثار نامطلوب آنها برروز پیدا میکند.
بدین ترتیب بررسی جوامع مختلف انسانی از جنبههای گوناگون (شغل، جنسیت، جغرافیا) و همینطور ویژگیهای فشار عصبی که بر آن جوامع در حال وارد شدن است، میتواند در تعیین بروز ناهنجاری و عوارض ناشی از این فشارها بسیار سودمند واقع شود. یکی از این جوامع دانشجویان هستند که اغلب در آینده صاحبان مشاغل متفاوت تخصصی خواهند بود. بنابراین بررسی و تفحص در مورد ارتباط میان استرس روزانه دانشجویان با سلامتی آنها نه تنها خالی از لطف نخواهد بود، بلکه بسیار هم واجب به نظر میرسد.
هنگامی که در رابطه با سلامتی یک دانشجو صحبت میکنیم و با خودمیاندیشیم که کدام یک از ابعاد سلامتی یک دانشجو میتواند بیشتر حائز اهمیت باشد، اولین گزینه، سلامتی و آرامش ذهن و روان به نظر میرسد. از سوی دیگر اولین عاملی هم که قادر است این سلامتی و آرامش فرد را بر هم زند، استرس است. استرس ضمن تاثیرات نامطلوب بر جسم، ناراحتیها و پریشانیهای متفاوت شخص را تشدید میکند.
به بیان روشن تر افرادی مانند دانشجویان که فعالیت مغزی و فکری آنها نسبت به سایر افراد بالاتر است هم به فضای ذهنی آرام نیاز دارند و هم به جسمی سالم تا تواناییهای ذهنی خود را تقویت نمایند. لذا اهمیت بررسی عوامل برهم زننده اینگونه تعادلات بسیار بالاست.
پژوهش حاضر در راستای یافتن ارتباط معنی دار میان استرس روزانه و سلامت دانشجویان انجام شده است تا ضمن مشخص شدن اهمیت این رابطه، ماهیت یکی از ناهنجاریهای روانی و تاثیرات آن تا حدی مشخصترگردد.
بیان مسأله
استرس روانی که برحسب شرایط اجتماعی ناگوار، رویدادهای ناخوشایند یا گرفتاریهای روزمره ارزیابی میشود، با انواع مسائل تندرستی ارتباط دارد (لازاروس 1985، 1991).
در واقع مسأله مهم همین شناسایی عوامل استرس زا و روشهای مقابله با آنهاست. استرس میتواند منجر به مشکلات جسمانی گرددکه به طور مشخص میتوان از افزایش فشار خون، بیماری های قلبی و عروقی، اختلال در سیستم ایمنی بدن و مشکلات جدی گوارشی نام برد.
در راستای شناسایی عوامل استرس زا مسائل مختلفی را میتوان شناسایی نمود که هر یک از اهمیت خاصی برخوردارند و بر حسب شرایط زمانی، فرهنگی، جغرافیایی، اجتماعی و ... متفاوت هستند. به عنوان نمونه میتوان به پارهای از این عوامل به ترتیب زیر اشاره نمود.
انطباق با محیط جدید اجتماعی برای تازه واردها: بدون شک ورود به دانشگاه یکی از تغییرات اساسی در زندگی اجتماعی یک انسان تحصیلکرده است که در بدو ورود مانند هر ورود دیگری به فضاییناآشنا،
میتواند اضطرابها و استرسهای خاص خود را داشته باشد، به عنوان مثال،میتوان از تطابق با مقررات، حضور همکارانی با جنسیت متفاوت، انجام امور اداری و به طور کلی برخورد با سطحی جدیتر از سطوح پیشین آموزشی و اجتماعی شخص نام برد.
سکونت و امرار معاش دانشجویان غیر بومی: فردی که محل زندگی خودرا به قصد ادامه تحصیل ترک میکند و به مکانی کاملاً جدید و ناشناس مهاجرت میکند، بی هیچ تردیدی نیاز به فراهمکردن حداقل شرایط گذران زندگی برای خود دارد و در این راستا دغدغههایی چون تهیه مسکن و مکانی برای اقامت، تهیه مخارج زندگی و شهریه و کلاً رویارویی با تمام مشکلات یک زندگی مستقل را تجربه خواهد کرد.
نوع رابطه با اساتید و سایر دانشجویان: این عامل میتواند بیشتر افراد غیر بومی را تحت تاثیر قرار دهد و بیشتر به شکل معضلی جدی درآید.
عدم علاقه به رشته تحصیلی: در برخی موارد مشاهده میشود که دانشجویی به علت عدم وجود ایده درست هنگام انتخاب رشته تحصیلی خود به مرور زمان در دوره دانشجویی متوجه بیعلاقگی خود و تفاوت عمده ماهیت رشته تحصیلیاش با ایدهآل هایی که از آن متصور بوده است، خواهد شد. در این هنگام در صورتی که دانشجو خودرا به هر دلیلی موظف به ادامه تحصیل در آن رشته بداند، به طور قطع فشارهای روانی متعددی را متحمل خواهد شد.
امتحانات و انواع آزمونهای تعریف شده در دوران دانشجویی.
دغدغه یافتن شغل مناسب و دلخواه پس از فراغت از تحصیل.
استرسهای روزمره: اینگونه استرسها هر چند ضعیف به نظر
میرسند اما به دلیل تعداد بالایشان در طول روز به طور قطع تاثیرگذار خواهند بود. به عنوان نمونه، اتفاقاتی مانند تاخیر در خروج از منزل به منظور حضور در کلاس درس میتواند باعث استرس و در نتیجه ترشح بیش از حد اسید معده گردد که در صورت تداوم میتواند منجر به نوعی ناراحتی گوارشی مزمن با نام گاستریت[1] گردد.
تمام عوامل مذکور به نوعی مربوط و منوط به دانشجو بودن فرد هستند اما به طور مشخص دانشجوها هم مانند تمام انسانهای دیگر میتوانند قربانی عوامل استرسزای کلیتری باشند که در اصل در زمرۀ آسیبهای جدی و شدید طبقه بندی خواهند شد. اینگونه آسیبها میتواند منجر به استرس پس از آسیب (PTSD)[2] گردد که بعداً به آن اشاره خواهد شد. این آسیبها میتوانند ضربات شدید فیزیکی یا روانی باشند که ممکن است حتی در کودکی یک شخص رخ داده باشند ولی آثار استرسیاش هرگز از بین نرود.
بدین ترتیب مسأله مورد بررسی در پژوهش از این قرار است که ارتباط بین استرسهای وارده بر دانشجویان و سلامت عمومی آنها را مورد بررسی قرار داده تا بتوان با کمکردن هرچه بیشتر فشارهای روانی، سلامتی عمومی این گروه را افزایش داد.
اهمیت و ضرورت پژوهش
بهطور کلی بررسی و تحقیق در رابطه با یک ناهنجاری از جوانب مختلف میتواند دارای اهمیت باشد و بدون شک نتیجه آن در تعیین ماهیت یک ناهنجاری و ارتباط آن با علل اجتماعی بسیار موثر خواهد بود.
در پژوهش حاضر قابلیت یافتن ایدهای واقع بینانهتر در رابطه با اهمیت حفظ سلامتی دانشجویان و نقش آن در یک جامعه، مطرح است.
همانطور که پیش از این نیز اشاره شد هر عضوی از یک مجموعه پویا در صورت سلامتی کامل میتواند بالاترین کارایی را داشته باشد. در این میان دانشجویان به علت داشتن نقشهای زیر میتوانند یکی از مهمترین ارکان یک جامعه باشند و بطور خاص مورد توجه قرار گیرند.
نیروهای متخصص بالقوه جامعه: دانشگاه به عنوان محل آموزش عالی و تربیت نیروهای متخصص در رشتهها و گرایشهای گوناگون همواره محل پرورش افرادی بوده است که میتوانند سرنوشت یک جامعه را رقم بزنند. بهخصوص در این روزگار که بشر به علت پیچیدهتر شدن روش زندگیاش، بسیار بیشتر از سابق به تخصص و مشاغل تخصصی نیازمند است و در نتیجه کارآمدی نیروهای متخصص هر جامعه میتواند از ابعاد گوناگون اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، نظامی، علمی و ... اهمیت داشته باشد.
آموزگاران و اساتید دانشجویان آینده: بدیهی است که دانش تخصصی باید توسط فرد متخصص تدریس و منتقل شود. این موضوع از دو جنبه کلی قابل توجه است: اول، مهارت در شیوه انتقال اطلاعات که بخشی ذاتی و بخشی اکتسابی است. دوم، داشتن معلومات کافی. هر عاملی که در این دو شرط اساسی اختلال ایجاد نماید، میتواند منشاء بسیاری ناهنجاریها در نسلهای آینده افراد متخصص جامعه باشد.
کانونهای مورد توجه افراد جامعه در شرایط خاص: دانشجویان همیشه در جامعه از احترام خاصی برخوردار بودهاند و همیشه از آنها به عنوان رهروان راهی پر مشقت و افراد برجسته یاد میشود. به همین دلیل پر بیراه نخواهد بود، اگر ادعا کنیم در بعضی شرایط دانشجویان میتوانند الگوی کلیدی برای سایر افراد جامعه باشند و پیام رسان ارزشهای گوناگون برای آنها. به نظر میرسد بررسی نقش استرس در زندگی روزمره دانشجویان به عنوان عاملی آسیبزا که هم از لحاظ روانی و هم از لحاظ جسمی میتواند زیانآور باشد، اقدامی ضروری است؛ چرا که برخورداری از هر دو نوع سلامتی برای دانشجویان امری اجتناب ناپذیر محسوب میگردد و چه بسا نسبت به سایر اقشار جامعه در این راستا آسیب پذیری بیشتری نیز از خود نشان دهند.
ضرورت دیگری که میتوان برای بررسی این مقوله متصور بود، بیشتر جدیگرفتن نقش استرس است. خیلی از افراد از جمله مبتلایان به استرس در برخی موارد آن را جدی نگرفته و حتی برای آنها به صورت عادت در میآید. بدین ترتیب با بررسی نقش و میزان اثر استرس بر سلامتی، میتوان با کسب اطلاعات بیشتر از میزان آثار آن، مسؤولان را به ضرورت چاره اندیشی جدیتر در این زمینه آگاه نمود و همچنین دانشجویان را نسبت به اهمیت رویارویی با مسائل مختلف زندگی آماده نمود تا بیشتر آن را جدی بگیرند.
اهداف پژوهش
ویلیام پری (1970-1981) در تحقیقی مشهور، در پایان هر چهار سال دوره کالج با دانشجویان مصاحبه کرد و از آنها پرسید در سال گذشته « چه چیزی برای شما برجسته بود؟» پاسخها نشان دادند که وقتی دانشجویان با دشواریهای زندگی دانشگاهی مواجه شده و به نقشهای بزرگسالی نزدیکتر میشوند، دیدگاههای شناختی آنها تغییر میکرد ( برک[3]، 2001، سید محمدی، 1385).
در واقع دشواریهای زندگی میتواند طرز فکر و دیدگاه هر انسانی را در مقاطع مختلف زندگی تحت تاثیر قرار دهد. امااصطلاح « دشواریهای زندگی » را شاید به نوعی میتوان هم ارز استرس دانست؛ اما لزوماً نفس دشواریهای زندگی به خودی خود به معنی استرس نیست. در واقع استرس یک گزینه و انتخاب شخصی است؛ آن هم انتخاب خود ما. هنگامیکه میپرسیم چرا این اتفاق برای من افتاده است؟ احساس می کنیم هیچ کنترلی بر اوضاع نداریم و این پرسش تفکری قربانیگرایانه را در ما بوجود میآورد که فوقالعاده استرس زااست. حتی درمواردی که ما واقعأ قربانی هستیم و احساساتمان درست هستند، تفکر "چرا من؟" تنها به استرسهایمان میافزاید و دردی را دوا نمیکند (میلر[4]، 2004، رفیعی، 1385).
در واقع نوع و میزان اثر عامل استرس زا و آثار آن بر سلامت دانشجویان و نحوه روبرو شدن با آن همگی موضوعاتی هستند که در صورت بررسی صحیح و کارشناسانه میتوانند در نهایت به دستیابی دیدگاههای شناختی واقع بینانهتر دانشجو در شرایط سخت منجر شود. در پژوهش حاضر، هدف اصلی یافتن رابطه معنی دار بین استرس دانشجویان و سلامتی عمومی آنها است که میتواند
زمینهساز پژوهشهای متعدد دیگری در راستای شناسائی عوامل استرس زا از نظر دانشجویان، چگونگی راههای برطرف کردن عوامل استرس زا و در کل افزایش بازدهی دانشجویان در دوران دانشجویی و در آینده هنگام فعالیت های حرفهای باشد.
در صورت اثبات وجود رابطه معنی دار بین استرس و سلامتی عمومی دانشجویان میتوان با تدابیر مناسب افرادی کاراتر را برای جامعه متخصص تربیت کرده که شاید یکی از بارزترین ویژگیهایشان مدیریت صحیح بحران و فعالیت و بازدهی بیشتر باشد.
پرسش پژوهش
آیا میان استرسهای روزانه دانشجویان و سلامت عمومی آنها رابطه معنی داری وجود دارد؟
فرضیه پژوهش
بین استرسهای روزانه دانشجویان و سلامت عمومی آنها رابطه معنی داری وجود دارد.
متغیرهای پژوهش
متغیر مستقل: استرسهای روزانه
متغیر وابسته: سلامتی عمومی
تعریف اصطلاحات و مفاهیم پژوهش
استرس[5]: استرس شرایطی است که در نتیجه تعامل میان افراد و محیط بوجود میآید و موجب ایجاد ناهماهنگی (چه واقعی و چه غیر واقعی) میان ملزومات یک موقعیت و منابع زیستی، روانی و اجتماعی فرد میشود (سارفینو[6]، 2002، میرزایی،1384).
استرس روزانه[7]: بنابر تعریف بالا استرسی است که در طول یک روز به شخص وارد میشود که میتواند مکرر یا پراکنده باشد (سارفینو، 2002، میرزایی، 1384).
سلامت عمومی[8] : وضعیت صحت جسمانی، روانی و اجتماعی مثبت و نبود بیماری و آسیب که با گذشت زمان، در طول طیف مشخصی تفاوت میکند (سارافینو). طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی، سلامتی، آرامش جسمی، ذهنی و اجتماعی بوده و تنها به عدم وجود بیماری و ضعف و سستی مربوط نمیشود (برک، 2003، سید محمدی، 1385).
سلامتی روان[9] : وضعیت هماهنگ و صحیح روانی و نبود بیماری و ناهنجاری که با گذشت زمان و در طول طیف مشخصی تفاوت میکند (سارفینو، 2002، میرزایی، 1384).
| دسته بندی | خبرنگاری |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 128 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 66 |
« فهرست مطالب »
فهرست : صفحه :
فصل اول : 1
مقدمه 1
بیان مسأله 6
اهمیت و ضرورت مسئله 7
اهداف تحقیق 9
سوالات پژوهش 10
فرضیه های پژوهش 10
تعاریف عملیاتی واژه ها 10
فصل دوم : 11
ادبیات و پیشینه تحقیق 11
مبانی نظری و تئوریک 11
پژوهش در زمینه هیجان خواهی 14
بررسی های مربوطه به دوقلوها 16
شواهد موجود درباره ساعتهای درونی 17
مطالعات انجام شده بر روی انسان 18 مطالعات انجام شده بر روی حیوانات 19
فهرست : صفحه :
ساعتهای درونی و مغز 19
ساعتهای درونی انسان 21
یک ساعت درونی دوم 22
شواهد موجود درباره اثر عوامل محیطی 22
باز – تنظیم ساعتها 23
نور به عنوان یک نشانه راهنمای خارجی 23
ترکیبات بیوشیمیایی در نقش نشانه های راهنمایی خارجی 24
کنترل فیزیولوژیکی ریتمهای زیستی 25
کنترل برون زاد (خارجی) 25
کنترل برون زاد (داخلی) 26
بررسی خواب 28
انواع مختلف خواب 29
مراحل خواب 31
تحقیقات استانی 33
فهرست : صفحه :
فصل سوم : 39
روش اجرای تحقیق 39
حجم نمونه 40
روش تحقیق 41
ابزار جمع آوری اطلاعات 42
روش جمع آوری اطلاعات 44
روش آماری 45
فصل چهارم : 46
جدول داده های شماره 1 (جدول مادر) 46
نمودار مقایسه هوش عادی دختران فراری و عادی 50
تجزیه و تحلیل یافته ها 52
فصل پنجم : 58
نتیجه گیری 58
محدودیت ها و ملاحظات تحقیق 62
پیشنهادات 64
منابع و مآخذ 66
فصل اول
«مقدمه»
عناصر وجودی خانواده اعم از پدر و مادر، خواهر و برادر و احتمالاً پدر بزرگ و مادر بزرگ در کانون و هستۀ خانواده از ارزش و جایگاه متفاوتی برخوردارند. که اصطلاحاً در متون جامعه شناسی و روان شناسی اجتماعی این جایگاه ها و حوزه ها نقش نام دارد.
ایفای نقش در قالب انجام تکالیف و وظایف خود انتظارات و توقعاتی هم بدنبال دارد که از سایر نقش ها انتظار می رود. اگر پدر شب و روز در سرما و گرما در شرای سخت بدنبال تهیۀ امکانات و وسایل آسایش و آرامش اعضای خانواده است. و فی المقدور همه نیازهای اساسی اعضاء در تهیه و تأمین می کند. در جای خود انتظاردارد که اعضاء در مصرف امکانات صرفه جویی کرده و جانب اهمیت و ارزش آن را درک نمایند و به قول و عمل پدر احترام بگذارند. همچنین است این مهم در مورد مادر که همه تلاش و مساعی ما در تأمین آرامش و آسایش و تدارک خوشبختی و شرایط باب میل اعضاء و مخزن محبت و عاطفه و قدرشناسی است. و انتظارش این است که حتی پدر نقش مادر را درک نماید و بچه ها هر کدام به نوبه خود در حفظ و رعایت زحمات و ارزش های در کوشا باشند و از ناحیه درک زحمات و نه از زاویه دل رحمی قدر ایثار و از خودگذشتگی مادر را بدانند.
نهاد خانواده در عین حال که رکین ترین رکن و هسته اولیه تشکیل اجتماعات و گروه های بزرگ و کوچک اجتماعی است. و اولین گروه حضور انسانها در جمع و گروه های انسانی است.
علاوه بر صفات و ویژگی های سایر گروه ها دارای ابعاد مختلف دیگری است که تاحدی گروه یا تمام خانواده را از سایر گروه هاجدا می کند. این ویژگی ها عبارتند از:
1 ) عاطفی بودن ؛
2 ) نسبی بودن ؛
3 ) نزدیکی بودن در عین اختلاف ؛
4 ) حتمی بودن ؛
5 ) عمومی بودن .
1 ) همه اعضای خانواده به دلیل هم ژنی و هم خونی و هم رحمی بودن دارای روابطی عاطفی و مهربانانه و صمیمانه قلبی هستند؛
2 ) چون از یک پدر و مادر و یا از حداقل دو یا 3 پدر و مادر هستند از لحاظ نسبی به یکدیگر نزدیک هستند؛
3 ) به دلیل بالا هر چند ممکن است. کودک یا پدربزرگ70سال اختلاف داشته باشند ولی به هم نزدک هستند و حرف ها و روابط نزدیک و محرمانه و صمیمانه ای دارند؛
4 ) در همه اقوام و گروه ها این نهاد و خانواده حتمی است که باید ابتدا فرد در خانواده تولد بزرگ شود تا رسمیت خود را در گروه های دیگر اعلام کند ؛
5 ) عمومی بودن یعنی این ویژگی ها مخصوص ایران و شده بیت و یکم نیست و شامل همه اقوام وملت ها برای همه قرون و اعصار می باشد.این پنج ویژگی قطعی و قمی در نهاد خانواده این نهاد را از سایر نهاد ها متمایز می کند؛
دختران در خانواده از لیطیف ترین وحساس ترین و شکننده ترین اعضای آن بشمار می روند. شاید دلیل این حساسیت و شکنندگی جسم حساس و ضعیف خطری آنان و ویژگی شخصیت زود رنج و مادرانه آنها و تیپ خطریو طبیعی زیبا شناسانه و شاعرانه و هنری دختران در طول قرن ها و هسته جوامع و گروه های اجتماعی است.
شخصیت جذاب و حساس دختران و فرهنگ عمومی اجتماعات بشری بخصوص جوانان پسر در گرایش و میل خطری و جنبی به دختران در سنین بلوغ قصایی از رعب و سخت گیری خانواده ها در کنترل دختران و نظارت بر آمد و شد آنها وتحصیل و رفتارهای آنان را دامن می زند. و گاهی در اثر شدت عمل و عدم بر خورد عقلانی و منطقی و سخت گیری مستبدانه و نیزعدم پختگی و تجربه کافی و نیز و سیاسی و وعده و عیدهای بیرونی از ناحیه پسران واغفان و گمراه کردن آنها از سوی دوستان دختری دختران آنها را به اخذ تصمیمی خطرناک بنام ترک منزل و در بعد وسیع تر و شدیدتر فراز از خانه ترغیب می کند و خانواده و خانواده هایی را دچار مشکلات فراوان با توجه به فرهنگ متعصب مذهبی و یا شخصیت آبرومندانه ملی و محلی آنهامی نماید.
که گاه تبعات و اثر ات آن به ازدواج اجباری و کوچ خانوادگی و درگیری اعضای خانواده با هم و با عاملان منجر می شود.
فرار دختران چه مقوله ای است؛ و چه سابقه و تاریخچه ای دارد؟ و زمینه ها و شرایط تحقق این عمل چه چیزی است؟ و چه تبعات و اثراتی در جامعه بر جای می گذارد؟ و پیامدهای ناشی از این عمل چه بازخوردهایی در خانواده و جامعه و قوانین دارد؟
متأسفانه و یا خوشبختانه مقوله فرار دختران موضوع نسبتاً جدیدی است که اغلب در قرن حاضر بخصوص دهه های آخر قرن بیستم شاهد آن هستیم. و قبل از آن به دلیل نگرش به زن و به تبع آن دختران آنگونه بود زنان اغلب عناصر درون خانواده ای بودند و نقش آنان در تحصیل و اجتماع و شغل و فعالیت ها بسیار کم رنگ و اندک بوده است. و اغلب زنان خانه دار و مردان پش از استطاعت نسبی یا زنان ازدواج می کردند و این ازدواج آخرین آرمان و زیباترین اتفاق زندکی زنان بشمار می رفته است. که پس از آن به دنیا آوردن بچه ها و تربیت نسبی آنها و پیر شدن و مردن سیر زندگی آنان بوده است هر چند تعداد انگشت شماری هم بنا به شرایط و ضوابط خاصی و ملی تحصیلات درخور به شغل دبیری و یا مامایی پزشکی و غیره مفتخر می شوند. اما امروزه وضع قابل مقتیسه با گذشته نیست و حتی در برخی از موارد پیشتازی دختران کاملاً محسوس است.
در دهه های اخیر ایفای نقش زنان و شرایط و موقعیت های جدید بوجود آمده باعث حضور زنان به صورت گسترده در اجتماعات و کسب تحصیل و مهارت در دوره های مختلف شده است و گویی زنان عقده ها و محدودیت های قرن های گذشته را در دهه های اخیر جبان کرده اند. تا آنجا که در سال های گذشته به صورت متمادی کیفیت و کمیت حضور زنان در دانشگاه ها و تحصیل و حتی برخی از شغل ها بمراتب بیش از دختران می باشد و شرکت و قبولی 64 درصد در قابل 36 درصد در دانشگاه ها این ادّعا را کاملاً روشن می کند.
حتی این وضع در مورد دانش آموزان شدیدتر است. طبق تحقیقات بعمل آمده در سال های گذشته (80 - 79) و ثبت آن در خلاصه تحقیقات و مطالعات در کتاب پژوهشی استان ها از 12 درصد دانش آموزان ترک تحصیل شده و انصراف داده 9 درصد پسران و 3 درصد دختران هستند. اما از میان 16 درصد دانش آموزان ثبت نام شده مناطق محروم 12 درصد دختران و 4 درصد پسران را شامل می شود. همه این آمار و ارقام را به این دلیل آوردیم که حضور همه جانبه و پر رنگ دختران را با توجه به شخصیت عاطفی و لطیف و جذاب و پسر گرای آنان را طرح کنیم.
و اگر این میل و گرایش همرراه با سخت گیری و استبداد خانواده ها توأم باشد. سرخوردگی و قهر و یا ترک تحصیل و گاهی تصمیم به فرار اتفاق می افتد و ما در این گزارش قصد این را داریم که چه تفاوتی میان هوش هیجانی دختران عادی و فراری دجدو دارد؟
«بیان مسأله»
مشکلو اختلال و بزه فرار دختران از خانه که به دلیل اغفال و جلب شدن آنها توسط جوانان پسر و یا دوستان دختری دختران با وعده های جذاب و رویایی، دست یابی به ثروت و موقعیت و جمال و شهرت و معروفیت و رهایی از محدودیت انجام می گیرد، صفحه و موضوع تلخی است که هیچ کس مصون و اسثناد از آن نیست و هر لحظه دختران هر خانواده ای ممکن است در این جریان و دام طراحی شده گرفتار گردند.
البته عدهّ ای از روانشاسان صاحب نام و متبحّر علت و عوامل فرار دختران را در مبدأ و خانواده جستجو می کنند و معتقدند که خانواده زمینه ساز و مستند کننده این شرایط و تحقق این رویدادها هستند. و اگر خانواده ها نسبت به دختران خود شناخت کافی داشته باشند و از علایق و استعداد و خلاقیت ها و انگیزش ها و میل ها و نگرش های آنان مطلع باشند یا عناوین مختلف و متفاوت مثل سوق دادن به ورزش و هنر و نقاشی و هدایت آنها به آیین و مراسم مذهبی و انتخاب دوستان یا صلاحیت و صرف کردن انرژی انفجاری آنان و نیز نظارت و کنترل رفت و آمد آنها و پی گیری تحصیلات زمینه و شرایط وقوع این اعمال و ذهنیّت را از دختران خود سلب می کنند. در غیر اینصورت این وظیفه و مهم توسط گروه دیگیر و با نیّات و اهداف متفاوت تری و با هدف سوء استفاده و بهره برداری از آنها انجام می دهند. در این تحقیق، پژوهشگر به دنبال پاسخ دادن به این سئوال است که آیا بین هوش هیجانی دختران عادی و فراری تفاوت وجود دارد؟
اهمیت و ضرورت مسئله :
تمامیت و حفظ ساختار خانواده و ادامۀ حیات و شادابی و نشاط آن از مهمترین وضروری ترین و غیر قابل اجتناب ترین هدف های والدین و اعضای خانواده در همۀ اقوام و ملت ها بخصوص ما ایرانیان متعهد و مسلمان و متعصب است. حفظ قوام و چهارچوب خانواده با محوریّت پدر و ایفای مادران و خواهران و برادران از چند نظر حائز اهمیّت است.
الف ) خانواده یک گروه است و اعضای گروه دارای روابط منظم و پایدار و عاطفی بوده و خلاء و نقصان یک عنصر همۀ روابط درون خانواده را به هم می ریزد.
ب ) ایرانی متعهّد و مسلمان بوده و نسبت به غیبت و فرار دختران از منزل حساس و آن را نوعی بزه و بی آبرویی و آسیب دیدگی ناموسی و هتک حرمت و تخطّی از اصول و ارزش ها و دیگران شریک تین عمل را متجاوزان حریم ستر و حجاب و ناموس خانواده تلقّی می کنند.
ج ) مقبولیت و شرافت و محبوبیت خانواده تضعیف شده و گناه به خانواده با نوعی نگاه مجرمانه و گناهکارانه ادامه پیدا می کند.
و ) اگر دختران با این اقدام راه بازگشت را نداشته باشند. به دامی می افتد که عواقبی جز ننگ و بدبختی و سوء استفاده های شیطانی از آن ها چیز دیکر انتظار نمی رود و اکر برگردد مقبولیت و اعتبار خود را تا حد یک زن زنا کرده و پست پایین می آورد.
هـ ) ارزش ها تغییر پیدا کرده و اعصاب و ذهنیت خانواده نسبت به جامعه متحوّل می شود و بدبینی و خشم و تندخویی جای خود را به اطمینان و آرامش و اعتماد می دهد.
و ) دولت و مأموران و مسئولان نظامی و ارشادی در برخورد با این افراد جنبه های بزهکارانه را مد نظر قرار می دهند و معمولاً به دختران فراری با چشم بزهکار و آماده انحراف و خلاف و مستعد و آماده جرم و گناه نگاه می کنند و تکرار و کثرت این اعمال نا امنی و بدبینی عمومی را در جامعه ترویج می دهد.
ز ) این قبیل دختران معمولاً تحصیلات ناتمام دارند. و مادران موفقی نیستند و هر لحظه در انتظار شنیدن گذشته ننگین خود از زبان باصطلاح شوهر و حتی بچه های خود هستند و جرأت بازگشت به موطن را ندارند. و این افکار و اندیشه ها خو به خود ناامنی روانی و روان نژادی فردی فرد را دامن می زند، و امید و امیدواری به آینده و آرزوهای دور و دارز خوشبختی فرزندان را در هاله ای از نگرانی و ترس و تشویش گم می کند و هر کسی را که می بیند احساس می کند که از گذشته او با خبر است و در مجالس و محافل شرکت نمی کند.
هـ ) اگر هم راهش را ادام.ه داد و شوهری مثل خودش انتخاب و اختیار کرد هیچ ضمانت و اطمینانی از خوشبختی آتی برای آنان نمی توان پیش بینی کرد اگر هم ظاهراً خوشبخت باشند در باطن و وجدان خود گناه سنگینی و ثقیلی را حس می کنند که تا آخر عمر گریبان و ذهن او را راحت نمی گذارد.
و اینکه بالاخره، عنصری از عناصر و جوان نابوده شده است. آیا این دلایل و اهمیت کافی برای انتخاب و اختیار موضوع کافی نیست؟
اهداف تحقیق
هدف های عمده تحقیق حاضر عبارتند از :
- تعیین هوش هیجانی دختران عادی و فراری 25 – 15 ساله در تهران
- مقایسه هوش هیجانی دختران عادی و فراری 25 – 15 ساله تهران
- عوانل و زمینه های و فرار دختران از منزل در تهران
اهداف فرعی
- تعیین و انتخاب مهم نمونه حراقل به تعداد 100 نفر
- برآورد هوش هیجانی همه حجم نمونه بوسیله تست و کسلر
- شناسایی عوامل فرار دختران از زمان خودشان
- مقایسه یافته ها با یافته های قبلی و تاریخی و مطالعاتی
- نتیجه گیری کلبی و نهایی
سؤالات پژوهش
- آیا بین هوش هیجانی دختران فراری و دختران عادی تفاوت وجود دارد؟
فرضیه پژوهش :
- بین هوش هیجانی دختران فراری و عادی تفاوت وجود دارد.
تعاریف عملیاتی :
فرار دختران : غیبت حداقل یک شبانه روز دختر 25 – 15 از خانه مشروط بر اینکه از شهر و حوزه خود خارج شده باشد.
عادی : دخترانی که با شرایط مختلف در خانه نزد پدر و مادر در زندگی می کنند.
هوش : ساخت و توانایی ذهنی و توانشی مقر انسان در برخورد با مسئله و ارائه راه حل متناسب با خود (1)
هوش هیجانی : هوش هیجانی شامل بخشی از ذهن و توانایی که فرد را با احساسات و تعلّقات عاطفی و احساسی مواجه می نماید.
شهر تهران : تهران مرکزی شامل حدود جغرافیایی میدان آزادی تا شهدا و از جماران و تجریش و ولنجک تا راه آهن و مرقد امام خمینی (ره)
انگیزش : میزان سیاق و شوق احساسی دریافت و برخورد و پاسخ احساسی و شوقی بدون ادراک و تفکر و تمرکز و توجه در مسئله و محرک.
فصل دوم
پیشینه تحقیق
مبانی نظری و تئوریک
در بحث جنسی در نیاز به پیشرفت متوجه شدیم فعالیتهایی که در ارزشهای فرهنگی وجود دارند ممکن است موجب تغییراتی در سطح انگیزۀ پیشرفت شوند. برای پژوهش روی این موضوع که چگونه ممکن است نیاز به پیشرفت در طی زمان تغییر یابد، در سال 1976 یکی از پژوهشگران با استفاده از شش تصویر شبیه به تصویرهای آزمون TAT یک نمونه ملی شامل بیش از 1200 آزمودنی بزرگسال را مورد آزمایش قرار داد. نتایج این بررسی با یافته های یک زمینه یابی که 19 سال قبل، یعنی، در سال 1957 انجام شده بود، مورد مقایسه قرار گرفت. (وروف، 1982).
در مورد مردان، سطح نیاز به پیشرفت ثابت باقی مانده بود. در مورد زنان سطح نیاز به پیشرفت افزایش یافته و حاکی از آن بود که طی مدت 19 سال زنان به طور فزاینده ای به کار و پیشرفت به عنوان وسیله ای برای ابزار وجود روی آورده اند که باز کمتر از مردان است. سن اوج نیاز به پیشرفت در زنان در محدودۀ 21 الی 29 سالگی یکسان باقی مانده، در حالی که برای مردام اوج در بررسی سال 1957 در محدودۀ 40 الی 49 سالگی و در سال 1976 در محدودۀ 30 الی 39 سالگی بود.
برای هر دو جنس، همبستگی بین انگیزیش پیشرفت و حضور در دانشگاه، بالا باقی مانده بود. هم مردان و هم زنانی که به دانشگاه می رفتند، از نظر انگیزۀ پیشرفت به میزان معناداری بالاتر از کسانی بودند که دانشگاه نمی رفتند.
همچنین یافته های زمینه یابی سال 1976 تفاوتهای جنسی را در خصوص نقش شغلی آشکار کرد. مردانی به پیشرفت نمرۀ بالایی داشتند نسبت به شغل خود جهت گیری شدیدی داشتند. آنها گزارش کردند که از شغل خود راضی هستند، کار را بر فعالیتهای اوقات فراغت ترجیح می دهند، شغلهای سطح بالایی دارند و معتقدند که کارشان ارزشهای اصلی آنان را تحقق می بخشد. به علاوه آنان نسبت به سایر جنبه های زندگی خود نگرشهای مطلوبتری داشتند، از سلامت روانی و جسمانی برخوردار بودند و از نظر خود کارآمدی در رضایت از زندگی زناشویی در سطح بالا قرار داشتند ولی در هر حال، منبع اصلی ارضای آنان شغلشان بود. زندگی خانوادگی و انجام وظایف پدری در نظر آنان به اندازۀ شغل آنان و ارضای نیاز به پیشرفت اهمیت نداشت. نتایج به دست آمده از زمینه یابی سال 1976 در مورد زنان متفاوت بود. نیاز به پیشرفت آنان بیشتر با ایفای نقش همسر و مادر و فعالیتهای اوقات فراغت ارضا می شد تا با کارشان.
هر چه نیاز به پیشرفت یک زن بالاتر بود، احتمال زیادتری وحود داشت که در فعالیتهای اوقات فراغت هیجان انگیزتر یا دشوارتری شرکت کند و آن فعالیتها را به عنوان تحقق ارزشهای اصلی خویش در نظر بگیرد. همچنین زنانی که نیاز به پیشرفت بالایی داشتند گزارش کردند که به عنوان مادر تا حدودی احساس بی کفایتی می کنند و معتقدند که فعالیتهای آنان مزاحم کودکانشان است به رغم این واقعیت که انجام وظایف مادری حداقل بخشی از نیاز به پیشرفت آنان را ارضا می کند. به طور کلی، در این زمینه یابی زنانی که انگیزۀ پیشرفت بالایی داشتند، در درجه اول به شغل خود به عنوان منبع اصلی ارضا تأکید نکردند.
ماروین زوکرمن، هیجان خواهی : از اوایل دهۀ 1970 ماروین زوکرمن یکی از روان شناسان دانشگاه دله ویر پژوهشهای وسیعی در جنبۀ محدودی از شخصیت که هیجان خواهی می نامد، آغاز کرده است. او معتقد است که این پدیده یک صفت از شما است که با نیاز به احساسها و تجربه های متنوع، بدیع و پیچیده و میل به خطر جویی جسمانی و اجتماعی به خاطر چنین تجربه هایی تعرف می شود. (زوکرمن، 1979، ص 10).
اندازه گیری هیجان خواهی : زوکرمن یک پرسشنامه 40 ماده ای مداد و کاغذی به نام مقیاس هیجان خواهی (SSS) ساخته است. در جریان ساخت این آزمون، او آن را روی اشخاص بسیاری که رفتارشان با تعریفی که از هیجان خواهی مطابقت داشت، اجرا کرده است.
برای صفت کلی هیجان خواهی چهار عامل یا مؤلفه تعیین شده است (زوکرمن، 1983، ص 42) این عوامل عبارت اند از :
1 ) حادثه جویی، تمایل به درگیر شدن در فعالیتهای جسمانی که شامل عناصری از سرعت، خطر، تازگی و گریز از جاذبه است (مانند چتر بازی یا غواصی)؛
2 ) تجربه جویی، جستجو برای تجربه های جدید از طریق مسافرت، موسیقی، هنر و شیوۀ زندگی خود انگیخته و ناهمرنگی با وجوه تشابهی که مردم به آنها گرایش دارند؛
3 ) بازداری زدایی، نیاز به جستجوی رهای در فعالیتهای اجتماعی بازداری شده با توسل به الکل یا بدون آن؛
4 ) ملال پذیری، اجتناب از تجربه تکراری، کار عادی یا یکنواخت یا اشخاص قابل پیش بینی، و در صورت قرار گرفتن اجباری در معرض چنین تجربه هایی، واکنش عدم رضایت بی قرارانه نشان دادن؛
| دسته بندی | تاریخ و ادبیات |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 1560 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 210 |
(فهرست مطالب)
عنوان صفحه
فصل اول : کلیات 1
چکیده 2
مقدمه 3
پرسش اصلی تحقیق 6
بیان مساله 6
سوابق مربوطه 6
فرضیه ها 7
اهداف تحقیق 7
فصل دوم :معرفی منابع و ماخذ 8
بررسی و معرفی منابع و ماخذ 9
فصل سوم :اهمیت پوشش و حجاب 13
پوشاک زنان ایرانی در ادوار مختلف 14
پوشاک از دیدگاه جامعه شناسی 18
پوشاک به عنوان شناسنامه هویت ساز 21
ارتباط رنگ پوشاک ، با فرهنگ جامعه و طبقات اجتماعی 26
پوشاک به مثابه نعمت الهی 31
تاثیر جغرافیای محیط زیست بر پوشاک 33
فصل چهارم : لباس زن در آئین مقدس اسلام 35
پوشش و حجاب زن از دیدگاه اسلام 36
اهمیت حجاب در اسلام 39
آثار حجاب و پوشش 43
فصل پنجم : لباس ارامنه 45
لباس ارامنه در دوره صفویه 46
پوشاک زنان فریدن 48
تزئینات زنان فریدن 55
پوشاک مردان فریدنی 57
پوشاک مردان فریدن در موقع کار 60
پاپوش های ارامنه فریدن 61
فصل ششم : پوشاک در ادوار مختلف 63
عنوان صفحه
پوشاک ایرانیان در ادوار مختلف 64
دیدگاه پادشاهان صفوی نسبت به اروپائیان و حضور آنها در ایران 73
اروپاییهای که لباس ایرانی پوشیدند 77
فصل هفتم : بافته های ایرانیان 79
بافته های ایرانییان در عصر صفوی 80
پارچه بافی در دوره صفوی 91
توجه شاهان صفویه به پارچه بافی 95
قلمکار در دوره صفویه 99
منسوجات گلدوزی دوره صفوی 101
قلاب دوزی در عهد صفوی 103
فصل هشتم : لباس زنان 104
پوشش زنان در دوره صفویه 105
پوشش و حجاب سر زنان در دوره صفویه 110
انواع پوشش پای زنان در دوره ی صفویه 113
ویژگی لباس زنان در دوره صفویه 115
زیورآلات زنان دوره ی صفوی 121
پوشاک زنان در زمان شاه عباس اول صفوی 123
پوشاک زنان ارامنه جلفای اصفهان و زنان یهودی در زمان شاه عباس اول صفوی 125
پوشاک زنان در زمان شاه صفی صفوی 127
نوع پوشاک زنان در زمان شاه سلیمان صفوی 129
پوشش و پوشاک زنان در زمان شاه سلطان حسین صفوی 132
فصل نهم : لباس مردان در دوره صفویه 133
تن پوش مردان در دوره صفویه 134
پوشش سر مردان در دوره صفویه 143
پوشش پای مردان در دوره صفویه 148
زیورآلات مردان در دوره صفویه 151
پوشاک نبرد مردان در دوره صفویه 153
پوشاک قورچیان در دوره صفویه (شاه عباس اول) 156
فصل دهم : لباس و پوشش دوره صفویه از دیدگاه جهانگردان 157
عنوان صفحه
فصل دهم : لباس و پوشش مردان وزنان در دوره صفویه از دیدگاه شاردن جهانگردی اروپایی 158
لباس مردان و زنان ایران در دوره صفویه به نوشته تاورنیه جهانگرد اروپائی 168
لباس و پوشش ایرانیان در دوره صفوی به نوشته پیتردلاواله جهانگرد اروپائی 176
پوشش در دوره صفوی به نوشته کمپر جهانگرد اروپائی 183
فصل یازدهم : نتیجه گیری 185
ضمائم 188
منابع و ماخذ 214
فصل اول :
c کلیات
مقدمه :
انگیزه پدید آوردن پوشاک و اختراع جامه، ناشی از نیاز آدمی به دفاع تن خود در برابر عوارض طبیعی به ویژه سرما و گرما بوده است. اما همان طور که هر وسیله زندگی، هنگامی که پا از دایره رفع نیازهای ابتدایی و نخستین بیرون بگذارد، حالت تفنن به خود می گیرد و در طول زمان از شکل اولیه و صورت ساده خود بیرون می آید و وسیله هنرنمایی و ابراز سلیقه می گردد، تن پوش آدمیان نیز در سرگذشت بس شیرین خود به مقتضای اقلیم زیست و محل زندگی، میزان درجه تمدن و فرهنگ، عقاید مذهبی و آداب و رسوم، دستخوش دگرگونیهای بی شمار و شگفت انگیزی شده است که عوامل اجتماعی و اقتصادی و ارتباطی به ویژه سلیقه و ابتکار پوشندگان در تکامل و تنوع آن سهم بسزایی داشته است. بررسی تحول پوشاک نه تنها از نظر تاریخ و هنر قابل اهمیت است، بلکه از دیده جامعه شناسیو فهم روانشناسی ملتها نیز بسیار اهمیت دارد. در محاسبه ملی ایرانیان، شاهنامه فردوسی توسی، استفاده از پوست و موی جانوران برای پوشانیدن تن و بر، به زمان هوشنگ پیشدادی نسبت داده شده است ولی آموختن رشتن پشم و تافتن نخ و بافتن پارچه و دوختن جامه از جمشید جم آن شهریار مبتکر دوران اساطیری است که بسیاری از اختراعهای دیگر نیز به نسبت داده شده است.
|
دگر پنجه اندیشه جامعه کرد |
که پوشند هنگام جنگ و نبرد |
|
ز کتان و ابریشم و موی رقز |
قصب کرد برمایه دیبا و خز |
|
بیاموختشان رشتن و تافتن |
تبار اندرون پود را بافتن |
|
چو شد بافته، شستن و دوختن |
گرفتند از اویکسر آموختن |
|
چو این کرده شد ساز دیگر نهاد |
زمانه بدوشاد و او نیز شاد |
به طور بررسی داستان تاریخی پوشاک و پوشش، جدا از بررسی تمدن و تاریخ اجتماعی و اعتقادی بشر امکان پذیر نیست، زیرا پوشاک مبین تحولات یک جامعه و در عین حال بیانگر تفاوت های است که میان اقشار آن جامعه وجود دارد.
پیشاز تاریخ و تاریخ متکی به باستان شناختی است؛ باستان شناختی خود دنباله ی تاریخ طیبی است. با کمک باستان شناسان می توان پیشرفت بشر را دوره های پیش از تاریخ و دوران تاریخی تعقیب کرد؛ باستان شناسان نیز از طریق مدارک و اسناد مکتوب (در نقاطی که خط مورد استفاده قرار گرفته است) یا از طریق آثار باقی مانده (نقاشی، مجسمه، نقش برجسته)، البته در نقاطی که خط دیرتر کاربرد پیدا کرده اطلاعاتی را در اخیتار ما قرار می دهند. و از روی آنها پی می بریم که انسان در آغاز آفرینش نیازی به پوشش تن و سر نداشته زیرا بدنش پوشیده از مو بوده ولی در نتیجه ی تکامل و کم شدن موهای روی پوست بدن، که به لحاظ تاثیر اوضاع طبیعی رخ داده بود احساس نیاز به پوشاندن تن و سر برای دفاع از خود در مقابل گرما و سرما و سایر عوامل طبیعی در او قوت گرفت.
همان طور که بشرمراحل اولیه ی تمدن را طی می کرد و پوشش او نیز همانند وسایل و تجهیزات زیست محیطی اش با دیگر جنبه ی تفنن و آرایش یافت و به مقتضای اوضاع طبیعی و اقلیمی، میزان درجه تمدن و فرهنگ، عوامل اجتماعی و اقتصادی و اعتقادی در طی قرون و اعصار تغییر شکل داد تا اینکه وسیله ای شد برای ابزار سلیقه و نماد اختلاف طبقاتی؛ یعنی قطع نظر از احتیاج و تغییرات جوی – محیطی، تغییرات فرا و جنس تن پوش را موجب شد، و به لحاظ میزان درجه یتمدن و تسلط حکومت ها، کم کم تن پوش شکل معینی پیدا کرد سبب به وجود آمد مُد شد؛ مُد، از دیرباز تابع قدرت و تمدن ملت ها بوده است؛ و در هر دوره ای از تاریخ، بشر تابع یکی از حکومت های قدرتمند؛ مثلاً تمدن مصر و پوشاک آن که یکی از قدیمی ترین تمدن ها و مظاهر آن می باشد بوده هنگامی که ایران به دلیل قدرتمند بودن مهد تمدن مشرق زمین و حتی جهان آن روز (عهد باستان) به شمار می آمده بیش تر ملل آن روز خواه ناخواه تابع آداب و رسوم و فرهنگ و تمدن ایران زمین بوده اند کشفیات جدید باستان شناسی از نفوذ یکی از مظهرهای تمدن ایران یعنی تن پوش و مُد ایرانی در نقاط مختلف حکایت می کند.
بنابراین مطالعه و تحقیق درباره پوشش تن آدمیان از آغاز تا امروز مستلزم مطالعه و تحقیق درباره چگونگی متحول شدن بشر و محیط زیست اش و اوضاع اجتماعی و فرهنگی او به طور کلی متمدن شدن او دارد.
پرسش اصلی تحقیق :
1 . 1 ) با توجه به عنوان مورد بررسی رساله که «حجاب پوشش در عصر صفوی» می باشد. سوالات زیر به عنوان پرسش اصلی تحقیق جهت آگاهی بیشتر پیرامون چگونگی پوششو حجاب در این دوره مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است :
1 ) زنان و مردان ایرانی در عصر صفویه چه نوع پوششی داشتند ؟
2 ) آیا پوشش ایرانیان متأثر از شیوه زندگی سنتی آنان بوده است؟
3 ) آیا ایرانیان از تغییر لباس استقبال نمی کردند؟
4 ) آیا اروپائیان از نوع پوشش ایرانیان تأثیر پذیرفتند؟
1 . 2 ) بیان مسأله
1 ) یکی از مهمترین مظاهر مهم فرهنگی در ایران عصرصفویه اعتقاد به پوشش و نوع لباسی است که بیانگر نگاه ایرانی به عصمت و خودپوشی بوده است. در این زمینه ایرانیان با عنایت به ساختار اجتماعیشان پوششی را انتخاب کرده بودند که مناسب با فرهنگ سنتی آنان بود. در نتیجه برای آگاهی بیشتر در این رساله به بررسی آیا پوشش و حجاب در دوره صفوی از اهمیت برخورد بوده است؟
2 ) ارتباط پوشاک با فرهنگ جامعه و طبقات اجتماعی چگونه بوده است؟
3 ) آیا پوشش ایرانیان در دوره صفوی با دوره ای قبل تفاوت قابل توجهی داشته است؟
4 ) آیا پوشش ایرانیان در این دوره تحت تأثیر اروپائیان و بیگانه قرار گرفته و یا بالعکس به نوع پوشش اروپائیان تاثیر گذار بوده است؟
1 . 3 ) سوابق مربوطه
در زمینه لباس و نوع پوشش ایرانیان نوشته های مستقلی در تاریخ ایرانیان به نظر نمی رسد. آنچه که در این زمینه مناسب تشخیص داده شده نوع پوشش در بعضی از نوشته های سیاحان اروپائی تاورینه و شاردن می باشد البته مورخین ایرانی بیشتر به جنبه های سیاسی تاریخ ایران توجه داشتند. همین طور تصاویر و عکسهایی که در سفرنامه ها آورده شده و ضیاکاری های باقی مانده از دوره صفویه در بررسی این موضوع بسیار به ما کمک می کند.
1 . 4 ) فرضیه ها
اساس کار نگارنده در طول تحقیق بر مبنای این فرضیات است.
1 ) به نظر می رسد ایرانیان با توجه به بافت فرهنگی شان حاضر به تغییر نوع پوشش خود نبودند.
2 ) به نظر می رسد که ایرانیان با پوشش خود توانستند نوعی نگاهدارنده سنت دیرینه خود باشند.
3 ) به نظر می رسد ایرانیان با تاثیرپذیری از غرب به مرور (متغیر مستقل تأثیرپذیر از غرب، متغیر وابسته – نوع لباس را عوض کردند.
1. 5 ) اهداف تحقیق
نگارنده از انتخاب و بررسی این پژوهش اهدافی را مدنظر داشته است که به اختصار به آنان اشاره می شود.
1 ) گوشه ای از تاریخ اجتماعی ایران را جهت شناخت روحیات ملی بررسی می کند.
2 ) سعی داشته با نگاهی نو به تاریخ لباس و انواع پوشش به شناخت فرهنگ سنتی ایران در عصرصفویه بپردازد.
3 ) تفاوتی را که در نوع پوشاک و پوشش طبقات مختلف جامعه (اعم از زن و مرد) وجود داشته بیان نماید
فصل دوم :
c معرفی منابع و مآخذ
¹ فصل دوم : معرفی منابع و مأخذ
2 . 1 ) بررسی و معرفی منابع و مآخذ
در بررسی پژوهش موردنظر منابع و مأخذ چندی مطالعه و استفاده شده که جهت شناسایی بهتر آنها را تقسیم بندی نموده و به ارزیابی مختصری می پردازیم :
1 ) سفرنامه ها ؛
ب) عکس ها و تصاویر ؛
ج ) کتب.
الف ) سفرنامه ها
سفرنامه هایی که سیاحان و جهانگردان اروپائی در طی سفرهای خود نوشته و گردآورده بودند که در آن کل مسائل ایران اعم از مسائل فرهنگی و اقتصادی و اجتماعی را بررسی کردند جز منابع دست اول این پژوهش می باشد و از آن جایی که بیشتر آنها همراه با گروه های تجاری از کشورهای اروپائی به ایران می آمدند با دربار در ارتباط نزدیک بودند و مطالب و اطلاعات دقیقی را در آثار خود گرد آورند.
مهمترین این سفرنامه ها که در این پژوهش مورد استفاده قرار گرفتند عبارتند از :
1 ) سفرنامه شاردن : شاردن شوالیه فرانسوی بوده است که در زمان شاه عباس دوم و شاه سلیمان در ایران به سر می برده است و در سفرنامه خود به بیان آداب و رسوم و طرز رفتارها و پوشاک ایرانیان و بسیاری از مطالب دیگر پرداخته است و حاوی مطالب مفیدی است در مورد آئین های ایرانیان از جمله تدفین، ازدواج، میهمانی و خواستگاری و به بررسی علایق ایرانیها از جمله رنگ مورد علاقه ایرانیان و سرگرمی آنها پرداخته و از همه مهمتر به توصیف کامل نوع پوشاک و چگونگی پوشش در این دوره پرداخته است که این پوشش از سر شامل می شود تا پوشش پاها و برای پژوهش موردنظر بسیار مفید بوده است.
2 ) سفرنامه شاورینه : ژان باتیت تاورینه جهانگرد فرانسوی بوده است که در زمان شاه صفی و شاه عباس دوم در ایران بوده است وی نیز در سفرنامه خود به شرح آداب و رسوم و پوشش ایرانیان و بسیاری از مطالب دیگر راجب ایران و ایرانیان پرداخته است و از محله به توصیف انواع پوشش سر و بدن و پا و زینت آلات و جواهرات و انواع لباسهای که در خانه و خارج از خانه پوشیده می شده است پرداخته و به بررسی تفاوت نوع پوشش اعیان و طبقه های پائین و متوسط جامعه پرداخته است که با از منابع دست اول بسیار مفید برای پژوهش موردنظر بوده است.
3 ) سفرنامه دلاواله : پیترو دلاواله جهانگرد ایتالیایی بوده که او نیز مانند سایر دیگر جهانگردان به توصیف ایران و خصوصیات ایرانیان پرداخته است و توضیحاتی را نیز راجب صفت پارچه و پارچه بافی در ایران آن دوره داده است.
ب ) عکس ها و تصاویر
در بخش بررسی سفرنامه از عکس هایی که سیاحان همراه با توضیحات خود از نوع پوشاک و سرپشمی ایرانیان درج کرده اند استفاده می کنیم که در این عکس ها برای پژوهش، بسیار مفید بوده است زیرا عملاً می توانیم توضیحات و توصیفات جانگردان را به چشم ببینیم و درک کنم و به نکته های دقیقی است می یابیم این منابع نیز از منابع است اول ما می باشد.
ج ) کتب
کتابهای مورد استفاده در این پژوهش نیز عمدتاً به دو بخش منابع دست اول و مطالعات و تحقیقات تقسیم می گردد.
1 ) منابع دست اول : یعنی کتابهایی که مؤلف آنها یا در همان زمان دوره می زیسته و درگیر در مسائل سیاسی و اجتماعی بوده و یا اینکه در آن دوره از ایران بازدید داشته است. در رابطه با گروه اول از ایرانی های که در آن دوره زندگی می کردند هیچ شخصی آثاری بر جای نگذاشته و در رابطه با گروه دوم سفرنامه های سیاحان و جهانگردان مهمترین منبع می باشد کتابهایی چون سفرنامه دلاواله و سفرنامه کمپر سیاح آلمانی و سفرنامه تاورینه و شاردن جز این منابع می باشد.
2 ) مطالعات و تحقیقات : این دسته از کتابها که دوره ی نزدیک به دوره معاصر ما تألیف شده اند و منتشر گردیده اند از منابع دست دوم می باشند که مطالب بسیار مفیدی را که بازار روی منابع دست اول جمع آوری شده اند در اختیار ما قرار داده اند از جمله کتاب تاریخ هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی جهراکساغیبی شاهکارهای هنر ایرانی پرفسور پوپ، تاریخ اجتماعی ایران اثر راوندی، گنجینه ی تاریخ ایران عبدالعظیم رضایی، ایران در زمان صفویه نوشته دکتر تاج بخش، کتاب نگار زن نوشته حوری مقدم دایره المعارف زن ایرانی (1) دکتر مصطفی اجتهادی، دایره المعارف اسلام، پوشاک در ایران زمین سید سودآور دیبا، کتاب پوشاک ایرانیان از دیرباز تاکنون نوشته جلیل ضیاءپور. صنایع ایران نوشته محمد حسن زکی، زن ایرانی در سفرنامه ها نوشته فرشته پناهی و زن در تاریخ نگاری صفویه نوشته عباسقلی غفاری فرد فصلنامه فرهنگی پیمان تمام این کتاب ها مطالب مفیدی را برای این پژوهش ارائه می دهد مثلاً کتاب زن ایرانی سفرنامه نویسان فرنگی میترا مهرآبادی به توصیف نوع پوشاک زنام در زمان شاه عباس پرداخته که تا زمان شاه سلطان حسین را دربر می گیرد. حتی پوشام ادیان دیگر از جمله زردشتی های اصفهان و ارامنه جلفا را در زمان شاه عباس بزرگ و شاه سلیمان صفوی بیان می کند یا تاریخ صفویه جلد دوم به توضیح کامل پارچه بافی و انواع پارچه های دوره صفویه پرداخته همراه با عکس و تصویر لباسهای دوخته شده است و یا شکاهکاری هنر ایران پرفسور پوپ به بافته های عصرصفوی پرداخته و همچنین کتاب اروپائی ها و لباس ایرانیان به شرح تغییر لباس در عصر صفویان و نقش اروپائی ها در تیتر لباس پرداخته که به قصد وارد کردن اجناس خود به بازارهای ایران اقدام به عمل نموده بودند. و در جهت و سقم آنها جای تردیدی نیست. چون بامطالبی که در منابع دست اول آورده شده تناقضی ندارد.
تدفین، ازدواج، میهمانی ها و نوع خوراک و خواسته های ایرانیان و پوشش و حجاب ایرانیان و رنگها مورد علاقه ایرانیان آداب و رسوم پادشاهان و قوانین دربار آنها است و حتی به بررسی سرگرمی ها و آئین های حمام رفتن، نوع بناها و آثار ایرانیان، معماری ایرانی و آداب و رسوم خواستگاری ایرانی پرداخته است
| دسته بندی | مدیریت |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 1270 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 129 |
فهرست
عنوان صفحه
مقدمه 1
فصل اول 3
1 ) توانایی تشخیص مفهوم مدیریت و اصول آن ؛ 3
1/1 ) آشنایی با مفهوم سیستم و انواع آن ( سیستم های باز و بسته و کارکردهای آن ها )؛ 4
2/1 ) آشنایی با مفهوم سازمان و انواع آن و کارکردهای سازمانهای رسمی و غیررسمی ؛ 9
3/1 ) شناسایی سبک های مدیریتی، آشنایی با اصول مدیریت و کاربرد آنها ؛ 13
فصل دوم 22
2 ) توانایی تشخیص مفهوم مدیریت آموزش و کارکردهای آن 22
1/2 ) شناسایی : مفهوم آموزش و آموزشهای رسمی و غیررسمی سازمان نیافته ؛ 24
2/2 ) شناسایی ویژگی های آموزش های فنی و حرفه ای و شناسایی نقش سازمان 25
آموزش فنی و حرفه ای در نظام آموزشی کشور ؛
3/2 شناساییی مفهوم مدیریت آموزشی و اصول آن، جایگاه مدیریت آموزشی در 30
آموزشگاههای فنی و حرفه ای و آشنایی با اصول مدیریت آموزشی و کارکردهای آن؛
فصل سوم 32
توانایی اجرای مقررات و آیین نامه های موسسات کارآموزی ؛ 32 شناسایی : ویژگی ها، قوانین و مقررات تأسیس ؛ 34
فرایند اخذ مجوز ؛ 35
اصول اجرای مقررات وآییم نامه های تأسیس آموزشگاههای فنی و حرفه ای ؛ 37
آشنایی با مسایل و مسئولیت های حقوقی مدیریت آموزشگاه. 38
3 ) قوانین و مقرّرات تأسیس آموزشگاه های فنی و حرفه ای : 40
فهرست
عنوان صفحه
فصل چهار 41
توانایی برنامه ریزی و نظارت بر اجرای برنامه ها ؛ 41
1 . 4 ) دوره های اجرائی قابل اجرا در آموزشگاه ؛ 42
2 . 4 ) اصول تشخیص و انتخاب کار در آموزشی آموزشگاه ؛ 45
3 . 4 ) فرآیند برنامه ریزی آموزشی استاندار مهارت آموزشگاه ؛ 46
4 . 4 ) اصول تدوین اهداف کلی و جزئی دوره آموزشی آموزشگاه ؛ 53
5 . 4 ) اصول تحلیل محتوای دوره آموزشی آموزشگاه ؛ 54
6 . 4 ) اصول تأمین امکانات آموزشی آموزشگاه ؛ 55
7 . 4 ) اصول مدیریت بر اجرای دوره های آموزشی آموزشگاه. 56
فصل پنجم 58
توانایی ارزشیابی از دوره های آموزشی ؛ 58
شناسایی : 59
اصول ارزشیابی جامع و فراگیر ( ارزشیابی پایانی، نظرسنجی از فراگیر و مدرس)؛ 59
اصول ارزشیابی از اثربخشی آموزشی. 60
فصل ششم 72
1 ) پایه های اساسی آیین نگارش ؛ 73
2 ) مقررات مکاتبات اداری ؛ 73
3 ) اصول استناد به قوانین و مقررات ؛ 77
فهرست
عنوان صفحه
فصل هفتم 79
توانایی برقراری روابط انسانی ؛ 79
- مفهوم ارتباط و عوامل تشکیل دهنده آن ؛ 80
- عوامل موثر ارتباطی ؛ 80
- موانع ارتباطی ؛ 82
- اصول برقراری روابط انسانی ؛ 84
- آشنایی با اصول روان شناسی عمومی ؛ 86
- آشنایی با جامعه شناسی عمومی. 91
فصل هشتم 93
1 ) اصول مقدماتی حسابداری عمومی ؛ 94
2 ) مراکز مالی و اداری مرتبط با آموزشگاه ؛ 100
3 ) تعرفه های آموزشی ؛ 101
4 ) درآمد و هزینه ها ؛ 103
5 ) اصول نظارت بر امور مالی آموزشگاه. 105
فصل نهم 107
توانایی پیشگیری از حوادث و رعایت نکات ایمنی و بهداشت کار ؛ 107
1 ) حوادث شغلی و علل بروز آنها ؛ 108
2 ) بهداشت محیط کار با وسایل ایمنی و بهداشت کار وکاربرد آنها ؛ 109
3 ) شناسایی اصول پیشگیری از حوادث و رعایت نکات ایمنی و حفاظتی 111
بهداشت کار؛
4 ) عوارض جانبی و اصول انجام کمک های اولیه ؛ 113
5 ) آتش سوزی و اصول انجام آتش نشان ؛ 116
6) منابع و ماخذ 127
مقدمه :
تغییر ساختار زندگی اجتماعی از زندگی گروهی و محدود خانوادگی و ایلی و قبیله ای به زندگی در جوامع گسترده و متنوع در نهادها و سازمان ها با تکالبف و وظایف مختلف افراد و ایفای نقش انسانها در فرآیند اداری سازمان ها و نهاد به عنوان یک عضو از هزاران و میلیونها عضو باعث به وجود آمدن کارکردهایی در درون سیستم های سازمانی گردید و امروزه شاهد صدها اداره و سازمان و نهاد و موسسه و شرکت و ... هستیم که هر کدام با هدف ایفای بخشی از نیازهای اساسی و غیراساسی درصدد تأمین نیازهای متنوع و سیری ناپذیر انسانی در دنیای خاکی تحت عنوان ادامه زندگی تشکیل یافته اند و خود اعضای این تشکل ها در عین تأمین نیاز دیگران خود نیز از موهبت و امتیاز زندگی برخوردارند و روابط و مناسبات و رویکردها و کارکردها و نگرش ها و گرایش ها و انتظارات و توقعات و تکالبف و وظایف و ایفای نقش و برنامه ریزی و سازماندهی و نظارت و کنترل و ارزیابی ها و حتی شکل گیری و حیات و انحلال و تغییر هویت محتوایی و یا تقویت و توسعه حوزه کاری آنها همه و همه تحت عنوان آشنایی مدیریت مفهوم و تبیین می شود و خود مدیریت دارای پیچیدگی ها و شرایط و مقتضیات پیچیده و گوناگونی است که از زمان شکل گیری سازمان ها و نهادها تعاریف و وظایف و حیطه و شرح وظایف و فلسفه و معانی فراوانی برای مفهوم مدیریت به صورت نظریه و تئوری و مبانی و نحوه اجرا و محاسن ومعایب آورده اند. و امروزه مدیریت آنچنان اهمیت و اثربخش است که اگر همه مبانی و امکانات و بودجه و نیروی انسانی لازم در گردش و اداره مجموعه ای مهیا و برقرار باشد اما مدیریت و رهبری سازمان دارای دانش و معرفت مدیریت نباشد.
علیرغم همه مقدمات و حتی اقبال از محصولات و کارکردها به زودی جایگاه خود را از دست خواهد داد. و برعکس اگر مجموعه ای فاقد امکانات لازم و منابع و مأخذ اولیه و فرآیند درونی سازمان هم آشفته و برون داد و نتایج و محصولات و تولیدی تقاضا و مقبولیت لازم را نداشته اما مدیریت آن دارای تدابیر رهبری و توانایی لازم در اداره همه جانبه مجموعه و عالم به شرایط و مقتضیات زمانی و مکانی باشد. با اتخاذ اصول و روش های و متدها و سازماندهی های خاص و بکارگیری از عوامل انسانی در ساعات خاص برای مقام و منزلت خاصی باشد. به زودی شاهد اوج و شکوفایی مجموعه و جذب و جلب دیگران و توسعه و رشد فرآیند درونی سازمان و مجموعه در تولید و توزیع و ارائه خدمات و نیز رضایت شغلی کارکنان و بهره وری درونی سازمان و تأثیرگذاری در اجتماع می گردد. به همین دلیل در این گزارش به بخشی از تعاریف و زمینه ها و عوامل و کارکردهای درونی و بیرونی مدیریت در سازمانها و تشکل ها می پردازی
فصل 1
1 ) توانایی تشخیص مفهوم مدیریت و اصول آن ؛
1/1 ) آشنایی با مفهوم سیستم و انواع آن ( سیستم های باز و بسته و کارکردهای آن ها )؛
2/1 ) آشنایی با مفهوم سازمان و انواع آن و کارکردهای سازمانهای رسمی و غیررسمی ؛
3/1 ) شناسایی سبک های مدیریتی، آشنایی با اصول مدیریت و کاربرد آنها ؛
1/1 ) آشنایی با مفهوم سیستم و انواع آن (سیستم های باز و بسته و کارکردهای آنها) :
مفهوم مدیریت :
مدیریت فرآیند به کارگیری موثر و کارآمد منابع مادی و انسانی در برنامه ریزی، سازماندهی، بسیج منابع و امکانات، هدایت و کنترل است که برای دستیابی به اهداف سازمانی و براسس نظام ارزشی مورد قبول صورت گیرد[1].
تعریف مذکور دارای پنج رکن و شاخص است که زیربنای مفاهیم کلی نظری و عملی مدیریت را دربر دارد.
- اولاً مدیریت یک فرآیند است. و فرآیند خود شامل تغییر با استفاده از مکانیزم بازخود به سوی هدف است.
- مفهوم نهفته مدیریت، دربر گیرنده هدایت تشکیلات انسانی است.
- مدیریت موثر، استفاده از تصمیمات مناسب و رسیدن به اهداف ثمربخش و مطلوب است.
- مدیریت کارآ : به تخصیص و مصرف مدیرانه منابع اطلاق می گردد.
- و بالاخره مدیریت بر فعالیت های هدف دار تمرکز دارد.
مفهوم مدیریت و کارکردهای آن در همه نظام ها و اجتماعات با اختلافات بسیار اندک محتوایی مشابه مفاهیم فوق را دارد. اما در نظام عمل و اجرا با توجه به نظام های ارزشی بسیار متفاوت خواهد بود.
با ارائه تعریف کلی مباحث ساختاری و درونی مفهوم مدیریت و نیز تأثیرات مختلف برون سازمانی گوناگونی شکل می گیرد که به اهم برخی از آنها اشاره می کنیم.
اصولاً ابتدا باید این مفهوم از مدیریت را روشن کرد که مدیریت علم است یا هنر است یا حرفه؟
در تبیین تحولات و مفاهمی مدیریت اشاره گردیده که مدیریت هیچکدام از واژه های ذکر شده نیست، ولی همه آنها هست. زیرا مدیریت شامل همه علوم و هنرها و حرفه ها و حتی دانش ارتباطی بین آنها با حفظ ارزش ها و فضیلت های آفرینش است. زیرا در مفهوم مدیریت جمادات و نبات و حیوانات هم جای دارند و اگر مدیریت یک نظام و سیستم سبب نابودی بخشی از جنگل ها و یا انقراض نسلی از حیوانات در چرخه حیات گردد. مدیریت نا کارآمد است. بولدینگ[2] ضمن شناخت این زمینه ها و با درنظر گرفتن ضوابط عمومی سیستم ها نُه سطح را برای یک سیستم و مدیریت بر آن ذکر کرده است. و طبقه بندی بولدینگ درنظریه سیستمی و شناخت سازمانی و رفتار انسانها از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.
در تقسیم بندی بولدینگ :
سطح اول، را ساخت یا چهارچوب، شامل تمامی قوانین مربوط به استاتیک است ذکر کرده است.
سطح دوم، شامل سیستم غیراستاتیک یا متحرک و ساعت گونه هاست و قوانین دینامیک حاکم بر این سح است.
سطح سوم، سیستم های بازخور یا سایبزنتیک[3] همانند توموستات را شامل می شود.
سطح چهارم، سطح تک یاخته است که به عنوان اولین سطح سیستم های باز توسط پدیده حیات از سطوح قبلی متمایز می گردد.
سطح پنجم ، سطح گیاه و نبات.
سطح ششم، سطح حیوانات و با ویژگی حرکت و احساس از طریق گیرنده های حسی است.
سطح هفتم، انسان است که ویژگی خودآگاهی انسانی حد کمال این سطح است. و با درک زمان و مکان و قدرت تشخیص و تحلیل علامات و اطلاعات و ربط آن را به یکدیگر تصویری از محیط را برای خود می سازد.
سطح هشتم، سازمان های اجتماعی است که باز انسان است که به سازمانها هویت می بخشد.
سطح نهم، دنیای ناشناخته ها و سیتم های متعالی است که در حال حاضر از درک آن عاجز هستیم[4].
اگر کسی نظریه بولدینگ را فقط در سطح روخوانی نظریه مرور کندف حداقل به حیطه و دامنه و حوزه مدیریت و سیستم های مختلف نظام ها واقف می گردد. اگر کسی نظریه بولدینگ را فقط در سطح روخوانی نظریه مردد کند، حداقل به حیطه و دامنه و حوزه مدیریت و سیستم های مختلف نظام ها واقف می گردد.
و چنانچه اشاره گردید در سطح اول و دوم و سوم به قوانین و اصول مختلف فیزیک و مکانیک و شیمی ریاضی و سایر علوم مرتبط با خلقت اشاره شده است.
سطوح چهارم و پنجم و ششم و هفتم به ماهیت تشکیل اولیه حیات و موجود و تک یاخته ها و موجودات گیاهی و جانوری و بالاخره موجود انسانی با همۀ پیچیدگی ها و اهداف و نقش های آنها در آفرینش اشاره نموده است.
در سطح هشتم به سازمانها و تشکیلات مختلف در جوامع اشاره کرده است که خود آنها نیز تحت تأثیر عنصر انسانی معنی و مفهوم می یابند.
و بالاخره سطح نهم که مجهولات دنیای متمدن امروزی و ارزش های ناپیدای ارزشی و فنی و فرهنگی و علمی و تکنولوژی و ارتتباطی است که جهان با همۀ پیشرفت و تعالی درصدد دریافت و کشف آنهاست و هنوز بشر قادر به دستیابی به آنها نشده است.
با این توضیح پاسخ سئوال ذکر شده روشن می گردد که مدیریت، علم یا هنر یا حرفه است و با مطالعه حتی صوری نظریه بولدینگ می توان به این پاسخ پرداخت که مدیریت فقط علم نیست. مدیریت فقط هنر نیست و مدیریت هیچگاه حرفه به حساب نمی آید. بلکه مدیریت، شناخت همۀ طبیعت و ارزش ها و علوم و فنون و کار بست مؤثر و کارآمد آنها در تحقق آرمان ها و اهداف کوچک و بزرگ موجود انسانی در بستر ارزش ها و پایگاه اجتماعی و فلسفه حیاتی آنهاست.
و فقط بخشی از دانش عمده مدیریت ناشی از تجربیات مدیران و آثار و اندیشه های دانشمندان بوجود آمده است[5].چنانچه در مقدمه نیز اشاره گردید، مدیریت از نوع مدرن و جدید سابقه نسبتاً طولانی ندارد. و تمدن های پیشین و ابتدایی از جمله مصریان، چینیان، ایرانیان و رومیان و هندی ها و المانی ها و سایر تمدن های دیرین به جای مدیریت دارای اندیشه ها و بینش هایی در اداره امور مختلف و اجتماعات بودند و در یک سلسله مراتب کلّی و کلان و ابتدائی با تقسیم کار ساده و مختصر نظام های ساده اقوام و قبایل اداره می شد[6].
سه مکتب اصلی و مشهود در مفهوم مدیریت از سایر مکاتب برجسته و مهمتر می باشد. و از مکاتب شناخته شده، مکتب فرآیندی، مکتب تجربی، مکتب رفتار .انسانی، مکتب نظام اجتماعی، مکتب تئوری تصمیم گیری، مکتب کمّی و مقداری و سایر مکاتب طبق برآورد و تحلیل ویلیام اسکات[7] و با تلفیق و مطالعه طبقه بندی های تاریخی سه مکتب را در مدیریت مطرح می کند.
الف ) مکتب کلاسیک : شامل تقسیم کار، سلسله مراتب، حیطه نظارت و ساختار منطقی.
ب ) مکتب نئوکلاسیک : که با نهضت روابط انسانی شناخته شده است.
ج ) مکتب سیستمی : مکتبی که سازمان را همچون سیستم با متغیرهای وابسته به محیط توقیف می کند و مکتب سیستمی از دیگر مکاتب دوگانه نیز ارزشمند تر است زیرا این سیستم به عنوان منظومه واحدی از اجزاء مرتبط و متعادل که اصل وابستگی مهمترین خاصیت آن است. و اگر اجزاء و عناصر را به صورت مجزّا بررسی کنیم هیچوقت سازمان را نمی شناسیم و این شناخت ارتباطی و سیستمی یک مجموعه است که ما را قادر به شناخت سازمان و کارکردهای آن قادر می سازد[8].
2 . 1 ) آشنایی با مفهوم سیستم و انواع آن :
مفهوم سیستم مفهوم تازه ای نیست و ریشه آن در نظام افرینش و جان طبیعت می رسد. امّا سیستم به صورت تئوری محصول سال های بعد از جنگ جهانی دوم است و استفاده از روش های منظم و مرتبط با همه عوامل و متغیرها با عنوان روش (تحقیق عملیاتی) پس از سال های 1940 در انگلستان آغاز و در آمریکا توسعه یافت، و در سال های 56 – 1950 تئوری عمومی سیستم ها توسط برتالانفی زیست شناسی آلمانی مطرح شد.
و افرادی چون سایمون، بولدینگ، اشبی، چرچمن، کاف و دیگران در توسعه تئوری سیستم کمک کردند.
تئوری سیستمی : مجموعه ای از عناصر و اجزای مرتبط در حالت کنش و واکنش متقابل برای ایجاد یک هدف کلی را شامل می شود[9].
سیستم ها بر اساس مبانی 8هدفمندی، کارکردی، اهمیتی و ترکیبی به اواع مختلف تقسیم می شوند.
1 ) سیستم های اصلی و فرعی : بدن انسان یک سیستم اصلی و دستگاه گوارش یک سیستم فرعی و یا آموزش و پرورش یک سیستم اصلی و سیستم تربیت بدنی یک سیستم فرعی
2 ) سیستم قطعی و احتمالی : سیستم هایی که نتایج آن قابل اندازه گیری باشد قطعی و سیستم هایی که نتایج آن قابل پیش بینی نباشد احتمالی می گویند.
3 ) سیستم طبیعی و مصنوعی : سیستمی که بر اساس تعاون و عضویت شکل گرفته مصنوعی و سیستمی که بصورت طبیعی و فطری بدون عملکرد آگاهانه انسانی بوجود آمده باشد، سیستم طبیعی است.
4 ) سیستم باز و بسته : سیستمی که با محیط خود رابطه متقابل داشته باشد سیستم باز و سیستمی که با محیط روابط متقابل نداشته باشد سیستم بسته می گویند[10].
در سیستم باز آگاهای از محیط و ارتباط بین روابط خود و اثر گذاری بر محیط استوار است. و بر عکس ضمن کسب اطلاعات از محیط و تغییر و تبدیل داده ها نهاده های جدیدی در چرخه سیستم شکل می گیرد.
و در سیستم بسته، معمولاً تولید و خدمات و ارائه فعالیت ها تکراری ومبتنی بر در پیکره تحولات روزمره و افزایش دانش و مهارت از کاروان فناوری و روش های نوین عقب می مانند و این سیستم ها معمولاً در نظام های هنری و منحصر هر کشوری کارآیی دارند. مثلاً سیستم قالی بافی در ایران یا سفال گری یا نوعی تولیدات سنتی و انحصاری نوعی دیگری از سیستم در نظام های مدیریتی وجود دارد که سیستم ساده و پیچیده معروف است.
این نظریه برگرفته از نظریات بولدینگ است که در بخش های نخستین طبقه بندی نه گانه مدیریتی را از ایشان گزارش کردیم.
این نظریه از بولدینگ اشاره به نوعی سیستم اطلاق می گردد که :
سیستم های از آسان به پیچیده وی عبارتند از :
سیستم های استاتیک مثل نقشه زمین، سیستم های دینامیک مانند دوچرخه، سیستم های سایبرنتیک مثل ترموستات، سیستم سلولی که مرز موجود زنده از جمادات است. سیستم گیاه با سیستم حیوان، سیستم انسان، سیستم سازمان سازمان اجتماعی و بالاخره سیستم ماورا الطبیعه و دنیای ناشناخته که از آسانی به پیچیدگی ذکر شده است[11].
3 . 1 ) سازمان و انواع آن و کارکردهای سازمان رسمی و غیر رسمی
سازمان یک نهاد اجتماعی مبتنی بر هدف دارای ساختار طرح ریزی شدۀ آگاهانه و فعالیت نظام مند و همهنگ شده که با محیط خارجی ارتباط دارد[12].
سازمان ها هم بر اساس کمیت حوزه فعالیتی و کارکردهای درونی وماهیتی و یا اهداف تعیینی ونیز تولیدات و خدمات نهایی به انواع مختلف تقسیم می شوند.
1 ) سازمان های بزرگ و کوچک
2 ) سازمان های رسمی یا غیررسمی
3 ) سازمان های دولتی و غیر دولتی
4 ) سازمان های تعاونی و شخصی و یا دولتی
5 ) سازمان های تولیدی یاتوزیعی یا خدماتی
6 ) سازمانهای خاص، یا سازمانهای عام
7 ) سازمان های صف و یا ستاد
هر سازمان برای ایجاد و تشکیل سه مرحله سپری می کند.
الف ) تقسیم کار ب ) اختیار و مسئولیت ج ) روابط
نمودار در سازمان بسیار مهم است. زیرا سلسله مراتب قدرت و تصمیم گیری و اختیار را نشان میدهد[13].
و معمولاً اختیار از بالا و اطاعت از پایین اعمال می شود و گاهدی هم نمودارها جنبه افقی در بعضی سطوح دارند که نمودار هر سازمانی معمولاً در دسترس کارکنان قرار می گیرد.
4 . 1 ) شناسایی سبک های مدیریتی آشنایی با اصول مدیریت و کاربرد آنها
به دلیل ارتباط شدید موضوع با مفهوم مدیریت و کارکردهای آن لازم می دانیم. مکاتب سه گانه را بیشتر توضیح دهیم :
الف ) مکتب کلاسیک خود شامل سه نظریه است[14].
1 ) نظریه مدیریت علمی
2 ) نظریه فرآیندی مدیریت (اصول گرایی)
3 ) نظریه بوروکراسی
1 : از اواخر قرن نوزدهم گروهی تلاش کردن اصول مدیریت را با بکارگیری روشهای مهندسی در (طراحی شغل) علمی تر نشان دهند و مطالعات و تحقیقات قابل توجهی در این زمینه نشان دادند. و با رویّه آزمایشی انتخاب پرسنل برای کار خاصی اصولی را برای تلاش های خود بوجود آوردند. و تیلور[15] پرچمدار این نهضت وتفکر است. و در این تلاش ها
- اصول علمی را به جای محاسبات سرانگشتی و تخمینی جایگزین کرد.
- هماهنگی های لازم در فعالیت گروهی را به جای آشفتگی در عمل شکل داد.
- با جلب همکاری افراد فرد گرایی را منسوخ کرد.
- کار و تلاش برای حداکثر بازده نهایی
- تلاشهای جانبی برای ارتقاء رشد تمامی کارکنان و رشد و ترقّی روز افزون را محور مدیریت در سازمان و سیستم خود قرار داد و هرچند این نظریه امروزه معایب فراوانی دارد ولی در آن برهه از اهمیت و ارزش علمی برخوردار بود.
ب ) نظریه فرآیندی (اصول گرایان یا وظیفه گرایان)
در اثنای جنگ بین الملل اول (1917 میلادی) افرادی همچون هنری فایول[16] فرانسوی تجربیات خود را در کار مدیریت بصورت وظایف مدیری منعکس می کند که کل سازمان را پیکره واحدی می بینید و فعالیت های این پیکره در شش دسته فنی (تولیدی، بازرگانی ) (خرید و فروش و عبادا)، مالی (تعیین منابع مالی و مصرف بهینه)، ایمنی (حفاظت از افراد و اموال)، حسابداری (تعیین وضع موجود مالی) و وظایف مدیریتی (برنامه ریزی، سازماندهی، فرماندهی، هماهنگی و کنترل) بیان می کند.
پنج دسته اول این فعالیتها کاملاً روشن هستند و در کتابهای دانشگاهی و تحصیلی هم معمولاً از آنها نام نمی برند ولی فعالیت های ششم که به وظایف مدیریتی مشهور گشته از اهمیت زیادی برخوردار است. و در فعالیت پنج گانۀ مدیریتی (برنامه ریزی، سازماندهی، فرماندهی، کنرل و هماهنگی) به اصول چهار ده گانه در تقویت فعالیتهای مدیریتی تأکید دارد. که شامل[17] :
1 ) تقسیم کار : کاهش تعداد کارهایی که هر کس در محدودۀ معینی انجام می دهد یا تعداد مسئولیت هایی که یک مدیر داردکه موجب افزایش مهارت و بهبود عملکردش می گردد.
2 ) اختیار : حق صدور دستور به اجرا درآوردن آن را به کمک تشویق یا تنبیه اختیار می گویند مسئولیت داشتن به پاسخ گو بودن در برابر نتایج گفته می شود اختیار و مسئولیت باید با هم متناسب باشند.
3 ) انضباط : اطاعت و تعهد ناشی از توافقهای مدیر با کارکنان را انضباط می گویند که ممکن است بصورت کتبی یا عرضی و خط مشی باشد و انضباط بیشتر حاصل توان رهبری مدیر است.
4 ) وحدت فرماندهی : اختیار دستور دادن به کارمند که باید مختص یک مدیر باشد و کامند بداند از چه کسی دستور می گیرد و در برابر چه کسی مسئول است.
5 ) وحدت مدیریت : برای اجرای برنامۀ واحد باید مدیر واحد وجود داشته باشد و چنین مدیری باید تمام فعالیتهایی که دارای هدف یکسان است هماهنگ و رهبری کند.
6 ) ترجیح هدفها به منافع فردی : در هر سازمان منافع یک فرد نباید بالاتر از منافع و اهداف کلی سازمان قرار گیرد و مدیر موظف است با ارائه الگوهای خوب میان منافع فردی و سازمانی همبستگی ایجاد کنند.
7 ) جبران خدمات کارکنان : در قبال کارهای مؤثر کارکنان باید پاداش منصفانه ای پرداخت گردد. و این پاداش متناسب با ارزش کار انجام گرفته و میزان تأثیر آن در واحد سازمانی ارزیابی و ارائه گردد.
8 ) تمرکز : سازمانها مثل ارگانیزم موجود زنده علی رغم فعالیتهای مختلف همانند یک سیستم واحد عمل می کنندو تمرکز تا حدی که فرد از سایر بخشها جدا افتد تأکید نمی گردد. و تمرکز و عدم تمرکز باید در حدّی اعمال که حیات سیستم چون موجود زنده و فرد بعنوان اعضای سیستم از هم غافل نباشند.
9 ) سلسله مراتب : خط فرمان یا مسیر دستور از مقامات بالا شروع و به اجزای پایین ختم می گردد و ارتباط از طریق خط فرمان صورت می گیرد وحدت مدیریت را امکان می سازد.
10 ) نظم : استفاده از افراد در محل متناسب و مستعد با وی و انتخاب صحیح ابزار و امکانات در جای خود و به اندازه لازم در ساخت سلسله مراتب سازمانی و حفظ پیکرۀ سازمان.
11 ) عدالت : رفتار عادلانه و متناسب با ارزش و منزلت کاری و شغلی و فردی بطوریکه حس تبعیض و فاصله را در میان کارکنان بوجود نیاورد.
12 ) ابتکار عمل : اجرای برنامه ای و زمان بندی امور بدست افراد مسئول با هدف روشن و آگاهانه.
13 ) ثبات : ارائه مهلت و فرصت به کارمند برای ارائۀ استعداد خود در انجام وظیفه تا زمانی که فرد علاقه و قادر به انجام امور در حد قابل قبول و مؤثر است.
14 ) احساس یگانگی : وحدت کارکنان باعث ایجاد نوعی هماهنگی و قدرت یکپارچه و استحکام سازمانی است و مدیران وظیفه دارندروحیۀ کار دسته جمعی با درک هدفهای سازمانی را پیگیری نمایند[18] و سطح نهادی را در سازمان افزایش دهند[19].
ج ) نظریۀ بوروکراسی :
در زمانیکه توجه فردیک تیلور و هنذری فایول بر جنبه های علمی مدیریت در کسب و نیل مؤثر به اهداف مؤثر متمرکز بوند. ماکس وبر (1920 – 1864 م)[20] جامعه شناسی آسمانی نظریۀ مخالف آنها و مقایر با نظریۀ تیلور و فایول را به نام نظریۀ بوروکراتیک مطرح کرد. و ساخت درونی نظریه بوروکراتیک مبتنی بر روابط و ارزش های انسانی است. و یکی از مکتب های نظریه بوروکراسی مکتب روابط انسانی است.
| دسته بندی | اقتصاد |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 165 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 150 |
عنوان صفحه
تاریخچه 1
مقدمه 2
کیفیت کالا 2
نقش طراحی در صنعت بسته بندی 4
بسته بندی و صادرات 12
روش های افزایش کیفیت کالا و خدمات 14
کنترل کیفیت 19
عوامل مؤثر در کیفیت طراحی 22
اجزای مدیریت کیفیت فراگیر 25
spc چیست؟ 39
هزینه یابی کیفیت 41
شرکت XX سهامی عام 58
مروری بر تاریخچه کنترل کیفیت در ژاپن 66
اصول بازاریابی فیلیپ کاتلر 85
برنامه ریزی استراتژیک مبتنی بر کیفیت 87
ادغام برنامه ریزی استراتژیک و مدیریت جامع کیفیت 88
فهرست مطالب
عنوان صفحه
عناصر اصلی برنامه ریزی استراتژیک مبتنی بر کیفیت 89
سنجش ، ارزشیابی و ارتقای مستمر 89
پنج رویکرد برنامه ریزی کیفیت 95
مراحل اجرا 96
نظریه مدیریت کیفیت 99
زنجیره واکنشی بهبود کیفیت 102
جایزه مالکوم بالدریج 104
جوران 108
کرازبی 110
تاگوچی 113
ایشی کاوا 116
اصول حرکت به سوی کیفیت 117
استانداردهای کیفی و کیفیت 119
ابعاد کیفیت 121
تعاریف 122
پاسخ به چند سؤال کلیدی 124
فهرست مطالب
عنوان صفحه
مدلهای جهانی ارزیابی کیفیت 131
استقرار مدیریت کیفیت 133
ساختار روش اجرایی 134
مبنای مدیریت کیفیت 140
منابع 1
تاریخچه
از لغات بهره وری و عملکرد به طور متداول در حوزه های علمی و تجاری استفاده می شود، اگرچه به ندرت تعریف یا توضیح مناسبی از آنها ارایه شده است.در حقیقت این لغات اغلب گیج کننده اند و با واژگانی چون کارایی،اثربخشی و سوددهی، مترادف در نظر گرفته می شوند(سینک و توتل، ۱۹۸۹؛ چو، ۱۹۸۸؛سومانث، ۱۹۹۴؛ کاس و لویز، ۱۹۹۳؛ توماس و بارون، ۱۹۹۴؛جکسون و پیترسون، ۱۹۹۹). دستورالعملهای سنجش و بهبود نیز اغلب بدون درک واضح از آنچه باید اندازهگیری شود و بهبود یابد اجرا می گردند.این رویکرد عمل گرا نسبت به بهبود، فرصت فهم کامل و سپس به حد اکثر رساندن عوامل اساسی و موثر در رقابت پذیری و موفقیت را به سادگی از بین می برد.
مطمئنا در محافل علمی،داشتن واژگان و دستور زبان مشترک در تضمین ارتقای درک مشترک، بنیادین و قوی، سودمند است.
مقدمه
کیفیت کالا
امروزه به کیفیت کالا بعنوان یک امر ساختنی توجه میشود نه یک مساله کنترل کردنی . تولید یک کالا با کیفیت مناسب نیاز به بهبود عملکرد کلیه قسمتهای دخیل در تولید آن کالا دارد. کنترل کیفیت مواد اولیه، قطعات ساخته شده و نیمهساختهای که محصول از مونتاژ آنها بوجود میآید ضروری است ، اما کافی نیست . علاوه بر موارد مذکور باید نظارت و طراحی دقیقی بر کنترل در حین تولید و طراحی بعمل آید. انجام این کار مستلزم طراحی یک سامانه کنترل کیفیت یکپارچه IQC میباشد. اگر چه سابق بر این روشهای TQC به همین منظور استفاده شدهاند، اما به نظر میرسد که اجرای IQC آسانتر از TQC باشد. طراحی و اجرای یک سیستم IQC علاوه بر آسان بودن، بیشتر مزایای یک سیستم TQC را به همراه دارد. سیستم IQC مورد نظر از ادغام دو سیستم کنترل کیفیت آماری و سیستم کنترل فرآیند آماری در مجاورت یک سیستم اطلاعات کیفیت حاصل میشود. واحد مورد بررسی این مطالعه یک شرکت بزرگ ماشینآلات صنعتی میباشد که مدل IQC برای آن طراحی و اجرا گردیده است .
صنعت بسته بندی و طراحی کالا
می توان گفت زبان تولید،بسته بندی وارایه کالا با شکل مناسب دربازار است.لزوم نگرش سیستماتیک به صنایع بسته بندی ،امروز بسیار بیشتر از گذشته احساس می شود.تنگناهای اقتصادی موجودوکاهش نقدینگی وسرمایه درگردش واحدهای تولیدی،کاهش منابع تامین کننده در آمدهای مالی همه وهمه اهمیت نقش صنعت بسته بندی ولزوم نگرش مدیریتی وسیستماتیک رابیشتر ایجاب می کند.درجهان امروز محصولات بسته بندی شده دارای ویژگیهای کاملا شناخته شده است ،امامتاسفانه هنوز نقش اقتصادی ،اجتماعی بسته بندی از سوی بسیاری از تولید کنندگان کشور به درستی درک نشده است وآگاهی لازم نسبت به آن به عنوان یک ابزار بازاریابی در بازارهای داخلی وخارجی وجودندارد.
کیفیت بسته بندی ایران نسبت به بسته بندیهای خارجی درسطح بسیار پایینی قراردارد.باتمام اهمیتی که بسته بندی دارد وپیوسته توسط مسئولان به آن اشاره می شود،بسته بندی هنوز هویت صنفی یا صنعتی پیدانکرده وواحدهای تولیدی همچنان برای پیداکردن یک روش یایک ماشین بسته بندی مناسب محصول خود سردرگم هستند.دراین رابطه می توان به فقدان بسته بندی مناسب درمورد برخی کالاهای صادراتی مانند زعفران اشاره نمود که عموما به صورت فله ای صادر می شود.درپاره ای ازموارد بسته بندی بعضی ازمحموله های صادرشده به کشورهای پیشرفته بدلیل مغایرت با قوانین مربوط به محیط زیست ،به خودداری واردکنندگان این کشورها از تحویل گرفتن کالا منتهی شده است.درمواردی بدنبال بی توجهی تولید کنندگان وصادر کنندگان نسبت به استانداردهاوالزامات کشورهای واردکننده ،کالاهای مزبورقابل قبول در آن کشورها محسوب نشده است دور ریخته ویا مرجوع شده اند
نقش طراحی در صنعت بسته بندی
طراحی دربسته سعی دارد کیفیت کالا را به شکل دقیق تری به نظر مصرف کننده برساندتا علاوه بربرخورداری از اعتماد واطمینان بیشتر به سلامتی کالا،ایجاد جذابیت وگیرایی بالاتری نموده ومصرف کننده رامجبور به خرید نماید.این شکل طراحی امکان رقابت مطمئن کالا رادر بازارهای رقابتی به راحتی فراهم می سازد.هنگام طراحی سهولت جابجایی یا مصرف،مسایل مرتبط با با حمل ونقل وانبار کردن کالا نیز مورد بحث قرار می گیرد.بسته بندی مناسب نقش عمده ای درموفقیت محصول دارد.طراحی موفق بسته بندی محصول مستلزم تخصصهای مختلف درزمینه تحقیقات علمی،روانشناسی ،هنر وطراحی است.رنگ آمیزی وطراحی بسته بندی متناسب با سلیقه بخشهای مختلف بازار موجب جلب تقاضای بیشتر برای محصول می شود.
مصرف کنندگان امروزی بسته ومحصولی را می پسندندکه آسان باز شود،درصورت نیاز به نگهداری محصول قابل استفاده مجدد باشدودرزمان پایان مصرف نیز دورریختن آن آسان باشد.متاسفانه طراحی بسته بندی بصورت علمی درایران وجود نداشته واز موارد ضعف در بسته بندی محصولات کشور می باشد.
روشهای توزیع محصول ونقش آن درساختار بسته بندی:
روش توزیع می تواند اثر زیادی برساختار بسته بندی داشته باشد.تغییر در سیستم توزیع ممکن است منجربه روش جدید بسته بندی محصولات قبلی شود.مثلا تغییر به سمت ناوگان کانتینری باعث کاهش درمیزان بسته بندی خارجی می شود.جزییاتی که دراین مرحله از عملیات باید مورد توجه قرار گیرد عبارتنداز:
یک بسته بندی خوب از محصول درطی حمل ونقل ،فرایند انبارداری،قفسه مغازه خرده فروشی ودر قفسه خانه مشتری حفاظت می کند.این نوع حفاظت برای تمامی بخشهای در گیر با محصول نظیر تولید وکانالهای توزیع ومشتری منافع اقتصادی به بار می آورد.تازمانی که توزیع محصول رادرزمان ومکان مناسب ارایه کند ،بسته بندی می تواند به بعد کیفیت محصول از طریق فراهم آوردن درجه مناسبی از حفاظت در مقابل شکستگی ،فاسد شدن وگم شدن محتویات بیفزاید.هرکدام ازروشهای توزیعی اعم از هوایی،دریایی،زمینی با پالت،کانتینرو...از نظر تکنولوژیکی قابل دسترسی ،محدودیت ابعاد بسته بندی وفشاروارد برکالاها دارای ویژگیهای خاصی هستندوبه علت تفاوت این ویژگیها تعارضاتی درتقاضای بکارگیری روشهای فوق وجوددارد.
این یک اصل اساسی است که طرح هربسته باید با مشخصات آنها تناسب داشته باشد.مخاطرات فیزیکی ازقبیل به هم فشردگی که درمرحله نگهداری یا انتقال بوجود می آید،برخورد یا تصادف که ممکن است در هنگام انداختن ویا پرت کردن بسته ها بوجود آید،تبخیر،اثردما،حرارت ونورو... از جمله مسایلی است که در انتخاب روش توزیع بایستی به آنها توجه شود.
تکنیکهای بسته بندی
تکنیکهای بسته بندی با توجه به تکنولوژی وماشین آلات موجود در کشور وامکانات قابل دسترس ودستیابی در داخل وخارج کشور می بایست انتخاب گردد،تکنیک بسته بندی از چند نظر قابل تفکیک است که از آن جمله می توان به مواد اولیه مصرفی در صنعت بسته بندی وتکنولوژی وماشین آلات ذیربط اشاره نمود. ماشین آلات وتکنولوژی بسته بندیهای فلزی امکان استفاده از تجهیزات جهت ساخت ،پرکردن وبستن درب قوطیهای فلزی رافراهم می آورد.شیشه ماده ایده آلی برای ظروف بسته بندی با ترکیبی از کارایی ،ارزانی،بهداشتی وزیبایی است.بسته بندی کاغذی ومقوایی درتمام ابعاد وزوایای صنعت بسته بندی رخنه کرده وبه جرات می توان گفت برای هر نوع محصول تولیدی قابل استفاده است.بسته بندیهای چوبی در ساخت جعبه های چوبی (صندوق) وبسته بندیهای پلاستیکی عمدتا در صنایع غذایی قابل استفاده هستند.ترکیبی از موارد فوق نیز در بسته بندی محصولات استفاده می شود.مواد مختلف دربسته بندی ازنظر هزینه ،استحکام،زیبایی،جذابیت وتناسب با محصول استفاده شده وبا توجه به نوع مواد اولیه مصرفی درصنعت بسته بندی تکنولوژی وماشین آلات ذیربط عبارتند از:
یکی از مشکلات کشور در این است که بسته بندی در براخی مراحل بصورت دستی انجام می شودواین کار تلرانس وزن بسته ها رامتفاوت می کند.علاوه براین احتمال آلودگی ثانویه بدلیل قراردادن کالا بادست نیز دربسته وجوددارد. استفاده ازسیستمهای نیمه اتوماتیک ویا عمدتا دستی یکی از دلایل عدم رقابت محصولات تولیدی در بازارهای جهانی است.تکنولوژی وارداتی نیز بدلیل نیاز به سرمایه گذاری بالا ندرتا مورد استفاده قرار می گیردوماشین الات تولید داخل نیز عمدتا قابل رقابت نیستند.
کنترل کیفیت در بسته بندی
هدف اصلی تولید کننده تولید وتحویل اقلام با یک مشخصه معین به مصرف کننده ودر عین حال اطمینان از سود آوری عملیات ا ست.برای برآورده ساختن این هدف باید کیفیت مورد سنجش وارزیابی قرار گیرد استانداردهای بسته بندی نهایی مورد قبول کیفیت بسته بندی نهایی شامل روشهای آزمایش کمی مثل اندازه گیری نیروی وارده برظروف شیشه ای ویا ارزیابی های ذهنی از جنبه هایی مثل ظاهر کلی بسته است.
بخش کنترل کیفیت سه سطح اصلی در مسئولتها دارد:
استانداردبسته بندی
بکارگیری استانداردها وسیستمهای کیفیت در ایجاد والقاء اعتماد واطمینان درنزد مشتریان بسیار سودمند است.پذیرش سیستمهای کیفیت براساس ایزو9000 برای شرکتها در کشورهای درحال توسعه ضروری به نظر می رسد،چنین سیستمهایی آنها راقادر می سازد به بازارهای جهانی وصادراتی رقابتی شدید وارد شده وهمچنین سهم بازار خودرا افزایش دهند.بکارگیری استانداردها ،کیفیت رابهبود بخشیده ،بهره وری وکارآیی عملیات راافزایش داده واتلاف سرمایه ها راکاهش می دهند.استانداردهای موجود بسته بندی عبارتنداز:
استفاده ازبسته بندیهای مطلوب برای صادرات وانطباق استانداردها با مصرف کنندگان وسلیقه کشورهای واردکننده به عنوان عامل موفقیت دربازارهای داخلی وخارجی اهمیت زیادی دارد.
تدوین مقرراتی جهت استفاده ازبرچسب مخصوص صادرکننده یا برچسب وعلایم درخواستی خریدار ازجمله تمهیداتی است که برای جلوگیری از خدشه دارشدن اعتبار کالاهای صادراتی ضروری است.
بسته بندی وصادرات
راه پیدانمودن به بازارهای جهانی یکی از مسایلی است که درصدر مسایل تولید قراردارد.شناخت صحیح از بازارهای جهانی وآگاهی از نوع وسلیقه های متفاوت درخواستی در حیطه زمانی ،کیفیت کالا وایمنی آن،ازجمله مسایلی است که درتعیین سیاستها،طراحی واجرای بسته بندی نقش اساسی ایفا می کند.امروزه با توجه به استانداردهای خارجی ویا داخلی در زمینه تولید محصولات ، استاندارد کردن کالاها ویا خدمات،استقرار سیستم مدیریت کیفیت ازجمله پارامترهای مهم درعرصه رقابت صنعتی بشمار می روند. امروزه کیفیت برتر کالا همراه با با سایر عوامل وشرایط تاثیر گذار برفروش صادراتی مانند وضعیت بازار ،نحوه توزیع وبسته بندی،خدمات پس از فروش ،قیمت و ... موثر است.استاندارد های جهانی جنبه های مختلفی از جمله طراحی کالا ،بسته بندی،شرایط حمل و...رادر برمی گیرند
هولوگرام کنترل کیفیت کالاهای ICT جایگزین طرحهای اجباری شود
هولوگرام کنترل کیفیت کالاهای انفورماتیک در کشور یک طرح کاملا تشویقی است؛ اما میتواند جایگزین طرحهای اجباری شود.
علیرضا خمسه، مدیرعامل مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک، با بیان این که ویژگی مورد انتظار از یک کالای استاندارد، فروشنده و نمایندگی معتبر و دارای شبکه توزیع است، اظهارداشت: کالاهای فناوری اطلاعات وابسته به سرویس هستند و به شرط گارانتی، فروشنده و شبکه توزیع پیشنیاز اولیهای است که کمک میکند تا خریدار بتواند کالای خوب دریافت کند.
خمسه، با اشاره به هالوگرام کنترل کیفیت محصولات انفورماتیک در کشور که مصرفکننده و واردکننده را مقید میسازد که از محصولات استاندارد استفاده کنند، افزود: هالوگرام به نوعی با کالای قاچاق مبارزه میکند و مزیت آن پشتیبانی از کالاهای مرغوب در کشور خواهد بود.
وی، با بیان این که هولوگرام کنترل کیفیت محصولات IT طرحی کاملا تشویقی است، تصریحکرد: هیچ اجباری برای تولیدکنندگان و توزیعکنندگان کالاها برای دریافت این نشان وجود ندارد؛ اما اگر در بازار جای اصلی خود را پیدا کرد، میتواند جایگزین طرحهای اجباری شده و به عنوان مزیت در مناقصهها اجرا شود.
مدیرعامل مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک با بیان این که علاوه بر نشان هولوگرام، تعیین استاندارد کالاهای سختافزاری از دیگر اقدامات این مرکز خواهد بود، گفت: کالاهای سختافزاری نظیر منبع تغذیه، کیس، مانیتور، پرینتر، اسکنر، سرور و کپییر از جمله اقلامی است که اگر وارد کشور میشوند، لازم است که مقررات استاندارد در موردشان احراز شود که این امر استاندارد اجباری تلقی شده و در صورتی که واردکننده مستندات قابل قبولی ارایه نکند، شامل این استاندارد نخواهد شد.
خمسه، در خصوص استاندارد نرمافزاری با بیان این که در زمینه نرمافزار به بلوغی نرسیدهایم که به استاندارد آن فکر کنیم، یادآور شد: راهحلهای نرمافزاری در کشور ما عمومی نیست که بخواهیم آن را استاندارد کنیم؛ اما در خصوص استاندارد امنیت اطلاعات فعالیتهایی صورت گرفته است.
وی، با بیان این که مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک مسوولیت مشاور و پیادهسازی استاندارد امنیت اطلاعات را برعهده دارد، خاطرنشان کرد: امنیت فضای تبادل اطلاعات از جمله بحثهایی است که در کشور باید نهادینه شود.
روشهای افزایش کیفیت کالا و خدمات
چالش فرا روی اکثر مؤسسات تولیدی و خدماتی هنگام مواجه شدن با تنزل کیفیت کالا و خدمات آن مؤسسات، یافتن علل کاهش کیفیت و خدمات این سازمانها است. کارشناسان دلایل پائین بودن کیفیت کالا و خدمات را معمولاً در سوء مدیریت، عدم برنامهریزی مناسب و کم بها دادن به وظیفه کنترل کیفیت میدانند. اولین مسئول حفظ کیفیت محصول و یا خدمات، مدیرآن مؤسسه تولیدی یا خدماتی است. زیرا مدیـــران بــایــد مــراحــل پیشرفت کــار را در تمــامی رده های شغلی در سیستم خود کنترل نمایند. از بالاترین مسئول اجرائی تا کارمندان ساده باید زیرنظر مدیر باشند. این مدیر است که تقدم و تاخرها را مشخص می کند. و به کارمندان نشان می دهد چه اقدامی از همه مهمتر است البته تمام کارمندان هم باید خطمشی تعیین شده از طرف مدیر را بپذیرند، و تابع مقررات وی باشند. بنابراین، این پرسش مطرح می شود که یک مدیر خوب چگونه باید بر محیط کار نظارت کند تا بتواند بالاترین میزان کیفیت را برای تولیدات کسب نماید. اولین نکته این است که برای مدیر کیفیت نخستین اولویت باشد. هرگز در مورد برنامه های زمانی فاکتور کیفیت را فراموش نکند. هرگز اولویت بندی بودجه را بدون در نظــر گـرفـتـن هـــزینــه افـزایـش کیفیـت بـــررسی ننمــایـــد و هــرگـــز مـیزان بـودجــه برنامه های مختلف کـــارخـــانـه و یا شرکت خود را بدون بررسی کیفیت آن موارد مورد سنجش قرار ندهد. بدون شک برای داشتن کیفیت بالا در یک سازمان باید تاریخچه ای از مفهوم کیفیت از آن سازمان و هدفهای آن سازمان در اختیار داشته باشیم. به بیان دیگر، اگر میخواهیم که سازمان ما به سمت افزایش کیفیت پیش برود باید اطلاعات خود را در مورد واژه کیفیت بالا ببریم. دقیقا زمانی که ما متوجه می شویم چگونه می توانیم مدیریت زمــان و بـودجــه را رعایت کنیم همـان زمـــان است کـــه می توانیم به مدیریت کیفیت هم پی ببریم. ما باید با رابطه بین بودجه، کیفیت و زمان آشنا باشیم. دقیقا در این زمان می توانیم با سرمایهگذاریهای موثر که باعث افزایش سود سهام مالی میشوند، کیفیت تولیدات و خدمات خود را هم بالا ببریم بدون این که اثرات منفی در بخش بودجه و زمان را تحمل کنیم. نقش مــدیــر این است کـــه بعــد از آشنـــایی بـــا روابـــط تــوضیــح داده شـــده در بــالا، بـــه سرمایه گذاری درست بپردازد و کارمندان خود را در راه افزایش کیفیت کالا و یا خدمات راهنمایی کند. بعد از نقش مدیریت، باید نقش برنامه ریزها را بررسی کرد. کیفیت نیز مانند سایر شاخص ها نمی تواند در یک سیستم خودنمایی کند مگر این که از ابتدا در آن سیستم برنامه ریزی شده باشد. بنابراین، سؤال اینجاست که یک برنامه ریز چگونه، عمل می کند تا کیفیت سیستمی را که شناخته افزایش دهد؟ اولین قدم در راه پیشرفت، شناخت شرایط موجود است. هر مهندس باید کیفیت برنامه ریزی های خود را اندازه گیری کند. در عین حال باید بررسی کند که چگونه با ظرفیت های موجود می تواند به حداکثر کیفیت برسد. هر برنامه ریز باید به خوبی با میانگین نواقص کارهای انجام شده و سودمندی آنها و میانگین سرعت برنامه های طراحی شده و کارهای انجام شده آشنا باشد. در نتیجه یک برنامه ریز مانند یک دونده ماراتن می تواند با در نظر داشتن اهداف و تغییر الگوهای کاری گامهای مهمی در راه پیشرفت بردارد. یک برنامه ریز باید مانند یک مربی تیم ورزشی که به هدایت تیم خود برای رسیدن به حداکثر نتیجه می پردازد، به کنترل و هدایت کارمندان یک سیستم بپردازد تا حداکثر کیفیت حاصل شود. بنابراین یک برنامه ریز کاردان باید به جمع آوری آمارهای مناسب بپردازد و سپس بررسی کند که آمارها چه معنا و مفهومی دارد و از آنها در جهت یک برنامهریزی مناسب استفادهکند. همچنین یک برنامه ریز خوب باید اهداف کامل و جامعی را طراحی کند و در راه رسیدن به آنها به تغییر عادات کاری بپردازد. سؤال اینجاست که اگر کنترل کیفیت در جهت افزایش کیفیت و محصولات گام بر نداشته است، پس نقش آن چیست؟ کنترل کیفیت در حقیقت در نقش چشم و گوش مدیریت است تا او را آگاه کند که آیا سیستم به خوبی کار میکند یا اینکه نیاز به کارهای اصلاحی دارد. با اندازه گیری و بررسی مراحل پیشرفت سیستم، به کمک کنترل کیفیت در مییابیم آیا مراحل کاری و استانداردهای سازمان اجرا می شوند یا نه؟ نکته دیگر این که آیا این استاندارد ها و مراحل مختلف در راه به ثمر رساندن خوب کارها و اهداف موثر هستند یا نه؟ وقتی این استانداردها در نظر گرفته نمی شوند علت چیست؟ نکته دیگــر این که آیــا ایـــن استانداردها و مراحل مختلف در راه به ثمر رساندن خوب کارها و اهداف مؤثر هستند یا نه؟ وقتی این استانداردها در نظر گرفته نمی شوند، کنترل کیفیت، علل ایجاد مشکلات را بررسی می کند و به مدیریت کمک می کند تا یک راه حل جدید ارائه دهد و پیشرفت را به سیستم برگرداند. با تست کردن محصولات می توان میزان پیشرفت سیستم را بررسی کرد. کنترل کیفیت، میزان کیفیت به دست آمده را بررسی میکند و به این ترتیب مدیریت می تواند تعیین کند که آیا مراحل کاری برای نیازهای پروژه مناسب بوده اند یا نه؟ وقتی میزان نواقص بالاتر از میزان پیشبینی شده باشد، کنترل کیفیت می تواند کمک کند تا دلایل روشن شود و اقدامات در جهت رفع مشکل انجام شود. در پایان باید گفت وقتی مدیریت دست به تلاشی منظم و دائمی برای افزایش کیفیت کار بزند این روند به تمام قسمتهای سازمان منتقل می شود. یک برنامه ریز می تواند افقهای تازه ای را به یک مدیر نشان دهد تا به این ترتیب به کیفیت بالاتر محصولات برسیم و در نهایت کنترل کیفیت با تست کردن و یافتن نواقص و ارائه راه حل به مدیریت کمک کند تا بهتر در راه افزایش کیفیت گام بردارد.
| دسته بندی | کار و امور اجتماعی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 48 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 30 |
فهرست
چکیده
مقدمه 1 فصل اول: نحوه ی گذرندان اوقات فراغت
معنای اوقات فراغت 2
نیازهایی که از طریق گذراندن اوقات فراغت تامین می شود 4
انواع فعالیت های مربوط به اوقات فراغت 8 پرداختن به هنرها 10
ورزش و فعالیت های بدنی 13
استفاده از رایانه و بازی های آن 15
اوقات فراغت و نظریه های مربوط به آن 16
فصل دوم:اوفات فراغت ؛ رشد یا انحطاط و نظریه های مربوط به آن
نظریه ی فراغت به عنوان هدف فعالیت انسانی 16
نظریه ی فراغت به عنوان آرامش بازسازی و گسترش خود 17
ویژگی های فراغت در عصر حاضر 17
کارکرد های اوقات فراغت 18
برنامه ریزی و اوقات فراغت 20
رهنمودهای عملی 20
نتیجه گیری 22 منابع 24
فصل اول
نحوه ی گذرندان اوقات فراغ
فصل دوم
اوقات فراغت؛ رشد یا انحطاط و نظریه های مربوط به آن
خداوند بزرگ را سپاس می گذاریم که عالم هستی را به نور علم خویش منور گردانید و سپاس بی کران بر ان وجود یکتا که مرا توفیق عطا فرمود که در مسیر علم ودانش قدم بردارم از استاد ارجمند سرکار خانم نرگس رحمنی نهایت تشکر را دارم.
چکیده:
این مقاله طی مطالعات انجام یافته که در آن به بررسی ونحوه گذراندن اوقات فراغت پرداخته شده است که در آن به مفهوم اوقات فراغت ، نیازهای که طی اوقات فراغت تامین می شود، انواع فعالیتهای مربوط به اوقات فراغت، پرداختن به هنرها، استفاده ازرایانه اوقات فراغت در عصر حاضر کارکردهای اوقات فراغت برنامه ریزی واوقات فراغت ورهمنودهای علمی اشاره گرده اید است .
اوقات فراغت را موقعیتی برای آرمیدن وجبران خستگی ناشی از کار ونوش دارویی برای گریز از فشارها وتنش ها ورهایی از بار زندگی مدرن به شمار آورند.
اوقات فراغت فقط زمان آزاد شده از بار نیست. بلکه فعالیتی غیر اجباری است.
در اوقات فراغت انسان ها یک به فعالیتی روی می آورند که برای آنان رضایت بخش ولذت آفرین باشد با توجه به تفاوت های فردی از طرفی ونیز تنوع فعالیت ها وسرگرمی ها از سوی دیگر هر کس به فراخور خود به کار وفعالیتی دلخواه مشغول می شود.
زمان فعالیت های اوقات فراغت با زمان های استراحت بچه ها تلافی نکند.
از تحمیل فعالیت دلخواه ومورد علاقه خود به کودکان ونوجوانان پرهیز کنیم.
زیرا فعالیت هایی که فرد بدان علاقه مند نیست. از جاذبیت چندانی برخودار نبوده فرزاندن ما از توجه جدی بدان اجتناب می کنند.
پرداختن به هنر یکی از مواردی می باشد که می توان در اوقات فراغت به آن پرداخت در آموزش موسیقی ترغیب فرزندان به فراگیری موسیقی های آرام وملایم را مد نظر قرار بدهیم. زیرا نوجوانان که در دوران هیجانی به سر می برند با استماع موسیقی های هیجانی مضاعف دست می یابند که امر مطلوبی نیست.
شنیدن اصوات وآهنگ ها وسرودها در زمان های طولانی می تواند عصبانیت فرد شنونده را به دنبال آورد.
استفاده از رایانه وبازی های آن را می توانیم در بخشی از اوقات فراغت فرزندانمان بگنجانیم.
در استفاده از رایانه کودکان نباید ساعات طولانی از اوقات خود را صرف بازی با کامپیوتر کنند. زیرا عوارض زیادی در پی خواهد داشت که آنها را می توان به عوارض جسمانی روانی اجتماعی وفرهنگی تقسیم کرد.
نشستن طولانی مدت در مقابل مانیتور می تواند آسیب ها وعوارضی را متوجه ستون فقرات ودیسک کمر بنماید.
در هنگام تهیه ودر دسترس کودکان ونوجوانان قرار دادن بازی ای باید والدین از محتوای آنها مطلع گردند تا فرزندان خود را به بیراهه نکشاند.
اوقات فراغت کارکردهای گوناگون داشته که عبارتند از کارکردمتعالی واصلاحی- شکوفای خلاقیت- بهداشت روانی وپیشگیری از آسیب های اجتماعی که توجه به این کارکردها باعث بسیاری از موفقیت ها وشکست های می شود
گذران اوقات فراغت امری مشکل وپیچیده ودر عین حال سازنده می باشد. از این رو فاقد بار معنایی مثبت یا منفی است و ارزیابی آن بستگی به کیفیت گذران آن دارد.
چنان چه برنامه ریزی صحیحی داشته باشیم اوقات فراغت می تواند رسالت تربیتی خود را تحقق ببخشد و در غیر این صورت به معضل اجتماعی تبدبل می شود.
مقدمه:
یکی از مسائل بسیار مهم و در خور توجهی که در فصل تابستان ذهن والدین و مربیان را به خود مشغول می دارد، فرارسیدن اوقات فراغت دانش آموزان است و این که با این زمان طولانی اوقات فراغت دانش آموزان است و این که با این زمان طولانی اوقات فراغت چه باید بکنند و چه تمهیداتی بیندیشند تا کمتر مورد اعتراض فرزندان قرار بگیرند، زیرا عده ای از آنها در این ایام مدام به والدین می گویند : حوصله ما سر می رود ما را جایی ببرید و برای ما مشغولیتی فراهم کنید. از طرف دیگر در خانواده هایی که فرزندان متعددی دارند، معمولاً میزان اصطکاک بین آنها افزایش می یابد و وجود درگیری ها و ضرب و شتم ها و نیز انجام تنبیهات بدنی توسط والدین، فضای خانه را ناامن و مشکل آفرین می کند و گاه حضور بیش از اندازه فرزندان در فضای کوچه که با نظارت(CONTROL ) کمتر والدین همراه است، موجب فراگیری رفتار نامطلوب شده، بدآموزی های ناشی از حضور افراطی در کوچه و خیابان دردسرهای تازه ای برای والدین فراهم می نماید. گاهی متعاقب این حضور طولانی شاهد بروز بزهکاری ها در برخی از دانش آموزان در دوره تعطیلات تابستان هستیم.
اینک سوال این ست که به منظور افزایش بهره وری توانمندی های فرزندان و نیز پربار ساختن اوقات فراغت آنان باید به چه روش هایی متوسل گردید و چه نوع تمهیداتی اندیشید تا شاهد رشد و شکوفایی هرچه بیشتر فرزندان این مرز و بوم اسلامی و نیز کاهش بزهکاری ها در سطح جامعه و به ویژه در میان نوجوانان بوده، مسیر تعالی آنان را هموار سازیم؟
«به من بگویید اوقات فراغت خود را چگونه می گذارنید تا بگویم که هستید و فرزندان خود را چگونه تربیت می کنید. » (فرانسیس دوکه)
در عصر حاضر مقوله اوقات فراغت از چنان اهمیتی برخوردار است که اکثر جوامع برای بهینه سازی این زمان، تمامی امکانات نرم افزاری و سخت افزاری خود را به کار می گیرند. بنابراین ابتدا به معنای فراغت می پردازیم.
فراغت به معنای فرصت هایی است که انسان در آن عهده دار هیچ نوع کار موظفی نباشد. به این معنی که فرد فارغ از قید زمان و تعهدات حرفه ای به آن چه دلخواه اوست، می پردازد. به عبارت دیگر آزادی از الزام در فعالیت ها یکی از ویژگیهای برجسته اوقات فراغت محسوب می شود. از جمله شاخص های دیگر آن کمرنگ شدن میزان کنترل اجتماعی است. نکته ای که در این جا قابل بررسی می باشد این است که ملاک های فوق – نبود الزام و کمرنگ شدن کنترل اجتماعی – می توانند عملکردی دوگانه داشته باشند. به این معنی که از طرفی ذهن فراغتی یافته، امکان خلاقیت فراهم می شود و از سویی دیگر به علت کاهش نظارت اجتماعی زمینه بروز ناهنجاری ها ایجاد می گردد. تامل در این موارد ما را متوجه اهمیت و ضرورت کیفیت گذران اوقات فراغت می سازد، به طوری که می توان گفت صرفنظر از سایر عوامل موثر تربیتی، گرایش افراد به هر یک از این دو سو تابعی است از نحوه گذراندن اوقات فراغت آنها بر این اساس هدایت و غنی سازی اوقات فراغت از طریق برنامه ریزی دقیق می تواند به هدایت این فرصت ها به سمت سلامت روانی و خلاقیت افراد بینجامد و چنانچه تمهیدات ضروری برای آن اندیشیده نشود منجر به چالش ها و آسیب های اجتماعی خواهد شد.
معنای اوقات فراغت :
چنانچه از گروهی از مردم که به شکل تصادفی برگزیده شده اند بپرسیم که نظرتان درباره اوقات فراغت چیست؟ پاسخ های متفاوتی می دهند. عده ای ممکن است بر این باور باشند که اوقات فراغت مدت زمانی است که پس از انجام کار یا انجام وظایف و مسئولیت ها باقی می ماند. عده ای دیگر ممکن است به فعالیت های خاصی نظیر تماشای تلویزیون، شرکت در فعالیت های ورزشی، صرف غذا در بیرون از منزل، باغبانی یا هزاران نوع فعالیت دیگری که ممکن است برای آنان جالب باشد اشاره کنند. افزون بر این موارد، ممکن است افراد دیگری به تجربیات، یا کیفیت های خاصی توجه داشته باشند، یعنی موقعیت های ویژه ای که ایام فراغت برای آنان فراهم می آوزد تا بتوانند هر کاری که دوست دارند انجام بدهند. بنا به سلیقه خود تفریح و ورزش کنند و اموری را تجربه کنند که در اوقات دیگر زندگی برایشان امکان پذیر نباشد. عده ای نیز ممکن است اوقات فراغت را موقعیتی برای آرمیدن و جبران خستگی ناشی از کار و نوش دارویی برای گریز از فشارها و تنش ها و رهایی از بار زندگی مدرن به شمار آورند.
تنوع این پساخ ها نشان می دهد که اوقات فراغت برای افراد مختلف، معانی گوناگونی دارد و دیگر این که این جنبه از تجربیات زندگانی آدمی بس پیچیده است، اما می توان اجمالاً اوقات فراغت را به عنوان بازمانده وقت (اوقات غیرموظف) و نیز به عنوان فعالیت (ACTIVITY) مانند تماشای تلویزیون و به عنوان عملکرد ( یعنی انجام اعمالی مفید برای اشخاص و به طور خاص برای جامعه ) یا به عنوان آزادی عمل درنظر گرفت[1].
مفهوم فراغت :
اصطلاح فراغت معمولاً با ویژگیهایی چون «آزادی از اضطرار» ، «فرصتی برای انتخاب»، «زمانی فراتر از اوقات کار» یا زمان آزاد بعد از انجام وظایف اجتماعی توصیف می شود. پرسش از مفهوم فراغت، پاسخ های متفاوتی می طلبد، عموماً فراغت در معنای متضاد با کار به کار می رود، اما گاهی آنچه برای یک نفر کار محسوب می شود همان فعالیت برای دیگری در حکم فراغت است. آزادی از الزام اگرچه اغلب به عنوان کلید توجه به فراغت محسوب می شود ولی بسیاری از فعالیت های جمعی خانگی، اجتماعی و داوطلبانه که غیر کار محسوب می شوند، به طور قابل ملاحظه ای با الزام همراه هستند. برخی به اوقات فراغت به عنوان فرصتی برای آرامش و استراحت می نگرند، هر چند که بیشتر مردم اوقات فراغتشان را به انجام خدمت، مطالعه، آموزش جدی یا نوشتن یک کتاب اختصاص می دهند. چنان که ملاحظه می شود تعریف مفهوم فراغت به آسانی ممکن نیست اما با تعمق در ادبیات مربوط به آن، می توان سه ویژگی اساسی از فراغت را ارائه داد :
الف ) فراغت به مفهوم «مازاد»، زمانی که برنامه و وظایف الزام آوری برای آن درنظر گرفته نمی شود.
ب ) فراغت به معنای حالتی از بودن، یک نگرش، شیوه ای از انجام امور.
ج ) فراغت در مفهوم کارکردی، فعالیت آزادانه انتخاب شده ای که به شکل گیری شخصیت منجر می شود.
وجه مشترک همه این مفاهیم، آزادی از ضرورت و اجبار است. این ویژگی با نگرش اکثر افراد نیز مطابقت دارد. مفهوم فراغت در نزد عموم غالباً با تأکید بر آزادی از الزام همراه است. در این معنا فراغت آن چیزی است که شما مایل به انجام آن هستید نه آن چه مجبور به انجام آن باشید. (بمل و بمل ، 1996).
آلن بیرو در بحث از اوقات فراغت و معنای آن می نویسد: فراقت از LEISIR مصدر قدیمی مبدل شده به اسم مصدر و از ریشه ی لاتینی LICER به معنای "مجاز بودن" گرفته شده است (دوزات)2
فراغت در برابر کار قرار می گیرد ، لیکن تعریف آن بدون توجه به مجموعه حیات اجتماعی، سطح فنون، شیوه ی زندگی، مدل های اجتماعی- فرهنگی مسلط ممکن نیست.
همچنین رابطه ای نزدیک بین اشکال کلی تولید، سازمان اقتصادی، شیوه های توزیع عادلانه ی درآمدها و صورت، مدت و کیفیت گذران اوقات فراغت وجود دارد.
اوقات فراغت فقط زمان آزاد شده از کار نیست، بلکه فعالیتی غیر اجباری است 3 . در فرهنگ عمید نیز درباره ی تعریف و معنای اوقات فراغت در فارسی به معنی آسودگی و آسایش و آسودگی از کار و شغل است4
دوزمایه 5می نویسد: گذران اوقات فراغت دربرگیرنده ی مجموعه ای از اشتغالاتی است که فرد با کمال میل بدان پردازد، خواه به منظور استراحت، خواه برای ایجاد تنوع، خواه با هدف گسترش اطلاعات و آموزش خویشتن بدون توجه به اهداف مادی و خواه برای مشارکت اجتماعی ارادی و بسط توان آزاد ئ خلاقش، بعد از آنکه از الزامات حرفه ای ، خانوادگی و اجتماعی فارغ گشت6.
ارسطودر باب اهمیت آسایش می نویسد : همچنان که بارها گفته شده است آسایش هدف کار است7. شایان ذکر است که آسایش (به یونانی SCHOLE) در این گفتار به معنای سرگرمی(PAIDIA) نیست، بلکه مراد از آن رهایی ذهن از اشتغالات زندگی مادی است. ذهنی که از آسایش برخوردار باشد بهتر می تواند فضایل را در خود بپرورد از این رو معنای آسایش بیکارگی نیز نمی تواند باشد. زیرا ذهن آسوده (به این معنی) پیوسته در حال فعالیت است. شنیدن نواهای دلنشین موسیقی و اشعار نغز و همدمی با دوستان یکدل و از همه مهمتر تفکر، فعالیت هایی است که روان آدمی را در حال آسایش به فضائل آراسته می دارد8.
به نظر می رسد که فردی خوب می تواند معنای آسایش را دریابد، که در موقع پرداختن به کار جدی باشد.
ارسطو نیز می گوید: برای لذت بردن از آسایش، نخست باید در پرتو کار حوائج زندگی را برآورد. از این رو دلیری و پایداری برای کار و فلسفه برای آسایش و اعتدال و دادگری برای هر دو ضروری است9.
نتیجه ی آن که هم در طول سال تحصیلی و هم در ایام تابستان، فرزندان ما از اوقات فرغت برخوردارند و مهم آن است که ما برای این اوقات به کمک آنها بشتابیم و با همفکری و راهنمایی آنها بتوانیم آنان را به تدوین برنامه ای مناسب برای اوقات فرغت خود ترغیب کنیم، تا اوقات فراغت آنها به گونه ای سازنده، لذت بخش، نشاط آفرینو رضایت آمیز سپری گرددو در پرتو گذران مطلوب این اوقات، آمادگی های لازم برای حضور فعال در مدرسه فراهم آید.
نیازهایی که از طریق اوقات فراغت تامین می شود
گذران اوقات فراغت تامین نیازهایی در پی داردکه به احتضار بدان ها اشاره می کنیم.
1-نیاز به استراحت و رفع خستگی
انسان ها همه ناز به اتراحت و رفع خستگی دارند. پیوستگی در انجام کارها و نبود زمان کافی برای فراغت و استراحت موجب نزول کیفیت کار و نیز پرخاشگری فرد فعال می گردد ولی باید به کودکان و نوجوانان آموخت که زمان استراحت زمان بطالت نیست، بلکه زمانی است که فرد به تمدد اعصاب می پردازدو حاصل آن افزایش بازده است. بدن و ذهن آدمی پس از مدتی کار، خود به خود نیازمند استراحت استو بطور طبیعی بدان می پردازد. پس اوقات فراغت می تواند چنین نیازی را رفع کند.
پس از انجام کار طی ایامی خاص، آدمی نیاز دارد تا اوقاتی را صرف تفریح کند. نقل می کنند که علی (ع) در روزهای جمعه به بیرون از شهر مدینه و به فصد تفریح می رفتند. پس الگوهای دینی جایگاهی برای تفریحات در زندگانی پربار خود در نظر گرفته بودند.
گاه در ایام فرغت به سفر نیز می توان رفت و پیامبر (ص) فرموده اند که "سافروا تصحوا" مسافرت کنید تا سلامت بمانید. حتی سفرهای کوتاه به بیرون شهر در روزهای جمعه و خوردن ناهار در کنار رودخانه و سبزه زار می تواند تفریحی دلانگیز محسوب شود. به هر حال باید ترتیبی اتخاذ نمود که در ایام سال کودکان و نوجوانان از تفریحات سالم برخوردار بشوند. در مراکز مشاوره یکی از مشکلاتی که خانم ها و کودکان و نوجوانان آنها مطرح می کننداین است که پدر با داشتن امکانات مالی از بردن آنها به سفر و تفریح امتناع می کن. باید دانست که تفریحات موجب انیساط خاطر و سلامت روانی می گردد.
3-سرگرمی و ایجاد تنوع
نیاز دیگری که در اوقات فراغت رفع می شود، نیاز کودکان و نوجوانان به سرگرمی و تنوع داشتن است. بخشی از درگیری های درون منزل که میان کودکان رخ می دهد به این دلیل است که آنها بیکارند و وسیله ای برای سرگرمی ندارند. لذا یکیی برای دیگری ادا در می آوردو او نیز در عوض وی را می زند. اما وقتی هر دو دارای سرگرمی خاصی باشند، فرصت کمتری برای ایجاد مزاحمت و درگیری با یکدیگر دارند.
مسئله ی تنوع نیز امری مهم است و زندگی بدون تنوع خسته کننده می باشد. پس تنوع در گذران اوقات فرغت باعث ایجاد تنوع در زندگی می گردد و تنوع مانع پدیدآیی افسردگی است.آنچه افسرده ها از آن گله مندند، نداشتن تنوع در زندگی و یکنواخت شدن آن است. پس با راهنمایی فرزندان به انجام فعالیت های متنوع، زمینه ی علاقه مندی آنان را به زندگانی فراهم سازیم.
4-شکوفایی استعدادهای شخصی
هر یک از فرزندان ما دارای استعدادهایی است. در تعریف استعداد گفته اند که آن توانایی بالقوه ای است که اگر دز محیطمساعدی قرار بگیرد به شکوفایی می انجامد10.
فردی که استعداد هایش به نحو مطلوبی به شکوفایی رسیده باشد به تعبیر مازلو11 به خود شکوفایی12 دست یافته است.
یکی از زمینه هایی که موجبات رشد استعداد ها را فراهم می آورد پرداختن به فعالیت هایی است که فرزند در اوقات فرغت انجام می دهد و از جمله راهایی که می توان از طریق آنها مبادرت به شناخت استعدادهای کودکان و نوجوانان نمود ملاحظه کردن کارهایی است که آنها را با علاقه انجام می دهندو نیز به تکرار آنها می پردازند13. پس در لحظه های آزاد که کودکان و نوجوانان خود مایلند به فعالیتی رو آورند، بهتر می توان به شناخت استعداد ها و علایق آنها پی بردو تمهیدات و امکانات لازم را برای رشد و بالندگی استعدادهایشان فراهم آورد.
5-نیاز به رشد فرهنگی
امروزه توجه به فرهنگ و تغییرات اجتماعی امری حائز اهمیت است و با توجه به توسعه و پیش رفت فناوری اطلاعات می توان در جهت تامین چنین نیازی اقدامات موثر به عمل آورد.
پس غنی کردن اوقات فراغت از طریق تماشای فیلم های فرهنگی می تواند پاسخگوی نیازهای مزبور باشد.شایان ذکر است که بازدید از آثار تاریخی، که معمولا در اوقات فراغت صورت می گیرد، زمینه ی آشنایی بیشتر با سوابق دیرینه ی فرهنگی را فراهم می آورد.
بوردیو، جامعه شناسی که به نهاد آموزش و پرورش توجهی ویژه داشته و به بررسی تاثیر مسائل فرهنگی بر آموزش و پرورش و تحولات آن پرداخته است، می نویسد: عوامل فرهنگی خانواده بر فرآیند ژیش رفت تحصیلی فرزندان موثر است14.
وی غنای فرهنگی خانواده را موجب پیشرفت تحصیلی بیش تر فرزندان آن دانسته، حاصل تحقیقات او این است که خانواده هایی که فرزندان خود را به تماشای تئاتر، سینما، گالری های نقاشی و کنسرت ها و موزه ها می برند موجبات پیشرفت فرزندان خود را فراهم می سازند. او همچنین متذکر می شود که وقتی فرزندان از خانواده هایی به مدرسه می آیند که از غنای فرهنگی بیش تری برخوردارند با محیط مدرسه سنخیت بیشتری احساس می کنندو خود را با آن هماهنگ تر می یابند،مفاهیم و مقاصد معلمان را بهتر درک می کنند و لذا پیش رفت بیشتری دارند.
او با ذکر مثالی می نویسد: مثلا در فرانسه که بر اساس سنت جاری ، معلمان از طبقه ی متوسط جامعه به مدرسه می آیند در درک مقاصد معلمین خود از توانایی بیش تری برخوردارندو به مدرسه علاقه مندی بیشتری را نشان می دهند. به عکس وققتی که انش آموزان از طبقات پایین جامعه وارد مدرسه
13- برای کسب اطلاعات بیش تر در خصوص راه های شناخت استعدادها می توانیئ به کتاب "راهنمایی در مدارس امروز" نوشته ی مک دانیل، ترجمه ی دکتر نوابی نژاد مراجعه کنید.
14- زمینه ی فرهنگ شناسی، صفحه ی 44
می شوند، در درک مقاصد معلمان با دشواری بیش تر مواجه می شوند و در مدرسه احساس غربت بیش تری می کنند. لذا ترک تحصیل در گروه دوم (فرزندان پایین) بیش از گروه اول(فرزندان متوسط) است. زیرا آنها از سرمایه ی فرهنگی غنی برخوردار نیستند15.
نتیجه ای که از آرا و نظریات بوردیو می توانیم بدست آوریم این است که اگر اوقات فراغت فرزندان از طریق توجه دادن و ترغیب کردن آنها به امور فرهنگی غنی شود، ضمن سازنده بودن این اوقات، می توان به پیشرفت تحصیلی فرزندان نیز امیدواری بیش تری داشت چرا که خود این امر موجب غنی سازی فرهنگی خانواده و فرزندان می گردد.
6-شکوفایی فردی و اجتماعی
گذران اوقات فراغت باید به نحوی باشد که زمینه های لازم برای شکوفایی فردی و اجتماعی را فراهم نمایند. زیرا شکوفا کردن استعدادها از اهم وظایف تعلیم و تربیت است و انسان بالنده در تفکر مازلو16 فردی است که به خود شکوفایی17 رسیده باشد و یکی از عوالی که به خودشکوفایی فرد کمک می کند، به تعبیرآلن بیرو، گذراندن اوقات فراغت است.
در حین گذران اوقات فراغت که فعالیتی آزاد و اختیاری است. فرد به دلخواه خود به فعالیتی می پردازد که استعداد انجام آن را دارد و به آن فعالیت علاقه مند نیز می باشد.
هرگاه آدمی به فعالیتی بپردازد که هم استعداد آن را دارد و هم بدان علاقه مند است قطعا به شکوفایی در بعد فردی می رسد.
شکوفایی در بعد اجتماعی نیز آن گاه تحقق می یابد که فرد در کنار جمعی به فعالیت بپردازد و از طریق فراگیری مهارت های اجتماعی (SOCIAL SKILLS) و مهارت های زندگی (LIFE SKILLS) به رشد و بالندگی بیش تری دست یابد. علاوه بر این با قرار گرفتن در جمع انسان هایی که توان رهبری جمعی را دارند شناخته می شود و با به دست گفتن رهبری جمع، استعداد رهبری وی به شکوفایی می رسد و علاوه بر آن استعداد های دیگری در او رشد می کند که لازمه ی آن حضور در اجتماع است، مانند رشد استعداد کلامی.
نتیجه آنکه حاصل گذران اوقات فراغت دست یافتن به شکوفایی فردی و جمعی است.
انواع فعالیت های مربوط به اوقات فراغت
در اوقات فراغت انسان ها هر یک به فعالیتی روی می آورند که برای آنان رضایت بخش و لذت آفرین باشد. با توجه به تفاوت های فردی از طرفی و نیز تنوع فعالیت ها و سرگرمی ها از سوی دیگر هر کس به فراخور خود به کار و فعالیتی دلخواه مشغول می شود و به تعبیر مولوی:
هرکسی را بهر کاری ساخته اند
مهر آن را در دلش انداختند
هم چنان که خوش بود ما را سفر
دیگری را خوش بود اندر حضر
اما آنچه را که بدان توجه باید کرد این است که ما در مقام والدین چه نوع سرگرمی ها، هنرها یا فعالیت ها را باید برای فرزندان خود تدارک نماییم که برای آنان لذت بخش و رضایت آمیز باشد. بدین لحاظ باید موارد ذیل را مد نظر قرار بدهیم
1-سرگرمی ها و فعالیت هاییی را به آنها پیش نهاد کنیم که متنوع باشد تا آنها خود به فذخور حال خویش از بین آنها انتخابی داشته باشد. پیش نهاد فعالیت ها از این خوب است که به ویژه کودکان گاه برخی از فعالیت هایی را که به آنها علاقه دارند، ممکن است در آن لحظه به خاطرشان خطور نکند و ذکر فعالیت برای آنان به منزله ی تذکر و یاداوری است تا میان آنها گزینش یا گزینش هایی داشته باشند. از سوی دیگر تنوع فعالیت ها خود موجب نشاط و عدم بروز ملال می گردد. حال آنکه انجام فعالیت و سرگرمی واحد موجبات خستگی و ملالت را فراهم می کند.
2-فعالیت های اوقات فراغت با زمان های استراحت آنها تلاقی نکنند.
مثلا اگر برای کلاس نقاشی ثبت نام می شوند، زمان تشکیل کلاس در موقعه بعد از ظهر و وقت خواب و استراحت آنها نباشد. زیرا یکی از هدف هایی که برای اوقات فراغت در نظر گرفته ایم دست یافتن به آرامش است و در چنین حالتی رفتن به کلاس نقاشی، آرامش و استراحت آنان را سلب می نماید که با هدف مطرح شده در تضاد و تعارض است.
3-فعالیت هایی که در اوقات فراغت برای فرزندان در نظر گرفته می شود ساعات طولانی پی در پی را به خود اختصاص ندهد که موجب دلزدگی و خستگی آنها بشود. زمان فعالیت باید با زمان توجه فرد تناسب داشته باشد. مثلا زمان توجه کودکان ابتدایی زیاد نیست و به تدریج با افزایش سن ، به میزان آن افزوده می گردد18. پس از در نظر گرفتن فعالیت های طولانی و خسته کننده به ویژه برای کودکان کم سن و سال باید پرهیز کرد زیرا این امر نیز با اوقات فراغت که تامین آرامش و لذت برای آنان است، در تضاد می باشد.
18- محسن ایمانی: کلاس اولیها، ص 15
4- از تحمیل فعالیت دلخواه و مورد علاقه ی خود به کودکان و نوجوانان پرهیز کنیم زیرا فعالیت هایی که فرد به آن علاقه مند نیست از جاذبیت چندانی برخوردار نبوده، فرزندان ما ار توجه جدی بدان اجتناب می کنند و گاه برای جلب رضایت خاطر ما به طور سرسری به آن می پردازند این نوع فعالیت ها جز رنج و ناراحتی، چیز دیگری را در پی نخواهد داشت و مانند موارد قبلی با اهداف اوقات فراغت در تعارض است.
5- صلاحیت علمی و اخلاقی مربی که فرزند ما در کلاس هنری او حضور می یابد مهم است. به همین منظور برای پربار کردن اوقات فراغت فرزندان آنها را به اماکنی هدایت کنیم که دارای مجوزهای رسمی از مراجع ذی صلاح و قانونی هستند. به هرحال از بردن بچه ها به کلاس های خصوصی هنری که صلاحیت اداره کنندگان آنها به لحاظ تخصصی و هنری و به ویژه اخلاقی بررسی و احراز نشده است، خودداری کنیم، چرا که چرا که با توجه به کلام وزین خواجه عبدا... انصاری در خصوص تاثیر معلم بر شاگرد باید در انتخاب، دقت بیشتری به عمل آوریم، زیرا او می گوید:" دود از آتش چنان نشان ندهد و خاک از باد که ظاهر از باطن و شاگرد از استاد" و به هر حال که گفته اند که هر که آن کند که نباید، آن ببیند که نشاید.
6-فضایی که در آن اوقت فراغت سپری می شود نیز مهم است. یعنی اگر فرزند ما کودک است و دوران کودکیش را سپری می کند، خوب است که فضا آرایشی کودکانه داشته باشد و اگر نوجوان است فضا با سن و سال و ویژگی های روانی او تناسب داشته باشد، تا او در آن فضا احساس لذت و علاقه مندی کند. فضای روانی حاکم بر محیط نیز به گونه ای باشد که به او انگیزه (MOTIVE) لازم را بدهد و علاوه بر آن موجبات آرامش روانی و نیز آزادی عمل وی را فراهم نماید.شایان ذکر است که حضور در فضای تنگ و تاریک و نامناسب و غیر بهداشتی به لحاظ فیزیکی و نیز فضاهای استرس زا و همراه با سخت گیری بیش از حد و اعمال کنترل های شدید، با اهداف مربوط به گذران اوقات فراغت در تضاد جدی قرار می گیردو باید از حضور فرزند در چنین فضاهایی جلوگیری کرد.
7- وظایف محوله نیز از دیگر مسائلی است که باید در اوقات فراغت بدان توجه جدی بشود. برخی تابستان را سراسرپر از تکالیف دشوار می نمایند که فرزندان آنها باید همه ی آنها را به نحو احسن به انجام برساند.
از این کلاس به آن کلاس رفتن و انجام تکالیف کلاس های متعدد، تابستان را که فصل آرامش و آسایش فرزندان است، به فصلی پرزحمت و پر دردسر مبدل می سازد و مانع رفع خستگی فرزندان می گردد. افزایش خستگی نیز موجب بروز اختلال رفتار19 و رفتار همراه با پرخاشگری20 در آنان می شود
پس هم مربیان کلاس های اوقات فراغت نظیر کلاس های نقاشی و خطاطی باید باید مراقب باشند تا تکالیفی شاق بر دوش کودکان و نوجوانان ننهند و هم والدین باید در صورت مشاهده ی تکالیف دشوار فرزندان به مربیانی که وظایف بیش از حد به فرزندان آنها می دهند، تذکر بدهند تا در اثر متناسب یا حتی سبک بودن تکالیف، فرزندان آنها اوقات آرام و کم دردسری را سپری کنند.
پرداختن به هنرها
انسان دارای ابعاد گوناگونی است و در امر تربیت باید تمامی ابعاد وجودی او مدنظر اولیا و مربیان باشد.آنچه مسلم است این است که انسان به زیبایی ها گرایش دارد.
شهید مطهری در باب گرایش انسان به زیبایی متذکر می شود که پدرم به خط زیبا علاقه مند بود و وقتی که قرآنی را برای تلاوت به او می دادند، مدتی به خط زیبای آن توجه خود را معطوف می نمود21. پس با در نظر گرفت ابعاد مختلف وجود آدمی باید گفت که بعد هنری جلوه ی اساسی دیگری از شخصیت است22.
پس توجه به زیبایی و زیبایی شناسی (ASTHETICS) از جمله امور مهمی بوده است که پرداختن به آن ذهن فیلسوفان را به خود مشغول داشته است و در قدیمی ترین آثار فلسفی مشهور، هم چون آثار افلاطون و ارسطو شاهد طرح مباحثی در این قلمرو هستیم.چنان که افلاطون در کتاب نوامیس به بحث درباره ی موسیقی پرداخته23 و ارسطو صفحاتی از کتاب سیاست24 خود را به بحث درباره ی موسیقی به عنوان هنری در خور توجه اختصاص داده است.
افلاطون از نقش موسیقی در درمان جنون باکوس در یونان قدیم سخن به میان آورده25 و امروزه روان شناسان نیز از موسیقی درمانی به عنوان تکنیکی برای درمان بهره می گیرند. از این رو استماع سرودهای دلنشین برای کودکان و نوجوانان ضمن ایجاد نشاط در آنها می تواند آموزنده و سرگرم کننده باشد، مشرئط به آنکه محتوای سرود حاوی مطالب غنی فرهنگی، اخلاقی و عرفانی باشد.
مسئله ی دیگری که باید به آن توجه داشت این است که از سپردن فرزندان خود به کسانی که صرفا نوازندگی یک آلت موسیقی را میدانندو فاقد اخلاقیات معلمی بوده، از روانشناسی کودکان و نوجوانان بی خبرند، خودداری کرد.
د ر آموزش موسیقی، ترغیب فرزندان به فراگیری موسیقی های آرام و ملایم را مد نظر قرار بدهیم.
| دسته بندی | روانشناسی و علوم تربیتی |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 560 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 111 |
چکیده پژوهش :
این پژوهش براساس مطالعات متعددی که رابطه موسیقی، اضطراب و افسردگی را مورد تایید قرار داده است ترتیب داده شده و هدف آن بررسی تاثیر تمرینات موسیقی بر میزان اضطراب و افسردگی هنرمندانی است که با آلات موسیقی کار می کنند.
در این تحقیق سعی کامل به عمل آمده که شخصیت والا و ارزشمند موسیقی دانان و هنر با ارزش موسیقی در جامعه بهتر از پیش روشن گردد و همچنین به بررسی کمبودها و نیازهایی که در جامعه هنرمندان می باشد و با آنان مواجه هستند و کمتر مورد توجه کسی قرار گرفته است، بپردازد. در کنار این بررسی میزان اضطراب و افسردگی در نوازندگان موسیقی و افراد عادی مورد مقایسه قرار گرفته است.
در این تحقیق به منظور صحت و سقم فرضیه و اجرای روشهای آماری مربوط به 20 نفر از نوازندگان موسیقی و 20 نفر از افراد عادی شرکت داشتند.
برای جمع آوری اطلاعات از آزمون اضطراب کتل و افسردگی بک استفاده شد.
در تجزیه و تحلیل اطلاعات از آزمون مقایسه میانگین در گروههای مستقل «t» استودنت استفاده شد.
نتایج مطالعه نشان داد که بین تمرینات موسیقی و اضطراب نوازندگان موسیقی و افراد عادی تفاوت معناداری وجود دارد. یعنی فرضیه اول این پژوهش تایید شد یعنی فرض خلاف مورد قبول واقع شد و فرضیه دوم این پژوهش نیز که شامل میزان افسردگی نوازندگان موسیقی و افراد عادی تفاوت معناداری وجود دارد، مورد تایید قرار گرفت. و مجدداً فرض خلاف برای این فرضیه ثابت شد.
برای بررسی سوالهای مربوطه (میزان اضطراب و افسردگی) لازم بود، میانگین دو گروه در رابطه با هر یک از ویژگیهای مقایسه دو گروه مستقل مورد آزمون قرار گیرد.
چون «t» محاسبه شده در آزمون اضطراب کتل 93/2 = t از «t» مبین جدول یعنی 021/2 در سطح اطمینان 5% بزرگتر است لذا فرض خلاف پژوهش تایید می گردد. بدین معنی که بین میزان افسردگی نوازندگان موسیقی و افراد عادی تفاوت معناداری وجود دارد.
« فهرست مطالب »
عنوان : صفحه :
مقدمه 1
فصل اول : معرفی پژوهش 2
بیان مساله 7
اهداف تحقیق 12
اهداف اختصاصی تحقیق 12
ضرورت و اهمیت تحقیق 13
فرضیه تحقیق 15
تعاریف عملیاتی تحقیق 15
فصل دوم : ادبیات تحقیق 17
بخش اول : سابقه تاریخی اضطراب 18
فرضیه هایی راجع به علل اضطراب 20
سبب شناسی اضطراب از دیدگاههای مختلف 23
بیان غیرکلامی اضطراب 26
اختلالات اضطرابی 27
انواع اختلالات اضطرابی 27
« فهرست مطالب »
عنوان : صفحه :
درمان اختلالات اضطرابی 28
بخش دوم : سابقه تاریخی افسردگی 31
علل افسردگی از نظر دیدگاهها و مکاتب مختلف 32
سبب شناسی افسردگی 37
بخش سوم : تاریخچه موسیقی 42
پیشینه تحقیقات قبلی 43
چند نمونه پژوهش دیگر 49
فصل سوم : روش اجرای پژوهش و جمع آوری داده ها 51
روش اجرای پژوهش و جمع آوری داده ها 52
ابزار اندازه گیری 53
تست اضطراب کتل 53
دستور اجرای تست 55
تست افسردگی بک 58
دستور اجرای تست 60
روش تصحیح و نمره گذاری تست اضطراب کتل 60
« فهرست مطالب »
عنوان : صفحه :
روش تصحیح و نمره گذاری تست افسردگی بک 63
روش آماری و تجزیه و تحلیل داده ها 65
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها 68
تجزیه و تحلیل داده ها 69
فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری 79
بحث و نتیجه گیری و بررسی تحقیق 80
محدودیتهای تحقیق 85
پیشنهادات 86
منابع 128
مقدمه :
هیچ انسانی از افسردگی و اضطراب، تشویش و نگرانی مصون نیست. هر فردی در طول عمر خود بالاخره طعم ناگوار محرومیت، یأس و سرخوردگی و ماتم را مزه مزه می کند، چون هیچ وقت یک بیماری هرقدر هم شایع باشد قادر نخواهد بود همگی افراد یک جامعه را مبتلا کند. بنابراین حالات فوق به هیچ وجه نمی تواند بیماری تلقی شوند، بلکه در مواقع نوع واکنش در مقابل حوادث ناگوار زندگی به حساب می آیند.
تا آنجا که حالا یأس، سرخوردگی و اضطراب به عنوان واکنش محسوب می شوند، بسیار سالم و مفید می باشند. زیرا مثل یک دریچه اطمینان شرایط سخت و دشوار محیط را به فرد گوشزد می کنند تا بدین وسیله شخص بتواند خود را از صدمه و گزند بیشتر حفظ نماید.
حالات سرخوردگی، اضطراب و افسردگی در زندگی روزمره، همانند درد، سوزش، و تورم زخمی می باشند که وسیله آنها زخم پوشیده و محافظت شده و از گسترش آن جلوگیری به عمل آمده و فرصت التیام پیدا نمی نماید، یأس و سرخوردگی، افسردگی و اضطراب و تشویش هم اموری غیرقابل اجتناب می باشند. (معانی 1371 ، ص 18)
فصل اول :
معرفی پژوهش
معرفی پژوهش
بشر همواره از موسیقی برای ابراز و بیان افکار و احساسات خود استفاده کرده است. ریتم نخستین رکن موسیقی، قبل از تکلم، وسیله آرامش و نیایش آنها بوده است. بشر اولیه آواها و حرکات موزون و مراسم و پایکوبیها بر ترسها، غمها و شادیها، آمال و آلام خویش می بخشیده و احساسات خود را جاری می ساخته است، آنگاه که می هراسید در طنین آواگریهای جمعی خود از بی قراریها می کاهید. و در قدرت شادمانی با ریتم به پایکوبی و تحریک می رسید و هنگامی که اندوهگین بود به شک و آهی موزون دل را تسکین می بخشید و امواج خون را تعدیل و در هنگام ابهام و شدت نیاز، تنهای آهنگی داشت و در غرور و نوحه سرایی می پرداخت. (خالقی، 1369 ، ص 14)
امروز سخن از تاثیر و فوائد موسیقی در مراحل مختلف رشد و زندگی از دوره جنینی تا سالمندی بوده و سخن از تاثیر ارتعاشات موزون، در رشد گیاهان و جانوران است، و این همه تلاش و علاقه تاریخی بشر به موسیقی و مواهب روحی آن نمایشگر گرایش باطنی آدمی به نظم، هماهنگی و زیبایی ذاتی آن است.
موسیقی همیشه در زندگی، حزن و همدردی، بی قراری و شیدایی داشته است. و این موضوع در تاریخ و تمدن بسیاری از ملل از جمله کشور متمدن و کهنسال ایران به چشم می خورد. (زاده محمدی، 1371 ، ص 53)
موسیقی کشف افتهای ناپیدا، پیدایی راهای نو، و جدید ذهنی و عوامل معنوی برای فرا رفتن از این هنر شگفت انگیز، در همۀ اعصار، همواره در فراسوی قوانین حاکم و دستورات اجتماعی به حیات آشکار و فراگیر خود ادامه و در نهایت حتی اخلاق و سیاست را به تبعیت از خویش فراخوانده است.
گسترده و عمق موسیقی اصیل، انسانی، ناب، و معنوی تا بدان جاست که حتی تعصبی ترین صاحبان امور در ادوار گوناگون تاریخی را به سوی یافتن خویش طلبیده است، و اصولاً این امتیاز از خصایص جونهرۀ هنر است و موسیقی بعنوان طلایه دار هنرها توانسته است در بحرانی ترین مقاطع ممکن، همچنان حضور خود را به انحناء مختلف از حاشیه به سوی متن جامعه حرکت دهد و سرانجام به تصرف دلخواه اذهان روشن بپردازد، و اگر به تعریفی از تازه تر، توازن، تعادل حیات طبیعت و انسان را پاره ای از مأخذهای موسیقی بدانیم، باید اقرار کنیم که موسیقی در درون خود ماذوات کائنات است و گریزی از آن نیست.
بدین سبب باید اهل موسیقی کاشفان جوهرۀ زندگی نامید. در همین رابطه می توان گفت که نخستین اشارات صوتی و آواها که سرانجام به تجسد «کلمه» رسیده در زمان خود به مثابه علائم اختصاری ارتباط و بیان خواسته ها خلق شده بودند، چنانکه می توان امروزه بنابر تحقیقات علمی، موسیقی را زبان حال اشیاء دانست، از ضزبات نبض سنگ کوارتز تا تنفس خاموش مرجانها در اعماق دریاها و رقص لاادری با دو برگ . (همان منبع، ص 115).
موسیقی یکی از اعجاب انگیزترین پدیده های جهان افرینش است. موسیقی که بیان توانر اصوات است و در جهان مادی راه گریزی را به پهن دشت زیبائیها می گشاید و سرچشمۀ زلال حقیقت را در سایۀ ملودیهای طبیعی بیان می کند، احساس را در وجود جاندار بر می انگیزد و عالم را که آفریندۀ خدای تواناست با همۀ عظمتش تبلور می بخشد، موسیقی از بدو خلقت اغاز گردیده است و تا رستاخیز نیز ادامه خواهد داشت، به کلمۀ ظاهری موسیقی نباید نگریست زیرا منظور این نیست که بعد معینی از نغمه ها مورد نظر باشد، بلکه گستردگی عالم اصوات مورد نظر است، همانند لحظاتی که باد می وزد و سنفونی ترس را در صحنل طبیعت به اجرا در می آورد و یا در ان کنسرتی که پرندگان در آغاز بهاران سرود می خوانند، موسیقی حدو مرز معینی ندارد، همانگونه که جهان خلقت را محدودیتی نیست. بنابراین ارتباطی که در جهان ادامه دارد وسیلۀ انتقال افکار است خود صورت که زیر بنای سازندگی است. (نیکونژاد، حسین، 1371، ص 1).
بطور کلی موسیقی با ادراک ارتباط دارد زبان گویایی دل فصیح ترین واسطۀ معرفی احساسات است. موسیقی باید مقدم بر هر خاصیت دیگری طور تنظیم شود که اندیشه ها و اجرای آن با وسعت زندگی منطبق گردد و چون شعر زبان، عاطفه و احساسات است.
موسیقی انسان را به خداوند نزدیک می کند و او را به شناسایی خداوند رهبری می کند /و بشر در عالمی که بر آن مجهول است سوق می دهد. (رازانی، ابو تراب، 1342، ص 56 - 60)
شناخت موسیقی ایرانی وقتی میسر است که فرهنگ ایران را شناخته باشیم، چرا که موسیقی ایرانی نیز چون سایر هنرهای ملی ایران زائیده فرهنگ این مرز و بوم است. موسیقی ایرانی ریشه در عرفان آریایی دارد و همانطور که در عرفان دوگانگی ها با هم وجود دارند و قسمتی از ساختار عرفان را تشکیل می دهند. این موسیقی نیز به عنوان شاخه ای از عرفان زمانی شکل می گیرد که از این دوگانگی ها را نیز شامل باشد. (سلطانی، پیمان، 1372، ص 320، 321 )
بیان مسأله :
در کتب روانشناسی لغات و اصطلاحات بسیاری را می توان یافت که هر کدام به تناسبی ذکر شده و نویسنده و گوینده را از آن مسأله اضطراب مقصد بوده است. مثل لغت : نگرانی، دلشوره، بیم، هراس، بیقراری، پریشان حالی، ترس، موهوم، ترس مبهم و مجهول و ... آنچه که در معرض ان قابل ذکر است. اینست که اضطراب یک حالت عاطفی است که در ان عامل مبهمی از ترس ناشی از پیش بینی حوادث نامطلوب وجود دارد. (قائمی، علمی، 1368، ص 140)
بطور کلی شاید بتوان اضطراب را به منزلۀ احساسی رنج آوری که با یک موقعیت ضربه آمیز کنونی یا با انتظار خطری که به شیء نامعین وابسته است، تعریف کرد. به عبارت دیگر اضطراب مفهوم تهدید یا ناایمنی است که آزمودنی منبع آنرا بوضوح درک نمی کند. (پ، دادستان، 1370، ص 72)
هر موجود باهوشی ضطراب دارد. می توان گفت که اضطراب یک حالت کاملاً طبیعی و سهم کسانی است که کمی فکر می کنند. همۀ قدمهایی را که انسانیت به جلو بر می دارد، همۀ کشفهای علمی، هنری، ادبی، نیز بر اساس اضطراب انجام می گیرد. می توان گفت که ده درصد اضطرابها برای یک انسان عادی ضرورت دارد، اما متأسفانه این درصد همیشه نیست. (گنجی، خسرو، 1372، ص 379)
افسردگی یک واکنش روانی – زیستی (سایکو بیولوژیک) عادی در مقابل استرس است. هر کسی به طول عمر یابد با فشارها و و استرسهای زندگی مبارزه کند، چون بشر یک واخد سایکوبیولوژیک است، به هر تغییر فکری و جسمی که موجب تغییرات شیمیایی سلسله اعصاب مرکزی گردد، از خود واکنش نشان داده و با هر استرس از نظر جسمی و روحی مبارزه خواد کرد.
(پور افکاری، 1371، ص 7)
افسردگی محدود به زمان و مکان خاصی نیست بلکه واکنشی است در مقابل استرس، حالتی که در هر زمان و برای هر کس، ممکن است اتفاق بیافتند. به جرأت می توان گفت که نیمی از افراد بالغ در دوره ای از عمر خود دچار اتین حالت بوده اند و متأسانه اکثریت این توده از افسردگی خود آگاه نبوده و نیستند. (همان منابع، ص 9 - 8)
ما همه دچار افسردگی می شویم، افسردگی می تواند به تنهایی پدید آید ولی اغلب همراه احساس تشویش و اضطراب است. این حالت احساس ناخوشایند پیش بینی بروز ناراحتی است. خود حالت افسردگی می تواند در افراد مستعد ایجاد نگرانی کند. در برخی دیگر افسردگی در پیوستگی با نگرانی بوجود آید و یا توسط آن آغاز می شود. (رواندوست، 1369، ص 10 - 9)
افسردگی بزرگترین مسأله ای است که سلامت نوع بشر را تهدید می کند و در واقع چنان گسترش وسیعی دارد که در میان ناراحتی های روانی می تواند بعنوان سرماخوردگی معمولی تصور شود، ولی بین افسردگی تفاوت وحشتناک وجود دارد.
افسردگی می تواند کشنده باشد. تحقیقات دربارۀ میزان خودکشی نشان می دهد که در سالهای اخیر این میزان، افزایش حیرت انگیزی حتی در بین کودکان و نوجوانان داشت است. (حریری، نجلا، 1369، ص 11)
50 تا 70 درصد بیماران افسرده، اضطراب یا تفکرات وسواسی دارند، 20 تا 30 درصد بیماران اساساً مضطرب، افسردگی را تجربه می نند. (پورافکاری، 1368، ص 169)
موسیقی بیان اندیشه والا در قالب اصوات می باشد، موسیقی در ایران از دیر باز مظهر یوند سه گانه علم و هنر و اخلاق ملکوتی بوده و بزرگانی مانند ابن سینا، فارابی، عبدالقادر در مراغی، صفی الدین ارموسی و قطب الدین شیرازی که هر یک پیوند مقدسی به شمار می آیند چه بسا با آموزش صحیح در این برهه از زمان از میان دانشجویان و دانش پژوهان حاضر نیز تنی چند مشابه آن بزرگان، بالقوه وجود داشته باشد و تنها پرورش درست و دقیق لازم است نهفته های اینان را شکفته کند. (مهدوی، رضا، 1372 ، ص 6)
اهمیت این مطالعه سنجش آرمیدگی موسیقی بر اضطراب در بیماری است که به تشخیص طبی نارسایی قلبی داده شده بود. علاوه بر این ارتباط بین خصوصیات اضطراب که مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است، می باشد.
یک نمونۀ 40 نفری بصورت تصادفی از بیماران دارای نارسایی قلبی، بعنوان گروه کنترل و گروه تجربی انتخاب شدند. یک کاهش معنادار آماری رد میزان ضربان قلب، میزان تنفس و نمرات اضطراب در گروهی که به موسیقی آرام بخش گوش می دادند پیدا شد. یک همبستگی مثبت معنا داری آماری بین میزان خصوصیات اضطراب و حالت پایانی میزان اضطراب بدست آمد.
یک همبستگی منفی معنا دار اماری بین میزان خصوصیات اضطراب و درجۀ تغییر درمان بعدی حالت اضطراب وقتیکه بعنوان یک تغییر خالص و همچنین یک تغییر درصدی یافت شد، نتایج نمایانگر این مطلب بود که موسیقی درمانی می تواند یک ملاحظۀ مؤثر برای کاهش سطوح حالت اضطراب در بیماران دارای نارسایی قلبی باشد. (مندل، 1990، ص 420)
در مطالعه ای که توسط الهی – براهنی، انصاری در سال (1371) تحت عنوان بررسی تأثیرات موسیقی ایرانی بر افراد افسرده انجام شده است، نشان می دهد که افراد افسرده در مقایسه با افراد بیمار واژه های منفی بیشتری را به خاطر آوردند، و افراد افسرده واژه های مثبت بیشتری را نسبت به افراد بیمار یادآوری کرده اند. (پورتراب، 1372، ص 90)
متأسفانه محقق د رابطه با موضوع تحقیق در داخل کشور به تحقیقی دست نیافت و آنچه هم بدست آمد صرف تحقیقاتی در ارتباط غیر مستقیم با اولین متغیر تحقیق یعنی مستقل تمرینات موسیقی بود اما در زیمنۀ دومین متغیر تحقیق متغیر وابسته (اضطراب و افسردگی) تحقیقات متعددی وجود داشت با توجه به عوامل نامبرده در پژوهش حاضر پژوهشگران بدنبال این مسأله که آیا رابطه ای بین تمرینات موسیقی و میزان اضطراب و افسردگی وجود دارد یا خیر؟
اهداف تحقیق :
هدف کلی تحقیق :بررسی و مقایسۀ میزان اضطراب وافسردگی بین نوازندگان موسیقی و افراد عادی است.
هدف اختصاصی تحقیق : برای دستیابی به هدف اساسی تحقیق، اهداف ویژۀ زیر را دنبال می کنیم :
1 ) تعیین میزان اضطراب و افسردگی در نوازندگان موسیقی
2 ) تعیین میزان اضطراب و افسردگی در افراد عادی
3 ) آیا تأثیر موسیقی بر هیجانات، تأثیی مثبت است یا منفی؟
4 ) تعیین رابطه بین تمرینات موسیقی و افزایش یا کاهش اضطراب افسردگی
از طرفی گفته شده است که موسیقی در اصل تجربه های هیجانی است. نوع و محتوای آن می تواند بر حسب خود هیجانها متنوع و گسترده باشد. هدف این مطالعه بررسی این مسأله بود که آیا موسیقی بعنوان یک تجربۀ هیجانی می تواند به هیجانات انسان تأثیر بگذارد؟
ضرورت و اهمیت تحقیق :
فایده و هدف این تحقیق این است که ایدۀ تازه ای نسبت به اضطراب و افسردگی به وجود آید و طرز تفکر جدیدی برای کاهش اضطراب و افسردگی پدید آید و این روش راهی باشد برای افراد مضطراب و افسرده که اضطراب و افسردگی ناشی از بحران نوجوانی را کاهش داده و باعث پیشرفت آنها در موارد یادگیری موسیقی درس و موارد دیگر باشد.
بطور کلی در جامعۀ ما بسیاری از فراد از هنر بویژه هنر ارزشمند موسیقی درک صحیحی ندارد. این تحقیق نشان خواهد داد که موسیقی از چه ارزش بالایی برخوردار است. کلا هنرمندان موسیقی و موسیقی دان از شصیت و روحیۀ بسیار گسترده و پرمعنایی برخوردارند.
بساری از هنرمندان ما که به معنی عمق این هنر عظیم پی برده اند آنرا در زندگی خود به کار بسته اند و از لحاظ شخصیت خانوادگی، تربیت فرزندان، شیوۀ ادارۀ زندگی کاملاً موفق بوده اند.
هنر موسیقی تنها سرگرمی نیست بلمه حرکتی است که باید به حیات انسانی یک ملت نظم و تربیت بدهد یعنی آن مسائل دینی و اخلاقی و سنتهای قابل قبول اخلاقی و مربوط به زندگی اجتماعی و فردی که بدون آنها تمامی آگاهی از طبیعت زیان آور و بی معناست و موسیقی نیز هنر است که عضو حیات انسانی است و شعور را یک قدم به حوزل احساس منتقل می کند.
موسیقی که دین بوسیلۀ علم راهنمای اوست و باید این نتیجه را داشته باشد که همزیستی مسالمت آمیز، انسانها را ضمانت کند و به طور کالی هنر باید زور و تعدی را از میان بردارد و تنها هنر است که از عهدۀ اینکار برمی آید و شاید ددر آینده علم راه آرمانهای نو و عالیتر دیگری را بر روی هنر بگشاید و هنر آنها را تحقق بخشد.
فراهم آوردن زمینۀ لازم برای حصول نوعی شناخت جامع – علمی و علمی از موسیقی است. به طوریکه تفکر و اندیشۀ هنرجو در راستای حصول همین شناخت تقویت شده نو بتواند بعداً با آگاهی تمام راه خود را انتخاب کند.
مسئله شناخت و بینش در موسیقی اگر مهمترین مسأله به طور اخص نباشد، به وطر اعم از مهمترین است و همین شناخت است که پایه های راه آینده را خواهد ساخت. (نیکو نژاد، حسین، 1371، ص 18)
فرضیه های تحقیق :
1 ) بین اضطراب نوازندگان موسیقی و افراد عادی تفاوت وجود دارد.
2 ) بین افسردگی نوازندگان موسیقی و افراد عادی تفاوت وجود دارد.
تعاریف عملیاتی :
اضطراب : پیش بینی نگران کنندۀ خر یا در بدبختی آتی همراه با احساس ملال یا نشانه های بدنی تنش است. کانون خطر مورد انتظار ممکن است درونی یا بیرونی باشد. (نیکخو، آوادیس یانس، نقشبندی، غفرانی، 1375، ص 571)
تکرار و تشدید نگرانی موجب اضطراب خواهد شد. اضطراب ناراحتی ذهنی دردناکی است که از پیش بینی آسیبهای احتمالی نتیجه می شود. (احدی، حسن، بنی جمالی، شکوه السادات 1374، ص 217)
از لحاظ روانپزشکی اضطراب را می توان چنین تعریف کرد : ناآرامی، هراس و ترس ناخوشایند و منتشر یا احساس قریب الوقوع که منبع آن قابل شناختن نیست. (شاملو، 1273، ص 172)
در پژوهش حاضر، اضطراب افراد بر حسب نمره هایی که در آزمون کتل بدست می آورند تعیین می شود.
افسردگی : افسردگی طبیعی و متعادل در انسان، واکنشی است نسبت به یک عامل بیرونی که فرد از آن آگاه است و محرومیت آنرا آگاهانه درک می کند.
در واکنش نوروز افسردگی، غالباً عامل محروم کننده بیرونی مانند از دست دادن یکی از نزدیکان یا شکست در امور زندگی، شغلی و امثال آن دیده نمی شود. (شاملو، 1372، ص 136)
مایۀ احساس مشخص یا غمگین، قدان احساس، بدبینی و احساس تنهایی جزئی از اختلال دو قطبی و افسردگی اساسی.
همچنین می توان افسردگی را چنین تعریف کرد : اختلال مزمن در خلق یا فقدان علاقه و لذت در تقریباً تمام فعالیتهای معمولی و سرگرمی ها و تفریحات روزمره است. حالات افسردگی بیماران معمولاً بصورت غمیگینی، بی حالی، بی میلی و بی علاقگی به مسائل زندگی ظهور می کند. (شاملو، 1373، ص 173)
در پژوهش حاضر، افسردگی بر حسب نمره هایی که افراد در آزمون (بک) فرم بلند، بدست می آورند، تعیین می شود.
فصل دوم
ادبیات تحقبق
«بخش اول»
سابقه تاریخی اضطراب :
برای اولین بار یک پزشک آمریکایی بنام بیرد[1] (1896) نوارسنتی[2] را تعریف کرد، او چند مورد از بیماری را بعلاوه علل احتمالی در ان زمان شرح داد، بیمارانی که امروزه آنان را مبتلا به نوروز اضطراب می شناسیم در نوراستنی بیرد گنجانیده می شوند.
در سال (1871)[3] داکاستا در جریان جنگای داخلی، سندرمی را زارش کرد و آنرا قلب تحریک پذیر خواند، مفهوم این سندرم هر چند محدودتر است ولی بیش از بیماری بیرد به تعریف نوروز اضطراب نزدیک است. داکاستا متوجه شد که بیش از یک قرن منابع پزشکی، نظامی، آلمانی، و انگلستان هم گزارشهای مشابهی داده اند.
فروید اولین بار در سال (1895) نوروز اضطراب را به بیمارانی اطلاق کرد که سایر اطباء آن زنان آنها را بنام نوراستنی می شناختند. البته ان بیماران ضمن یک قرن گذشته نامهای مختلفی گرفته اند. در سال (1960) ولیر[4]، وایت[5]، رید[6]، کهن[7] نتیجه مطالعات بیست سالۀ خود را که حاصل تعقیب 173 بیمار مبتلا به نوروز اضطراب بوده منتشر ساختند. بعدها کهن و دیگران یک مطالعۀ فامیلی در مورد این بیماران به عمل آوردند.
در صد سالۀ اخیر زمانیکه بیرد نوراستنی راتعریف کرد در مورد علت بیماری تئوریهای مختلفی از ضعف اساسی اعصاب گرفته تا عوامل اجتماعی و روحی و اخیراً تئوری شیمیایی ابراز شده است. هر چند که علت ان هنوز ناشناخته باقی مانده، لذا برخی از مطالعات نشان داده اند که بین افراد مبتلا و عادی از نظر فیزیولوژی برخی تفاوتها وجود دارد. مثلاً بیماران مبتلا به نوروز اضطراب به تحریکلات دردناک از هر نوع بیشتر حساسند تا آدمهای عادی، بعلاوه تحملشان به ورزش و فعالیتهای جسمانی کمتر بوده و سطح اسید لاکتیک خونشان هنگام ورزش بالاتر از دیگران است.
البته این اختلالات فیزیولوژیک در وجود این بیماران همیشه علت بیماری نیست، بلکه احتمال دارد که این اختلالات ثانوی و در نتیجۀ عدم فعالیت و نگرانی همراه با این سندرم باشد. (عظیمی، 1375، ص 56 - 52)
فرضیه هایی راجع به علل اضطراب :
1 ) فرضیۀ روانکاری :
تکامل تدریجی فرضیه های زیگموند فروید را در مورد اضطراب از مقالۀ وسواسها که در سال (1895) نوشت تا مطالعاتی دربارۀ هیستری و بالخره مهارتها و علائم و اضطراب که در سال (1926) به رشتۀ تحریر در آورد.
می توان دریافتف در مقالۀ اخر فروید اضطراب را هشداری برای ایگو معرفی می کند که از فشار یک سائق نامقبول برای تظاهر آگاهانه تخلیه خبر می دهد.
اضطراب به عنوان یک هشدار ایگورا برای اقدامات دفاعی در مقابل فشارهای درونی تحریک می کند. اضطراب در روانکاری بسته به ماهیت نتایج ترسناک به چهار طبقه تقسیم می شود. اضطراب سوپر ایگو، اضطراب اختگی، اضطراب جدایی و اضطراب اید و یا تکانه.
در اضطراب اید یا تکانه چنین فرض می شود که به ناراحتی ابتدایی و منتشر نوزاد به هنگام احساس مغلوب شدن در مقابل نیازها و محرکهائی که خود هیچ کنترلی بر آنها ندارد، پدید می آید.
اضطراب جدایی به مرحلۀ کمی دیرتر اما هنوز قبل از دورۀ ادیپال مربوط می گردد که در آن کودک از اینکه نتواند تکانه های خود را کنترل نموده و با معیارها و تقاضاهای والدین هماهنگ بوده و می ترسد کعه محبت آنها را از دست بدهد یا از جانب آنهاطرد شود. خیالات اختگی که از مشخصات کودک دورۀ ادیپال است، بخصوص در ارتباط با تکانه های جنسی در حال رشد او اضطراب اختگی بزرگسالی تجلی می کند.
اضطراب سوپر ایگو نتیجۀ مستقیم رشد انتهای سوپر ایگوست، که سپری شدن عقدۀ ادیب و ظهور دورۀ پیش از بلوغ نهفتگی را خبر می دهد. در مورد منبع و ماهیت اضطراب در روانکاوی اختلاف عقیده وجود دارد، مثلاً او تورانگ پیدایش اضطراب را به فرآیندهای مربوط به شربۀ تولد مربوط می داند و سالیوان روی روابط اولیه مادر و کودک و انتقال اضطراب مادر به کودک تأکید نمده است. (پور افکاری، ج دوم، 1370، 373 - 372)
2 ) فرضیه های رفتاری :
فرضیه های رفتاری با یادگیری اضطراب، بعضی از مؤثرترین درمانهای اختلالات اضطرابی را بوجود آمده است، طبق فرضیه های رفتاری اضطراب، یک واکنش شرطی در مقابل محیطی خاصی است، مثلاً فردی در یک رستوران دچار ناراحتی شدید گردد، امکان دارد که چنین فردی از طریق تعمیم، نسبت به هر غذایی که خودش آماده نکرده باتشد حساسیت و سؤظن پیدا کند، یک احتمال دیگر در سبب شناسی این است که شخص با تقلید واکنشهای اضطرابی والدین خود ممکن است واکنش درونی اضطراب را یاد بگیرد. (همان منبع، ص 374 - 373)
3 ) فرضیه های وجودی :
فرضیه های وجودی اضطراب مدلهای عادی برای اختلال اضطراب منتشر بوجود آورده است، که در انها محرک قابل شناسایی خاص برای احساس اضطراب مزمن وجود ندارد، مفهوم مرکزی فرضیۀ وجودی این است که شخص از پوچی عمیق در زندگی هود آگاه گردد که ممکن است حتی از پذیرش مرگ غیر قابل اجتناب خود نیز برای او دردناکتر باشد، اضطراب واکنش شخص به این پوچی وسیع و معنی است. (همان منبع، ص 374)
4 ) فضیه های زیست شناسی :
فرضیه های زیست شناختی بر معیارهای عین متکی است به اینکه تغییرات بیولوژیک در بیماران مبتلا به اختلالهای اضطرابی نشان دهندۀ تحریک مفرط یک سیستم نرمال از سایر لحاظ است یا این تفاوتها بازتاب عملی بیمار گونه و بخصوص است، معهذا این امکان است که برخی از مردم نسبت به اختلال اضطرابی بر اساس یک حساسیت بیولوژیک نسبت به پیدایش این عاطفه آسیب پذیری بیشتری داشته باشند. (همان منبع، ص 374)
سبب شناسی اضطراب از دیدگاههای مختلف :
1 ) دیدگاه فروید :
از نظر فروید انسان متعارف کسی است که راحل رشد جنسی – روانی را با موفقیت گذرانده باشد و در هیچ یک از مراحل رشد بی از حد تثبیت نشده باشد. از نظر او کمتر انسانی متعارف به حساب می اید و هر فردی به نحوی غیر متعارف است. در حوزه روانشناسی انسانهای غیر متعارف و روانی را به دو دسته تقسم کرده اند :
یکی از افراد که اختلالات عصبی و روان نژادی دارند و دیگر افرادی که حالات شدید روانی دارند و آنها را افراد روانپریش می نامند.
در مکتب فروید اضطراب یک ترس درونی شده است. ترس از اینکه مبادا تجاربدرد آور گذشته یادآوری شوند، تجاربی که با تنبیه و ممانعت از ارضای کششهای غریزی همراه بوده اند.
کششها غریزی نامطلوب موجب اضطراب می شوند و به خود اعلام خطر می کنند. اضطراب واکنش ناآگاهانه در برابر تمایلات سرکوب شده است و علامت اخطاری است به «خود» مبنی بر اینکه کشش غریزی نامطلوب که در گذشته موجب ناراحتی وموجب درد شده است اینکه دارد مجدداً بروز می کند، اضطراب با احساس ترس مترادف است با این تفاوت که ترس منشأ خارجی دارد ولی اضطراب منشأ درونی دارد. (شفیع آبای، ناصری، 1365، ص 52)
2 ) دیدگاه آدلر :
به عقیده آدلر نوروز نتیجۀ قصور در یادگیری است و نیز نتیجه ادراکها و تصورات معیوب است. نوروزهایی است که ما را برای فقدان تمدن خویش می پردازیم، در صورتیکه فروید نوروز را بهایی می دانست که ما برای تمدن می پردازیم. هر نوروز به منزله کوششی است برای رها کردن فرد از احساس حقارت و نیل به احساس تفوق و برتری که در مواردی به حالتهای جبرانی نامطلوبی منتهی می شود. نوروز در جهت عملکرد اجتماعی سیر نمی کند و هدفش نیز حل مشکلات خاصی از زندگی نیست، بلکه برای خود مسیرهای خاصی پیدا می کند و بنابراین، بیمار را به تنهایی می کشاند. (همان منبع، ص 97)
3 ) دیدگاه مراجع محوری راجرز :
به اعتقاد راجرز (برسر و شوستروم، 1968 و شوتزر واتسون 1974) خویشتن پنداری فرد مضطرب یا روان نژند با تجربه ارگانیزمی او ناهماهنگ و در تضاد است. هر موقع که ادراکسیک فرد از تجربه خودش تحریف و یا انکار شود، تا حدودی حالت ناهماهنگی میام «خود» و تجربیات فرد، یا حالت ناسازگاری روانی و آسیب پذیری بوجود می آید و موجب پیدایش مکانیزمهای دفاعی می شود.
در حقیقت فرد در مقابل تهدیدهای حاصل از ناهماهنگی میان تجربه و خویشتن پنداری، احساس اضطراب می کند و سپس با استفاده از یکی از مکانیزمهای دفاعی در مقابل تهدید و اضطراب حادث، به دفاع از خود می پردازد. در حالت اضطراب، مفهومی که فرد از خودش دارد با تجربیات او مغایر است. (همان منبع، ص 161)